Vì sao người Trung Quốc kiêng tặng đồng hồ, ô dù và mũ màu xanh lá?

Với người Trung Quốc, một món quà không đơn thuần mang giá trị vật chất mà còn gửi gắm thông điệp, tâm tư và cả sự cầu chúc dành cho người nhận. Tặng quà là cách thiết lập, duy trì và thắt chặt các mối quan hệ xã hội.

Do đó, nếu không tìm hiểu kỹ những điều cấm kỵ, người tặng rất dễ rơi vào tình huống vô tình gây tổn thương hoặc đem lại sự khó chịu cho người khác. Trong những món đồ bị kiêng mang đi biếu tặng tại Trung Quốc, đồng hồ, ô dù và chiếc mũ màu xanh lục là ba vật phẩm điển hình mà bất kỳ ai cũng nên tránh.

Đồng hồ gắn với cái chết

Đồng hồ từ lâu đã trở thành biểu tượng phổ biến đại diện cho sự chính xác, sang trọng và lịch lãm trong văn hóa tặng quà của nhiều quốc gia phương Tây. Mặc dù vậy, tại Trung Quốc, đồng hồ lại nằm ở vị trí đầu tiên trong danh sách những món quà không nên trao đi.

Lý do cốt lõi của sự kiêng cữ này bắt nguồn từ hiện tượng đồng âm đặc trưng trong tiếng Hán. Cụm từ “tặng đồng hồ” có âm tiết trùng hoàn toàn với cụm từ “tống chung”, mang ý nghĩa đưa tiễn người quá cố, lo liệu hậu sự hoặc có mặt ở bên giường bệnh lúc ai đó trút hơi thở cuối cùng.

Chính vì sự trùng hợp này, việc tặng ai đó một chiếc đồng hồ được cho là mang hàm ý về điềm xấu, xui xẻo, bệnh tật và cái chết. Người nhận có thể cảm thấy như mình đang bị trù ẻo, bị nhắc nhở về sự kết thúc cuộc đời hoặc bị ngụ ý rằng thời gian sống chẳng còn lại bao nhiêu.

Hơn thế nữa, nhịp đập liên tục và tiếng tích tắc của kim đồng hồ còn gợi đến sự trôi qua không thể đảo ngược của thời gian, tượng trưng cho tuổi trẻ và sức sống đang ngày một hao mòn. Ngay cả với những chiếc đồng hồ đeo tay hay đồng hồ để bàn cao cấp đắt giá, người Trung Quốc vẫn rất e ngại khi nhận.

Ngoại lệ hiếm hoi chỉ xuất hiện khi người nhận chủ động gửi lại cho người tặng một khoản tiền nhỏ mang tính tượng trưng, xem như đó là một giao dịch mua bán chứ không phải là món quà biếu.

Ô dù mang ý nghĩa chia ly

Ô dù cũng là một vật phẩm bị coi là mang đến điềm báo không tốt trong nghệ thuật ứng xử của người Trung Quốc. Trong tiếng Hán, từ “chiếc ô” được đọc là “sǎn”, đồng âm hoặc tương đồng với từ “tán”, mang nghĩa phân tán, chia rẽ, tan vỡ hoặc ly biệt.

Khi trao tặng một chiếc ô cho ai đó, đặc biệt là với bạn bè thân thiết, đối tác kinh doanh hay người yêu, hành động này như gửi đi thông điệp rất tiêu cực - mối quan hệ giữa hai bên sắp sửa đi đến hồi kết, tình cảm sẽ bị chia rẽ và mỗi người sẽ phải bước đi trên một con đường riêng.

Với những người đang yêu nhau, tặng ô bị cho là điềm báo của sự tan vỡ lứa đôi. Còn trong giới kinh doanh, việc trao ô dù cho đối tác lại gợi liên tưởng đến sự tan rã của hợp đồng, việc hợp tác thất bại hay công ty gặp cảnh giải thể.

Bởi vậy, ngay cả trong những ngày mưa gió bất chợt, người ta cũng thường ngần ngại tặng đứt một chiếc ô cho người khác. Thay vào đó, họ sẽ chọn cách cho mượn để người kia trả lại, hoặc thu tiền tượng trưng nhằm hóa giải điềm xấu về sự chia ly.

Mũ màu xanh lá mang ý nghĩa “bị cắm sừng”

Nếu như đồng hồ và ô dù mang điềm xấu xuất phát từ hiện tượng đồng âm trong ngôn ngữ thì chiếc mũ màu xanh lá lại mang câu chuyện cùng ngữ cảnh đặc thù. Trong giao tiếp hàng ngày của người Trung Quốc, cụm từ “đội mũ xanh” (đái lục mạo tử) là thành ngữ mang tính xúc phạm và vô cùng nhạy cảm.

Cụm từ này được dùng để chỉ việc một người đàn ông bị vợ mình phản bội, hay nói theo cách dân dã là bị cắm sừng. Do đó, việc tặng mũ màu xanh lá cho người khác, đặc biệt là phái nam, bị xem là lời giễu cợt thô bạo hoặc sự xúc phạm nghiêm trọng đến danh dự.

Nguồn gốc của sự kiêng cữ này bắt nguồn từ thời phong kiến. Dưới thời nhà Nguyên và nhà Minh, các quy định về trang phục xã hội vô cùng nghiêm ngặt để phân biệt tầng lớp. Theo các ghi chép lịch sử, những người đàn ông làm việc trong kỹ viện hoặc có người thân là kỹ nữ bắt buộc phải quấn khăn hoặc đội mũ màu xanh lá để người ngoài dễ dàng nhận diện, phân biệt.

Từ đó, màu xanh lá trên chiếc mũ dần gắn liền với sự ô nhục, là hình ảnh người đàn ông bị coi thường trong xã hội. Qua hàng trăm năm phát triển, hình ảnh này ăn sâu vào tâm thức cộng đồng. Cho đến tận ngày nay, người dân Trung Quốc vẫn duy trì thói quen né tránh tuyệt đối việc đội cũng như tặng nhau những chiếc mũ có màu này, bất kể chất liệu tốt hay kiểu dáng của chúng có thời trang đến đâu.

Trong xu thế giao lưu văn hóa và hợp tác toàn cầu hiện nay, việc thấu hiểu và tôn trọng những giá trị truyền thống cũng như các cấm kỵ văn hóa này không chỉ giúp chúng ta tránh được hiểu lầm không đáng có, mà còn thể hiện sự tinh tế, lịch thiệp và chân thành trong ứng xử với bạn bè quốc tế.