Bác sĩ cảnh báo: Tăng cân ở tuổi này rất nguy hiểm, nguy cơ tử vong và ung thư có thể tăng vọt

Theo bác sĩ hồi sức cấp cứu Hoàng Hiên (Đài Loan, Trung Quốc), thời gian cơ thể phải tiếp xúc với tình trạng thừa cân, béo phì có thể ảnh hưởng sâu sắc đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch, ung thư và thậm chí là tử vong sớm.

Cùng một cân nặng nhưng nguy cơ sức khỏe có thể khác xa nhau

Trong thực tế lâm sàng, bác sĩ Hoàng Hiên từng gặp hai bệnh nhân nam đều ngoài 50 tuổi, có chiều cao, cân nặng và vóc dáng tương đương. Tuy nhiên, một người đã béo từ thời trung học, trong khi người còn lại chỉ tăng cân dần trong khoảng 10 năm gần đây.

Nhìn bề ngoài gần như không có khác biệt, nhưng về mặt sinh học, cơ thể của họ đã trải qua những quá trình hoàn toàn khác nhau. Người béo từ sớm phải chịu đựng tình trạng rối loạn chuyển hóa, viêm mạn tính và tích tụ mỡ nội tạng trong thời gian dài hơn nhiều.

Đó cũng là lý do giới khoa học ngày càng quan tâm đến khái niệm "quỹ đạo cân nặng" (weight trajectory) thay vì chỉ nhìn vào chỉ số cân nặng tại một thời điểm.

Tăng nửa cân mỗi năm từ tuổi trẻ cũng có thể làm tăng nguy cơ tử vong

Tổng hợp từ nhiều nghiên cứu theo dõi dài hạn cho thấy giai đoạn từ 17 - 29 tuổi là thời kỳ đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe chuyển hóa. Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng chỉ cần cân nặng tăng trung bình khoảng 0,5kg mỗi năm trong giai đoạn này:

- Nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân ở nam giới tăng 18%.

- Nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân ở nữ giới tăng 14%.

Đáng chú ý, những người bắt đầu thừa cân trước tuổi 40 còn có nguy cơ mắc các bệnh ung thư liên quan đến béo phì cao hơn đáng kể.

Một nghiên cứu dài hạn tại Thụy Điển cho thấy những người bước vào tình trạng béo phì từ độ tuổi 17 - 29 có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn khoảng 69% ở nam giới và 71% ở nữ giới so với những người luôn duy trì cân nặng khỏe mạnh.

Kết quả này củng cố giả thuyết rằng thời gian cơ thể tiếp xúc với tình trạng béo phì càng dài thì tác động tiêu cực lên sức khỏe càng lớn.

Vì sao béo phì kéo dài lại nguy hiểm?

Theo các chuyên gia, mỡ thừa không đơn thuần là "kho dự trữ năng lượng" như nhiều người nghĩ. Ngày nay, mô mỡ được xem như một cơ quan nội tiết hoạt động mạnh, liên tục tiết ra các chất gây viêm và nhiều hormone ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể.

Khi lượng mỡ dư thừa tồn tại trong thời gian dài, cơ thể có thể phải đối mặt với hàng loạt vấn đề: Tình trạng viêm mạn tính kéo dài; Kháng insulin và tăng đường huyết; Rối loạn hormone sinh dục; Gan nhiễm mỡ; Tăng huyết áp; Trào ngược dạ dày - thực quản; Tổn thương mạch máu và tim mạch.

Chính môi trường viêm kéo dài này được cho là tạo điều kiện thuận lợi cho tế bào bất thường phát triển và làm gia tăng nguy cơ ung thư.

Một số loại ung thư có nguy cơ tăng mạnh

Các nghiên cứu được bác sĩ Hoàng Hiên dẫn lại cho thấy phụ nữ thừa cân trước tuổi 40 có nguy cơ mắc ung thư nội mạc tử cung tăng tới 278% và nguy cơ xuất hiện u tuyến yên tăng 113%.

Trong khi đó, nam giới thừa cân từ sớm có nguy cơ ung thư thực quản tăng 125% và nguy cơ ung thư gan tăng tới 167%. Đặc biệt, những người đã béo phì từ tuổi vị thành niên được ghi nhận có nguy cơ mắc ung thư cao hơn nhóm chỉ tăng cân khi trưởng thành.

Ngoài ra, nghiên cứu sức khỏe phụ nữ tại Mỹ còn phát hiện mỗi 10 năm sống trong tình trạng thừa cân sẽ làm:

- Nguy cơ ung thư nội mạc tử cung tăng thêm 17%.

- Nguy cơ ung thư vú sau mãn kinh tăng thêm 5%.

Chuyên gia nhấn mạnh: Đừng chỉ nhìn vào con số trên bàn cân

Tuy vậy, bác sĩ Hoàng Hiên cũng lưu ý rằng phần lớn các nghiên cứu hiện nay là nghiên cứu quan sát. Điều đó có nghĩa là chúng chỉ cho thấy mối liên hệ giữa béo phì sớm và nguy cơ bệnh tật, chứ chưa thể khẳng định hoàn toàn mối quan hệ nhân quả.

Bên cạnh đó, các yếu tố như chế độ ăn uống, mức độ vận động, thói quen sinh hoạt hay di truyền đều có thể ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu.

Do đó, thay vì quá ám ảnh với con số cân nặng, các chuyên gia khuyến cáo mọi người nên theo dõi quá trình thay đổi cân nặng trong nhiều năm, đặc biệt là vòng eo và lượng mỡ nội tạng.

Việc duy trì cân nặng ổn định từ khi còn trẻ, tập thể dục thường xuyên, ăn uống khoa học và kiểm tra sức khỏe định kỳ, bao gồm tầm soát gan nhiễm mỡ bằng siêu âm ổ bụng, có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ bệnh tật trong tương lai.

Tin vui là việc cải thiện sức khỏe không bao giờ là quá muộn. Dù ở độ tuổi nào, giảm cân hợp lý, tăng cường vận động và xây dựng lối sống lành mạnh đều có thể mang lại lợi ích rõ rệt.

Các nguy cơ sức khỏe có thể tích lũy theo thời gian, nhưng những thay đổi tích cực cũng vậy.

(Ảnh minh hoạ: Internet)