Bác sĩ tim mạch khuyên: 40 tuổi nên làm ngay 5 việc, đừng để đến tuổi 60 hối tiếc

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh. Tuổi thọ tăng nhưng bài toán đặt ra không chỉ là sống lâu hơn mà còn phải có thêm nhiều năm sống khỏe, độc lập và ít bệnh tật.

Theo ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, định hướng trang bị kiến thức, kỹ năng chuẩn bị cho tuổi già từ khoảng 40 tuổi là đúng, thậm chí có phần muộn.

Lâu nay chúng ta quen với suy nghĩ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi là việc bắt đầu khi người ta đã cao tuổi, tức khi bệnh đã có, biến chứng đã xuất hiện. Nhưng cơ thể con người không vận hành theo cách đó.

Tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, đái tháo đường, tai biến mạch máu não... đều không xuất hiện trong một sớm một chiều mà là những quá trình âm thầm tích lũy qua nhiều năm.

Bác sĩ Mạnh cho biết, ở tuổi 40, thành mạch máu bắt đầu kém đàn hồi, huyết áp có xu hướng tăng, quá trình chuyển hóa chất béo và đường chậm lại. Trong khi đó, cân nặng dễ tăng nhưng mức độ vận động giảm do áp lực công việc và gia đình. Nhiều người chưa có triệu chứng nên dễ chủ quan, trong khi quá trình xơ vữa động mạch có thể đã âm thầm khởi phát.

“Riêng với chuyên ngành tim mạch, chúng tôi vẫn nói với nhau rằng bệnh mạch máu là ‘kẻ giết người thầm lặng’. Đến khi có biểu hiện thì thường đã là nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ”.

5 việc nên làm từ tuổi 40

Biết rõ các chỉ số sức khỏe của mình

Mỗi người nên nắm được những chỉ số cơ bản gồm huyết áp, đường huyết, mỡ máu, cân nặng và vòng eo. “Nhiều người không hề biết huyết áp của mình là bao nhiêu cho đến khi nhập viện”.

Kiểm tra định kỳ giúp phát hiện bất thường khi chúng mới chỉ là những con số, thay vì chờ đến khi trở thành một cơn bệnh phải cấp cứu.

Duy trì vận động

Không nhất thiết phải tập luyện cường độ cao. Đi bộ nhanh, đạp xe hoặc các hình thức vận động vừa sức, thực hiện đều đặn mỗi ngày, đều có thể góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch. Điều quan trọng không phải tập trong vài tuần hay vài tháng mà là duy trì thói quen này trong 10-20 năm.

Điều chỉnh chế độ ăn

Bác sĩ Mạnh khuyến nghị giảm muối, giảm mỡ động vật, hạn chế đồ ngọt và rượu bia, đồng thời tăng rau xanh. Đây là những thay đổi đơn giản nhưng nếu được duy trì lâu dài sẽ tạo ra khác biệt đáng kể đối với sức khỏe khi về già.

Bỏ thuốc lá

Bỏ thuốc lá là một trong những thay đổi quan trọng nhất bởi đây là yếu tố nguy cơ tim mạch mà mỗi người hoàn toàn có thể chủ động loại bỏ.

Khám và tầm soát định kỳ

Từ tuổi 40, mỗi người nên có ít nhất một lần kiểm tra sức khỏe tim mạch tương đối bài bản, sau đó duy trì kiểm tra định kỳ.

Những kiểm tra cơ bản có thể gồm đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết, mỡ máu và điện tâm đồ. Tuy nhiên, không phải ai cũng cần thực hiện cùng một danh mục kiểm tra chuyên sâu.

Người có yếu tố nguy cơ như gia đình có người mắc bệnh tim mạch hoặc đột quỵ sớm, hút thuốc lâu năm, thừa cân, tăng huyết áp, đái tháo đường... cần được thăm khám và tư vấn chuyên sâu tùy trường hợp.

“Mục tiêu của tầm soát không phải khiến người dân lo lắng về bệnh tật, mà giúp mỗi người biết mình đang đứng ở đâu trên ‘bản đồ nguy cơ’”, bác sĩ Mạnh nhấn mạnh.

Sống lâu nhưng phải sống khỏe

Theo bác sĩ Mạnh, thách thức của già hóa dân số không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà còn phải kéo dài số năm sống khỏe.

Một người có thể sống thêm nhiều năm nhưng phần lớn thời gian phải dùng thuốc, đi bệnh viện hoặc phụ thuộc vào người khác là một nghịch lý cần giải quyết.

Bệnh tim mạch và đột quỵ là những nguyên nhân quan trọng gây tử vong và tàn phế. Một ca đột quỵ, ngay cả khi vượt qua giai đoạn cấp tính, người bệnh vẫn có thể phải đối mặt với di chứng như liệt, mất khả năng tự chăm sóc, kéo theo gánh nặng cho gia đình.

Đáng nói, một phần đáng kể gánh nặng bệnh tật có thể phòng tránh hoặc trì hoãn nếu các yếu tố nguy cơ được phát hiện và kiểm soát từ sớm.

Bên cạnh sự chủ động của mỗi cá nhân, bác sĩ Mạnh cho rằng cần đưa hoạt động phát hiện sớm về gần người dân hơn, đặc biệt tại xã, phường. Người có nguy cơ cần được lập danh sách theo dõi, đồng thời kết nối y tế cộng đồng với các cơ sở chuyên sâu để khi phát hiện bất thường có thể được xử lý kịp thời.

Theo bác sĩ Mạnh, tuổi già khỏe mạnh không phải kết quả của một quyết định được đưa ra ở tuổi 60 mà là thành quả tích lũy từ những lựa chọn nhiều năm trước.

Với người đang ở tuổi 40, kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu; duy trì vận động; ăn uống hợp lý; bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và khám sức khỏe định kỳ chính là những bước chuẩn bị thiết thực.

Mục tiêu cuối cùng không đơn thuần là kéo dài số năm sống, mà là để khi tuổi già đến, mỗi người vẫn có thể sống khỏe mạnh, tự chủ và bình an bên những người mình yêu thương.

“Đầu tư cho sức khỏe ở tuổi 40 là khoản đầu tư sinh lời chắc chắn nhất, không phải để sống thật lâu, mà để những năm tháng sau này được sống một cách khỏe mạnh, tự chủ và bình an”, bác sĩ Mạnh nhắn gửi.