Thực phẩm bị nước mưa ngấm vào có ăn được không? Bác sĩ chỉ rõ thứ nên bỏ ngay

Vào những ngày mưa lớn, nước ngập không chỉ gây xáo trộn sinh hoạt mà còn để lại một loạt vấn đề tưởng nhỏ nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe. Trong đó có chuyện thực phẩm.

Một túi gạo đặt dưới sàn, thùng sữa trong bếp, vài chai nước uống, thực phẩm trong tủ, hộp đồ ăn vừa giao đến… chỉ cần nước ngập tràn vào nhà hoặc bắn, tràn qua bao bì là nhiều người bắt đầu phân vân: Rửa sạch rồi có thể dùng tiếp không? Đun thật kỹ có loại bỏ được nguy cơ không? Hay cứ phải bỏ đi dù thực phẩm nhìn vẫn còn nguyên?

Sự lo lắng này không phải không có cơ sở. Vậy thực phẩm và đồ uống bị nước ngập chạm vào có còn an toàn để sử dụng? BS Nguyễn Huy Hoàng, thành viện Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, đã phân tích và đưa ra những nguyên tắc đơn giản để người dân quyết định nên giữ hay bỏ.

Nước lũ có thể mang theo nhiều chất bẩn mà mắt thường không nhìn thấy

Nước mưa vừa rơi xuống không giống nước lũ chảy qua đường phố. Trong quá trình di chuyển qua cống rãnh, bãi rác, khu chăn nuôi, nhà vệ sinh hoặc khu sản xuất, nước lũ có thể mang theo vi khuẩn, virus, ký sinh trùng, dầu mỡ và hóa chất.

Điều đáng lưu ý là không thể dựa vào màu sắc, mùi hoặc vị để xác định thực phẩm có còn an toàn hay không.

Vì vậy, nếu nước lũ đã chạm trực tiếp vào thực phẩm hoặc có khả năng lọt vào bên trong bao bì, việc “rửa lại rồi ăn” không phải là cách xử lý an toàn.

Những thực phẩm nào nên bỏ?

Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, cần đặc biệt thận trọng với thực phẩm đựng trong:

Hộp giấy, bìa carton hoặc bao bì thấm nước.

Túi nilon buộc miệng.

Hộp nhựa có nắp lỏng.

Chai, lọ có nắp xoáy hoặc nắp bật đã bị nước lũ bao quanh.

Sữa, nước uống, đồ ăn cho trẻ và các loại gia vị có bao bì bị ngấm nước.

Đồ ăn giao tận nhà trong ngày ngập cũng cần kiểm tra kỹ. Nếu túi bên ngoài ướt sũng, hộp giấy mềm nhũn, nắp bung, cốc rò rỉ hoặc có dấu hiệu nước bẩn lọt vào bên trong, không nên tiếp tục sử dụng.

Việc bóc bỏ lớp bao bì bên ngoài rồi hâm nóng thức ăn không đảm bảo loại bỏ mọi nguy cơ.

Đun thật kỹ có cứu được thực phẩm đã nhiễm nước mưa, nước lũ?

"'Đun thật kỹ là ăn được' không phải nguyên tắc đúng với thực phẩm đã nhiễm nước lũ", BS Huy Hoàng nhắc nhở.

Nhiệt có thể tiêu diệt nhiều vi sinh vật sống, nhưng không loại bỏ được kim loại nặng, một số hóa chất hoặc một số độc tố. Bên cạnh đó, lò vi sóng có thể làm nóng thức ăn không đồng đều.

Do đó, quan niệm “cứ đun thật kỹ là ăn được” không phù hợp với thực phẩm đã có khả năng nhiễm nước lũ.

Riêng thực phẩm đóng hộp tại nhà đã tiếp xúc với nước lũ phải bỏ. Với đồ hộp thương mại, chỉ những lon kim loại hoặc túi hoàn toàn kín, không phồng, không rò, không gỉ và không móp ở đường ghép mí mới có thể cân nhắc giữ lại. Chúng phải được làm sạch và khử khuẩn bên ngoài đúng hướng dẫn trước khi mở. Nếu gia đình thiếu nước sạch, không biết quy trình khử khuẩn hoặc còn bất kỳ nghi ngờ nào, bỏ đi vẫn an toàn hơn.

Lon bị phồng, xì, rò, gỉ nặng hoặc có mùi bất thường phải bỏ ngay. Không nếm thử để kiểm tra. Thực phẩm đóng hộp hư hỏng có thể liên quan đến ngộ độc botulinum. Đây là tình trạng hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm. Dấu hiệu có thể gồm nhìn đôi, sụp mi, nói khó, nuốt khó, yếu cơ và khó thở. Người bệnh cần được cấp cứu ngay.

Lỡ ăn thực phẩm nghi nhiễm bẩn, cần làm gì?

BS Huy Hoàng khuyến cáo, sau khi ăn thực phẩm nghi nhiễm bẩn, cần theo dõi các triệu chứng như đau bụng, nôn, tiêu chảy hoặc sốt. Người dân cần đi khám sớm nếu xuất hiện các biểu hiện như:

Nôn liên tục, không thể uống nước.

Tiêu chảy nhiều hoặc phân có máu.

Đau bụng dữ dội.

Sốt cao.

Lơ mơ, mệt lả.

Tiểu ít hoặc có dấu hiệu mất nước.

Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền có thể mất nước nhanh hơn khi bị nôn hoặc tiêu chảy, vì vậy cần được theo dõi sát.

Nếu tiêu chảy nhẹ, ưu tiên bù nước bằng dung dịch Oresol. Oresol cần được pha đúng lượng nước ghi trên gói, không pha đặc hơn với suy nghĩ sẽ giúp nhanh khỏi. Dung dịch quá đặc có thể gây rối loạn điện giải.

Người bệnh cũng không nên tự ý dùng kháng sinh. Không tùy tiện dùng thuốc cầm tiêu chảy cho trẻ nhỏ, người sốt cao hoặc người đi ngoài ra máu nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Sau lũ, tiếc thức ăn nhưng đừng đánh đổi sức khỏe

Sau nhiều ngày mưa ngập, việc phải bỏ đi một số thực phẩm còn nguyên vẹn về hình thức chắc chắn gây tiếc. Tuy nhiên, thực phẩm đã có khả năng tiếp xúc với nước lũ không thể đánh giá độ an toàn chỉ bằng mắt thường.

Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, khi không chắc chắn thực phẩm có bị nhiễm nước bẩn hay không, lựa chọn an toàn hơn là không sử dụng.

Một hộp thức ăn bị bỏ đi có thể đáng tiếc, nhưng hậu quả của một đợt ngộ độc thực phẩm, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi, có thể nghiêm trọng hơn rất nhiều.