Vụ thảm án 3 người tử vong ở Đồng Nai: Có nên dùng vũ khí chống trả khi kẻ lạ đột nhập vào nhà?

Liên quan đến vụ thảm án ở Đồng Nai, thông tin mới nhất ngày 4/9 báo Tiền Phong cho hay, anh Nguyễn Viết Q. (41 tuổi) hiện vẫn đang được điều trị tại phòng hồi sức cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất Đồng Nai.

Vụ án do Nguyễn Đức Anh (sinh năm 2005, trú phường Hố Nai) gây ra đã khiến vợ và 2 con của anh Q. tử vong. Anh Q. là người duy nhất trong gia đình sống sót và đang được các bác sĩ tiếp tục theo dõi, điều trị.

Theo lời anh Q. kể lại thời điểm xảy ra vụ việc, anh nghe tiếng động bất thường trong nhà nên đi kiểm tra thì phát hiện nam thanh niên lạ mặt. Trong lúc bị tấn công bất ngờ ngay sau đó, anh tìm cách chống trả bằng một con dao có sẵn trong nhà.

Anh Q. không nhớ rõ mình có đánh trúng người này hay không. Chỉ nhớ do không thể tiếp tục chống trả và bản thân bị thương nên anh chạy ra ngoài kêu cứu rồi gục xuống đường.Vụ việc khiến nhiều người bàng hoàng và cũng đặt ra câu hỏi về vấn đề cách phản ứng trong trường hợp có kẻ xấu đột nhập vào nhà bất hợp pháp nên chống trả hay hô hoán rồi bỏ chạy?

Trao đổi về vấn đề này, Luật sư Hoàng Hà - Đoàn luật sư TP Hồ Chí Minh cho rằng cần phân biệt rất rõ giữa xâm nhập trái phép vào chỗ ở và xâm nhập rồi thực hiện hành vi tấn công, đe dọa trực tiếp tính mạng của người trong nhà. Không phải cứ có người tự ý vào nhà thì chủ nhà mặc nhiên được quyền sử dụng vũ lực gây thương tích hoặc tước đoạt tính mạng họ. Nhưng khi người đột nhập có vũ khí và đang trực tiếp tấn công thì câu chuyện pháp lý đã hoàn toàn khác.

Nam luật sư dẫn theo Điều 22 Bộ luật Hình sự quy định về phòng vệ chính đáng. Theo đó, một người vì bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác mà chống trả một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm thì hành vi đó không phải là tội phạm. Pháp luật ở đây dùng tiêu chí “cần thiết”, chứ không yêu cầu sự chống trả phải ngang bằng một cách máy móc. Người bị một kẻ cầm dao lao vào tấn công không có nghĩa phải chờ mình bị đâm rồi mới được chống trả, cũng không phải chỉ được dùng tay không vì sợ dùng dao sẽ bị coi là quá mức.

"Nếu giả sử trong quá trình đang bị tấn công, anh Q. dùng dao chống trả và làm Đức Anh bị thương nặng, thậm chí tử vong, thì theo tôi có cơ sở rất rõ để xem xét đây là phòng vệ chính đáng. Khi tính mạng của mình và những người thân trong nhà đang bị một người có hung khí đe dọa trực tiếp, pháp luật không buộc chủ nhà phải thụ động chịu đựng.

Điều quan trọng là phải xem hành vi nguy hiểm còn đang diễn ra hay không. Nếu kẻ tấn công vẫn cầm dao lao tới, tiếp tục truy sát hoặc còn khả năng gây nguy hiểm trực tiếp thì người bị tấn công có quyền chống trả để ngăn chặn nguy cơ đó. Ngược lại, nếu đối tượng đã buông dao, bị khống chế, bỏ chạy hoặc nguy cơ đã chấm dứt mà chủ nhà tiếp tục truy đuổi, đánh, đâm vì tức giận hoặc trả thù thì lúc đó hành vi có thể không còn nằm trong phạm vi phòng vệ chính đáng nữa", luật sư Hoàng Hà phân tích.

Phòng vệ thế nào với kẻ lạ đột nhập vào nhà?

Về cách xử lý khi phát hiện người lạ đột nhập, theo luật sư Hoàng Hà, nếu còn khả năng bảo đảm an toàn thì nên ưu tiên khóa cửa, đưa trẻ em và người thân vào khu vực an toàn, gọi ngay Công an hoặc số 113, tránh chủ động đối đầu. Nhưng nếu hành vi tấn công đã xảy ra hoặc nguy cơ xâm hại tính mạng là trực tiếp, hiện hữu thì người dân có quyền chống trả để bảo vệ mình và người khác.

Ông cho hay, Bộ luật Tố tụng hình sự cũng quy định bất kỳ người nào cũng có quyền bắt người đang phạm tội quả tang và có quyền tước vũ khí, hung khí của người bị bắt. Tuy nhiên mục đích của việc sử dụng vũ lực phải là ngăn chặn nguy hiểm và khống chế người phạm tội, không phải trừng phạt hay trả thù họ.

Đặc biệt trong một vụ đột nhập vào nhà lúc rạng sáng, người lạ có dao và chủ động tấn công, người trong nhà chỉ có vài giây để phản ứng thì không thể đòi hỏi họ phải bình tĩnh cân đong chính xác từng mức độ chống trả như khi chúng ta ngồi xem xét vụ án sau đó.

Phải đặt người phòng vệ vào đúng hoàn cảnh lúc sự việc xảy ra, gồm mức độ hung hãn của người xâm hại, hung khí được sử dụng, số lượng người tấn công, địa điểm, thời gian, tương quan sức lực, khả năng tiếp tục gây nguy hiểm và mức độ cấp bách của việc bảo vệ tính mạng. Qua vụ việc này, nam luật sư cho rằng cũng cho thấy cần phổ biến rõ hơn cho người dân về quyền phòng vệ chính đáng.

"Người dân cần biết rằng pháp luật không bắt họ phải đứng yên trước một cuộc tấn công ngay trong chính ngôi nhà của mình. Nhưng quyền phòng vệ tồn tại để chấm dứt sự nguy hiểm. Khi sự nguy hiểm chấm dứt thì quyền sử dụng vũ lực để phòng vệ cũng phải dừng lại", nam luật sư nói.

Vụ thảm án xảy ra vào khoảng 01 giờ 45 ngày 03/9/2026, tại ấp Bùi Chu, xã Bình Minh, thành phố Đồng Nai, làm chết 3 người, 1 người bị thương.

Nguyễn Đức Anh (SN 2005, trú phường Hố Nai, thành phố Đồng Nai) nghi can gây ra vụ thảm án khai nhận, rạng sáng 3/9, sau khi uống rượu với một nhóm bạn, Đức Anh mang theo dao tới nhà bạn gái là P.A, trèo lên mái nhà cạy ô cửa giếng trời để đột nhập vào nhà nhưng bất thành.

Đức Anh trèo qua mái nhà anh Q. ở sát vách rồi mở cửa tầng 2 đột nhập vào nhà. Mặc dù không quen biết và không mâu thuẫn với gia đình các nạn nhân nhưng Đức Anh đã ra tay sát hại chị H.T.M (SN 1990) là vợ và 2 con của anh Q 11 tuổi và 1 tuổi.Công an khống chế bắt giữ Đức Anh ngay sau đó.