Cô gái 20 tuổi buồng trứng đã "già" như sắp 60, bác sĩ khuyên phụ nữ trẻ: Đừng sống kiểu này nữa!

Ở tuổi 20, Tiểu Nguyệt (Giang Tô, Trung Quốc) chưa từng nghĩ có ngày mình phải đối diện với suy buồng trứng sớm hay nguy cơ khó trở thành mẹ.

Mọi chuyện bắt đầu từ những dấu hiệu tưởng chừng rất bình thường. Kinh nguyệt của cô ngày càng thưa. Có tháng xuất hiện muộn, có tháng biến mất hoàn toàn. Ban đầu, Tiểu Nguyệt nghĩ nguyên nhân là do học tập căng thẳng, thường xuyên thức khuya nên không quá bận tâm.

Nhưng thời gian trôi qua, tình trạng không những không cải thiện mà còn nghiêm trọng hơn. Ngoài mất kinh kéo dài, cô còn thường xuyên mất ngủ, dễ cáu gắt, cơ thể mệt mỏi và đôi khi xuất hiện cảm giác nóng bừng bất thường.

Khi tình trạng mất kinh kéo dài gần một năm, Tiểu Nguyệt mới lo lắng và quyết định tới Bệnh viện Y học Cổ truyền tỉnh Giang Tô (Trung Quốc) kiểm tra. Kết quả khiến cô chết lặng. Chỉ số AMH, thước đo phản ánh dự trữ buồng trứng, chỉ còn 0,04 ng/mL. Trong khi đó, hormone FSH tăng lên 52 IU/L, cao hơn rất nhiều so với mức bình thường ở phụ nữ trẻ.

Sau khi xem kết quả xét nghiệm, bác sĩ Xu Wenwen, Phó Trưởng khoa Phụ khoa của bệnh viện cho biết chức năng buồng trứng của cô đã suy giảm nghiêm trọng. Hay còn gọi là suy buồng trứng sớm. Những chỉ số này thường chỉ xuất hiện ở phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh trở đi, thậm chí tương đương với tình trạng lão hóa buồng trứng ở người độ tuổi 50 - 60 tuổi.

Nghe bác sĩ giải thích rằng nếu không được can thiệp và điều chỉnh lối sống kịp thời, khả năng mang thai tự nhiên là gần như bằng không khiến Tiểu Nguyệt bật khóc ngay tại phòng khám.

Điều khiến các bác sĩ tiếc nuối là nguyên nhân không đến từ một căn bệnh hiếm gặp. Khi khai thác bệnh sử, họ phát hiện cô duy trì hàng loạt thói quen xấu trong nhiều năm, những việc rất nhiều phụ nữ trẻ hiện nay vẫn đang làm mỗi ngày.

Thông qua trưởng hợp của Tiểu Nguyệt, bác sĩ Xu đưa ra cảnh báo về 6 thói quen khiến buồng trứng lão hóa rất nhanh, nữ giới trẻ cần tránh càng xa càng tốt:

1. Thức khuya triền miên

Đây là thói quen xấu nhưng kéo dài và nghiêm trọng nhất nhất của Tiểu Nguyệt. Cô cho biết khoảng 5 năm trở lại đây, mình không bao giờ đi ngủ trước 1 giờ sáng. Từ khi lên đại học, cô thường thức tới 2 hoặc 3 giờ sáng để học tập hoặc đơn giản là lướt mạng xã hội, xem phim. Những ngày thức trắng đêm, sau đó ngủ bù cũng chảng hề hiếm gặp. 

Theo bác sĩ Xu Wenwen, buồng trứng là cơ quan rất nhạy cảm với đồng hồ sinh học của cơ thể. Việc ngủ muộn kéo dài làm rối loạn quá trình tiết hormone, ảnh hưởng đến sự phát triển và trưởng thành của nang trứng. Khi tình trạng này diễn ra trong nhiều năm, dự trữ buồng trứng có thể suy giảm nhanh hơn bình thường, kéo theo nguy cơ rối loạn kinh nguyệt và suy buồng trứng sớm.

2. Căng thẳng kéo dài

Tiểu Nguyệt cho biết cô thường xuyên sống trong trạng thái áp lực vì học tập và suy nghĩ đến tương lai. Nhiều đêm đi học, đi làm thêm về dù rất mệt nhưng vẫn không thể ngủ ngon.

Bác sĩ Xu Wenwen giải thích rằng căng thẳng kéo dài khiến cơ thể liên tục sản sinh hormone cortisol. Khi cortisol tăng cao trong thời gian dài, hoạt động của vùng dưới đồi và tuyến yên có thể bị ảnh hưởng. Đây là hai cơ quan đóng vai trò điều khiển hoạt động của buồng trứng. Hậu quả là chu kỳ kinh nguyệt trở nên thất thường, quá trình rụng trứng bị rối loạn và chức năng buồng trứng suy giảm theo thời gian.

3. Ăn kiêng cực đoan để giữ dáng

Đây là thói xấu không chỉ riêng Tiểu Nguyệt mà rất nhiều phụ nữ trẻ hiện đại đang mắc phải. Vì muốn giảm cân, Tiểu Nguyệt thường xuyên bỏ bữa sáng, hạn chế tinh bột và ăn rất ít trong thời gian dài. Thậm chí, cô duy trì chế độ ăn kiêng gián đoạn tiêu cực trong những thời điểm cần giảm cân nhanh, cả ngày chỉ ăn một bữa nghèo dinh dưỡng.

Trong khi đó, buồng trứng cần nguồn năng lượng và dưỡng chất ổn định để duy trì hoạt động bình thường. Bác sĩ Xu cảnh báo, khi cơ thể thiếu protein, chất béo lành mạnh, vitamin và khoáng chất trong thời gian dài, quá trình sản xuất estrogen sẽ bị ảnh hưởng. Điều này không chỉ làm giảm chất lượng trứng mà còn khiến buồng trứng lão hóa nhanh hơn.

4. Lười vận động

Ngoài thời gian học tập và công việc làm thêm thu ngân tại cửa hàng tiện lợi 3 tiếng mỗi tối, Tiểu Nguyệt hầu như không tham gia hoạt động thể chất nào đáng kể. Phần lớn thời gian trong ngày cô ngồi trước máy tính hoặc sử dụng điện thoại.

Bác sĩ Xu Wenwen cho biết lối sống ít vận động không chỉ làm tăng nguy cơ béo phì và rối loạn chuyển hóa mà còn ảnh hưởng đến tuần hoàn máu. Khi lưu lượng máu đến các cơ quan sinh sản suy giảm, buồng trứng cũng có thể bị ảnh hưởng về chức năng. Đây là một trong những nguyên nhân góp phần làm tăng nguy cơ suy giảm dự trữ buồng trứng ở phụ nữ trẻ.

5. Lạm dụng đồ uống có đường và thực phẩm chế biến sẵn

Tiểu Nguyệt có thói quen uống trà sữa, nước ngọt và thường xuyên sử dụng đồ ăn nhanh thay cho thực phẩm chính trong thời gian dài. Không chỉ vì cô yêu thích những món này, mà còn vì nơi cô làm thêm ngay cạnh trường, có rất nhiều chính sách ưu đãi cho nhân viên làm thêm. 

Cô sinh viên trẻ không hề biết rằng chế độ ăn quá nhiều đường và thực phẩm siêu chế biến có thể làm gia tăng tình trạng viêm mạn tính trong cơ thể, thúc đẩy rối loạn chuyển hóa và ảnh hưởng tới cân bằng hormone. Về lâu dài, những yếu tố này có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe buồng trứng và khả năng sinh sản.

6. Thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá

Dù không trực tiếp hút thuốc, Tiểu Nguyệt thường xuyên tiếp xúc với môi trường có khói thuốc và cô lại xem nhẹ điều này. 

Theo bác sĩ Xu Wenwen, khói thuốc lá chứa hàng nghìn hóa chất độc hại. Nhiều chất trong số đó có thể làm tổn thương tế bào trứng, đẩy nhanh quá trình chết của nang noãn và làm giảm dự trữ buồng trứng. Các nghiên cứu cũng cho thấy phụ nữ hút thuốc hoặc hít khói thuốc thụ động trong thời gian dài có nguy cơ mãn kinh sớm cao hơn.

Dấu hiệu suy buồng trứng sớm cần cảnh giác

Suy buồng trứng là tình trạng chức năng của buồng trứng ngừng hoạt động và ngừng sản xuất trứng. Chức năng buồng trứng của phụ nữ bình thường sẽ bắt đầu suy giảm khi họ khoảng 45 đến 50 tuổi, tức là khi mãn kinh. Còn nếu các chức năng của buồng trứng suy giảm hoặc ngừng hoạt động trước 40 tuổi thì được gọi là suy buồng trứng sớm.

Bác sĩ Xu cảnh báo, nhiều người cho rằng suy buồng trứng sớm chỉ ảnh hưởng đến việc sinh con. Thực tế, hậu quả của tình trạng này có thể tác động tới toàn bộ cơ thể. Khi estrogen suy giảm, phụ nữ có nguy cơ đối mặt với loãng xương sớm, bệnh tim mạch, rối loạn chuyển hóa, lão hóa da nhanh hơn và suy giảm chất lượng cuộc sống. 

Đặc biệt, khả năng mang thai tự nhiên cũng có thể bị ảnh hưởng đáng kể. May mắn là tình trạng này có thể được cải thiện nếu phát hiện và can thiệp sớm. Vì vậy, đừng bap giờ chủ quan với các dấu hiệu suy buồng trứng sớm dưới đây:

- Kinh nguyệt bất thường: Chu kỳ thưa dần (trên 90 ngày), quá ngắn (dưới 21 ngày) hoặc mất kinh trên 3 tháng.

- Lượng kinh sụt giảm: Lượng máu kinh ít đi đột ngột, dấu hiệu cho thấy các nang trứng đang cạn kiệt.

- Tâm lý bất ổn: Thường xuyên lo lắng, dễ cáu gắt hoặc trầm cảm (dễ bị nhầm với áp lực học tập).

- Triệu chứng nội tiết: Mất ngủ, hay quên, bốc hỏa và đổ mồ hôi trộm về đêm do thiếu hụt estrogen.

- Biến đổi chuyển hóa: Tăng cân nhanh bất thường, cơ thể mệt mỏi và có dấu hiệu kháng insulin. 

Nguồn và ảnh: QQ, Women's Health, EDH