Trái lạ miền Tây dễ nhầm với mãng cầu, tuyệt đối không ăn hạt

Theo Thời báo Văn học Nghệ thuật, ở miền Tây, chùm bát từng là loại quả dân dã mọc dại ven sông, bờ ao mà ít ai nghĩ đến chuyện mua bán.

Thế nhưng vài năm trở lại đây, thứ quả gắn liền với tuổi thơ của người dân Nam Bộ này lại bất ngờ xuất hiện trên chợ mạng với mức giá khoảng 65.000 đồng/kg.

Hương vị đặc trưng cùng sự tò mò của khách hàng thành phố đã giúp chùm bát nâng cao giá trị thương mại.

Về đặc điểm sinh học, chùm bát thuộc họ Na, là loài cây thân gỗ nhỏ cao khoảng 5-7m. Cây rất ưa ẩm nên thường mọc tự nhiên ở ven sông, bờ kênh hoặc vùng đất thấp. Cành non của cây có lông tơ, khi già sẽ trở nên trơn nhẵn; lá mọc so le, thuôn dài hình mác và mặt dưới có lông tơ.

Hoa chùm bát mọc thành cụm nhỏ ở kẽ lá, kết lại thành những trái mang hình dáng tựa như trái tim. Khi còn non quả có màu xanh, lúc già chuyển dần sang vàng, cam nhạt hoặc xen lẫn sắc đỏ. Phần cơm bên trong màu trắng ngà, chứa nhiều lớp hạt xếp chen chúc nhau rất giống với cấu tạo của quả na.

Điểm làm nên sức hấp dẫn khó quên của chùm bát chính là hương thơm dịu và hương vị khi chín. Lúc này, lớp vỏ mềm ra, phần cơm quả mọng nước mang vị ngọt xen lẫn chua thanh cùng một chút chát nhẹ ở hậu vị. Với người miền Tây, chùm bát bóc vỏ ăn tươi vốn là món quà vặt giải nhiệt mộc mạc.

Bên cạnh đó, quả còn được đem ướp lạnh với đường, đá đập nhỏ, hoặc dầm cùng sữa để tạo thành món tráng miệng béo ngậy. Thậm chí, một số nơi còn tận dụng vị chua thanh tự nhiên của chùm bát chín để nấu các món canh chua mang đậm hương vị quê nhà.

Theo chu kỳ tự nhiên, cây chùm bát thường ra hoa vào tháng 5-6 và đậu quả từ tháng 7-8. Tuy nhiên, người trồng không bao giờ đợi quả chín rục trên cây mà phải canh thu hoạch lúc quả vừa già, vỏ chớm chuyển từ xanh sang vàng hoặc cam.

Nếu để chín hẳn, thịt quả sẽ rất mềm, dễ rụng và dập nát, gây khó khăn cho việc vận chuyển cũng như làm mất giá trị bán.

Vốn là giống cây dễ sống, không cần nhiều công chăm sóc, nay chùm bát bắt đầu được nhiều nhà vườn chú trọng giữ lại và trồng thêm để khai thác kinh tế.

Tuy nhiên, Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam lưu ý, người dân tuyệt đối không tự ý sử dụng hạt của loại quả này. Nguyên nhân là hạt của nhiều loài trong họ Na, bao gồm cả chùm bát, chứa các acetogenin và một số alkaloid sở hữu hoạt tính sinh học cực mạnh.

“Trong dân gian, hạt chùm bát từng được giã nát để diệt chấy, rận hoặc côn trùng. Chính vì chứa độc tính cao, hạt không phải là bộ phận để ăn và mọi người cũng không nên tự ý dùng hạt làm thuốc nhằm tránh nguy cơ ngộ độc nguy hiểm”, VietNamnet dẫn lời Tiến sĩ Phương lưu ý.