Việt Nam có hòn đảo mỗi năm chỉ làm ăn 6 tháng: hết mùa là tháo lồng bè, khách muốn ăn mì mực 30.000 đồng phải đợi sang tháng 3

Phú Quý hay còn gọi là cù lao Thu, nằm cách Phan Thiết khoảng 120km, và nhịp sống của đảo khá đặc biệt: một vùng đất chỉ hoạt động nửa năm để kiếm tiền, nửa năm còn lại nghỉ ngơi, tận hưởng. Biển êm từ tháng 3 đến tháng 8. Sang cuối năm sóng to gió lớn, các bè cá ngoài khơi được tháo dỡ và quán xá đóng cửa. Chị chủ quán mì mực cho biết quán sắp nghỉ đón khách vì mùa bão, nên những thực khách ghé lúc này có thể là những vị khách cuối cùng của mùa.

Chính vào quãng cuối mùa ấy, một chuyến đi ăn trên đảo đã được ghi lại. Trong vlog khám phá Phú Quý, Hoàng Anh Panda khiến người xem chú ý khi tiết lộ bản thân vốn kiêng ăn mực vì quan niệm dị đoan, nhưng cuối cùng vẫn phá lệ trước những tô mì mực hấp dẫn tại đây. Chuyến đi của anh cũng hé lộ một khía cạnh thú vị về ẩm thực trên đảo: bánh tráng cuốn mắm ruốc bơ chỉ 4.000 đồng một chiếc, còn tô mì với 3, 4 con mực tươi rói có giá khoảng 30.000 đến 50.000 đồng. Những món ăn tưởng chừng phải trả giá cao khi thưởng thức ở một hòn đảo giữa biển lại có mức giá khiến nhiều người bất ngờ.

Rẻ đến mức phải hỏi lại giá

Cảnh khiến người xem bất ngờ nhất diễn ra ở một quán ăn vặt bên đường liên xã. Quán mở hơn 5 năm, chiều xuống đông nghịt người bản địa. Chiếc bánh tráng nướng được đưa ra còn nóng hổi, vỏ giòn rụm, nhân mắm ruốc xào bơ mằn mặn thơm béo, chấm sốt tương mắm ruốc bơ và ăn kèm đồ chua. Hỏi giá, chị chủ quán đáp gọn: 4.000đ một cây. Ngồi ăn, thực khách còn gặp người quen trên đảo đi ngang chào hỏi rôm rả, cho thấy Phú Quý nhỏ đến mức ai cũng biết nhau.

Đi kèm là dĩa chả đặc trưng của đảo. Chả mực Phú Quý to tròn, màu trắng ngà, dẻo dai sần sật, chấm sốt tắc tự làm chua ngọt cay the đầu lưỡi, được Hoàng Anh chấm 7,25/10. Chả nướng than cháy xém thơm phức, món ăn vặt "quốc dân" của đảo, được 6,5/10. Bất ngờ nhất là miếng chả cá chiên vàng ươm, to hơn cả chả mực, ngập đĩa, vị ngọt đến từ thịt cá tươi chứ không độn bột, được 7/10. Giải khát bằng một ly bơ dầm gạo rang, béo ngậy, thanh mát, không ngọt gắt.

Con mực còn nháy màu trên da

Tâm điểm của chuyến ăn là một quán mì mực bình dân, rất nổi trên mạng xã hội. Mỗi tô giá 30.000 đến 50.000đ, có 3 đến 4 con mực cỡ lớn tùy size tô và kích cỡ mực. Chi tiết gây ấn tượng nhất nằm ở lúc chuẩn bị trụng: khi con mực vừa được vớt khỏi rổ, trên da vẫn còn vô số chấm sắc tố li ti co bóp, nhấp nháy đổi màu liên tục. Đó là mực mi-nơ, dấu hiệu mực mới lên từ biển, chưa bị ngâm đá lạnh hay sốc nhiệt làm chết tế bào da. Mực còn nguyên túi mực và giữ vị mằn mặn của nước biển. Đứng trước độ tươi hiếm có ấy, đến người kiêng mực cũng khó cưỡng.

Những chấm nhấp nháy đó cũng là cách dễ nhất để tự kiểm độ tươi. Chúng là các tế bào sắc tố trên da mực, do cơ điều khiển, nên chỉ còn co bóp khi con mực vừa rời khỏi biển. Hết nhấp nháy nghĩa là con mực đã qua đá lạnh, và đó là thứ chỉ gặp được ở những nơi mua bán ngay sát mép nước như Phú Quý.

Tô mì dùng sợi mì tôm gói trụng vừa tới nên còn dai, mực luộc chín tới, thịt trắng phau, cắn vào giòn sần sật và ngọt lịm. Rau đặc sản của đảo khử tanh và làm vị thêm thanh. Thêm một miếng chả cá biển ngọt thịt, không pha bột. Nước lèo trong, ngọt từ chính nước luộc mực, thoang thoảng mặn tự nhiên và không ngấy dầu mỡ. Chén nước chấm ớt tự làm rất cay, chấm miếng mực giòn tạo nên sự tương phản bùng nổ. Tô mì được chấm 7/10, và độ tươi ngọt của nó đúng kiểu nhìn vào là tự hình dung được.

Ăn gì ở Phú Quý ngoài mì mực?

Hải sản ở Phú Quý do chính người dân đánh bắt và chế biến, giá thường rẻ hơn đất liền khoảng 10 đến 20%. Muốn rẻ và tươi nhất, du khách nên ăn ở các nhà bè hoặc mua ở chợ hải sản, trong đó chợ Bãi Phú là khu chợ sầm uất nhất đảo, rồi nhờ người dân chế biến tại chỗ. Cua huỳnh đế thịt chắc, ngọt, béo; cua mặt trăng là loại hiếm, thịt săn, thơm, được nhiều người xem là món khó quên. Tôm hùm, cá mú, cá thu (khoảng 220.000đ một ký), hải sâm xào và ốc giác là những món quen thuộc của dân đảo. Mực là đặc sản phổ biến nhất, từ mực nang xào chao, chả mực chiên giòn đến mực sữa béo ngọt, giá từ vài chục nghìn đến vài trăm nghìn đồng một ký, loại đắt nhất có thể lên tới 1 triệu đồng.

Nhưng toàn bộ bảng giá ấy chỉ đúng trong mùa. Khi bè cá được tháo dỡ, nguồn hải sản tươi tại chỗ cũng vơi theo, nên muốn ăn đúng mức giá này thì phải đi đúng lúc biển êm.

Ngoài hải sản, bò là một đặc sản bất ngờ của đảo. Bò ở Phú Quý là bò tơ chăn thả trên đồng cỏ nên thịt mềm và ngọt, thường được chế biến thành bò nướng hoặc bò nóng. Buổi sáng, bánh căn là món quen thuộc của cả dân địa phương lẫn du khách. Khác bánh căn Đà Lạt, bánh căn Phú Quý làm từ bột gạo, không nhân, ăn kèm trứng luộc, chả cây hay cá thu kho; một phần đầy đủ gồm bánh căn trứng, chén nước chấm có viên xíu mại và dĩa xoài xanh xắt sợi chỉ khoảng 40.000đ. Món ăn vặt thì có bánh tráng mắm ruốc, trong đó có phiên bản nhân thịt băm, trứng cút, tóp mỡ, ruốc khô và mè rang. Muốn mang quà về, mực khô và hải sản khô là lựa chọn phổ biến.

Cảnh đẹp: biển trong, đá đen, núi cao và đảo nhỏ

Vịnh Triều Dương cách cảng khoảng 1km, có bãi cát trắng mịn trải dài, rừng dương mát và nước xanh lặng; chiều xuống, dân địa phương lẫn du khách kéo ra đây tắm biển, ngắm hoàng hôn. Bãi Nhỏ hình lưỡi liềm ôm vào chân núi, nước xanh ngọc bên những tảng đá đen. Cách đó khoảng 650m là Gành Hang, bức tường đá dựng sát biển, nơi nước tràn vào tạo thành "Khe Sung Sướng" và "hồ bơi vô cực" tự nhiên. Đường tới Gành Hang khá cheo leo nên nên đi giày thể thao hoặc giày leo núi.

Từ trên cao, đảo đẹp theo cách khác. Núi Cao Cát cao 106m, có chùa Linh Sơn và tượng Phật Quan Thế Âm trên đỉnh, tham quan miễn phí, nên đi sáng sớm hoặc chiều muộn để tránh nắng. Hải đăng trên núi Cấm cao hơn 100m so với mặt biển, từ đó nhìn thấy cả những cột phong điện khổng lồ chạy dọc ven biển. Ba cột phong điện ấy là nhà máy điện gió Phú Quý, tổng công suất 6 MW, vận hành từ tháng 1/2013. Cột cờ cao 22,6m nhìn xuống Bãi Nhỏ và Gành Hang, là chỗ đón bình minh quen thuộc. Gần Gành Hang còn có hồ cá Làng Dương, nơi người dân ghép đá thành hồ nuôi hải sản tự nhiên.

Muốn ra các đảo nhỏ, bạn có thể đi cano đến Hòn Tranh, cách đảo chính khoảng 15 phút đi xuồng máy. Nơi đây từng được ví như "tiểu Maldives", có bãi cát trắng, rạn san hô nhiều màu và dịch vụ chèo SUP. Tour Hòn Tranh khoảng 250.000đ mỗi người, chưa gồm bữa trưa. Hòn Tranh và Hòn Đen được người địa phương đánh giá là đẹp và an toàn, du khách còn được câu cá, lặn ngắm san hô và lên nhà bè ăn trưa. Một số đảo nhỏ nằm trong khu vực quân sự nên cần người địa phương dẫn và thuê cano riêng. Các tuyến cano này cũng ngừng chạy khi biển động, nên đây là phần dễ bị huỷ nhất trong lịch trình.

Phú Quý cũng có chiều sâu văn hóa. Mộ Thầy Sài Nại, thờ một thầy thuốc người Hoa có công cứu chữa dân đảo từ thế kỷ 17, là nơi linh thiêng với lễ cúng Thầy tổ chức vào ngày 4/4 âm lịch hằng năm. Đền thờ Công Chúa Bàn Tranh do người Chăm xây từ cuối thế kỷ 15, còn đền cá Ông Vạn An Thạnh nằm trên bãi cát trắng cạnh bờ biển làng Triều Dương.

Đi bằng gì, ở đâu, tốn bao nhiêu

Phương tiện duy nhất ra đảo là tàu biển từ cảng Phan Thiết. Hiện có nhiều hãng tàu như Phú Quý Express, Superdong, Chấn Kha Phú Quý, Hưng Phát 26 và Phú Quý Island, chạy khoảng 2,5 đến 3,5 tiếng tùy loại tàu. Giá vé một chiều dao động từ khoảng 250.000đ cho ghế ngồi đến 350.000 đến 400.000đ cho giường nằm có máy lạnh hoặc tàu cao tốc. Nên đặt vé trước và ra cảng sớm khoảng 30 phút. Giờ tàu phụ thuộc thời tiết và thủy triều nên có thể trễ hoặc dời ngày, vì vậy đừng xếp lịch quá sát.

Trên đảo chưa có taxi, du khách thuê xe máy, thường khoảng 100.000 đến 150.000đ một ngày tùy loại xe, chưa gồm xăng. Đảo chỉ có một trục đường chính, dễ đi, và đi hết một vòng đảo rộng hơn 18km² mất chưa đầy một tiếng. Đảo chưa có khách sạn hay resort lớn, chủ yếu là nhà nghỉ và homestay, giá phòng thường khoảng 300.000 đến 600.000đ một đêm, loại rẻ hơn từ 150.000đ. Phần ăn uống thường khoảng 1 triệu đồng mỗi người cho 3 ngày 2 đêm. Tính chung, chuyến tự túc 3 ngày 2 đêm hết khoảng 2,5 đến 5 triệu đồng mỗi người, chưa tính đi lại từ nhà đến Phan Thiết; đi tour trọn gói khoảng 2,35 triệu đồng.

Nên đi Phú Quý mùa nào?

Người dân đảo nói biển êm từ tháng 3 đến tháng 8, còn các cẩm nang thường khuyên đi từ khoảng tháng 12 đến tháng 6 năm sau. Hai khoảng này chỉ trùng nhau từ tháng 3 tới tháng 6, nên đó là quãng chắc ăn nhất nếu bạn muốn quán mở, bè cá còn và tàu chạy đúng giờ. Hòn Tranh đẹp nhất từ tháng 12 đến tháng 4, Gành Hang đẹp nhất từ tháng 5 đến tháng 8. Điểm chung là tránh mùa bão khoảng tháng 9 đến tháng 11, khi quán nghỉ, bè cá được tháo dỡ và tàu dễ bị hoãn. Mùa cao điểm, nhà nghỉ và homestay có thể kín 70 đến 90% phòng nên cần đặt trước.

Nói cách khác, hòn đảo này không chờ khách quanh năm. Nó mở cửa theo con nước, làm ăn trong sáu tháng biển êm rồi tự khép lại khi gió trở. Lời nhắn đáng nhớ nhất là hãy đợi đến tháng 3 năm sau, mở lại clip rồi ra đảo ăn một tô mì mực. Nhớ mang theo áo mưa, vì ở Phú Quý trời đang nắng đẹp vẫn có thể đổ mưa rào bất chợt.