Vì sao ngày càng nhiều gia đình không còn đổ bê tông kín sân? 2 cách làm sân mát, đẹp, bớt bí đang dần thành xu hướng mới

Nhắc đến việc làm sân, đổ bê tông kín từng là một trong những phương án quen thuộc nhất. Từ sân trước nhà, sân bên hông cho tới khoảng sân sau, chỉ cần san nền rồi tạo một bề mặt bê tông tương đối bằng phẳng là gia đình đã có nơi để xe, đi lại, kê bàn ghế, phơi đồ hay phục vụ nhiều sinh hoạt hàng ngày. Cách làm này có những ưu điểm rất thực tế. Bê tông chắc chắn, phù hợp với khu vực thường xuyên đi lại, đồng thời việc quét dọn cũng đơn giản hơn nền đất. Với những gia đình không muốn mất nhiều công chăm sóc sân vườn, một khoảng sân được làm cứng toàn bộ còn giúp hạn chế bùn đất khi trời mưa và dễ bố trí công năng hơn.

Tuy nhiên, nhu cầu đối với khoảng sân đang dần thay đổi. Thay vì chỉ cần một mặt bằng sạch sẽ và chắc chắn, nhiều gia đình còn muốn nơi này trở thành khoảng chuyển tiếp dễ chịu giữa ngôi nhà và bên ngoài: có thêm cây xanh, bớt nóng vào ngày nắng và không tạo cảm giác cả khuôn viên bị phủ kín bởi những bề mặt cứng. Bởi vậy, bê tông vẫn được sử dụng nhưng không phải lúc nào cũng cần đổ kín 100% diện tích. Thay vào đó, cách làm sân kết hợp khoảng xanh hoặc những bề mặt có khả năng thấm nước đang trở thành lựa chọn đáng cân nhắc.

Vì sao sân đổ bê tông kín đôi khi không còn là lựa chọn đầu tiên?

Không thể phủ nhận tính thực dụng của bê tông, nhất là với sân thường xuyên có xe ra vào hoặc cần một mặt bằng chắc chắn. Tuy nhiên, khi toàn bộ diện tích được phủ kín, một số hạn chế cũng bắt đầu rõ hơn.

1. Sân dễ nóng dưới nắng

Một mảng bê tông rộng ngoài trời có thể nóng lên đáng kể sau nhiều giờ phơi nắng rồi tiếp tục tỏa nhiệt ra xung quanh. Vào mùa hè, cảm giác này càng rõ nếu sân thiếu bóng cây hoặc mái che. Vì vậy, với những gia đình muốn sử dụng sân như một khoảng nghỉ ngơi, việc phủ kín bề mặt cứng đôi khi khiến không gian trở nên nóng và khô hơn mong muốn.

2. Nước mưa phụ thuộc nhiều vào hệ thống thoát nước

Khác với nền đất có thể tiếp nhận một phần nước mưa, sân bê tông gần như buộc nước phải chảy theo độ dốc về rãnh hoặc miệng thoát. Nếu hệ thống được làm tốt, đây không phải vấn đề lớn. Tuy nhiên, khi mưa to, miệng thoát bị tắc hoặc sân có vị trí trũng, nước vẫn có thể đọng lại. Vì thế, nhiều gia đình bắt đầu quan tâm tới việc giữ lại một phần bề mặt có khả năng thấm nước thay vì làm cứng toàn bộ.

3. Một mảng bê tông lớn dễ tạo cảm giác cứng và bí

Sân ngày nay không chỉ là nơi dựng xe hay phơi đồ mà còn có thể trở thành chỗ trồng cây, ngồi nghỉ hoặc vui chơi. Nếu toàn bộ diện tích từ cổng tới chân nhà đều là bề mặt cứng, không gian dễ trở nên đơn điệu. Chỉ cần xen thêm những khoảng xanh hoặc thay đổi cách lát, tổng thể đã có thể mềm mại và gần gũi hơn đáng kể. Do đó, vấn đề không nằm ở chuyện bê tông tốt hay không tốt, mà là gia đình có thực sự cần phủ bê tông kín toàn bộ khoảng sân hay không.

Cách 1: Lát lối đi xen cỏ và khoảng trồng cây

Một trong những cách dễ áp dụng là giữ bề mặt cứng ở những vị trí thực sự cần sử dụng, còn phần diện tích khác dành cho cỏ, cây xanh hoặc đất trồng. Chẳng hạn, gia đình có thể làm một lối đi bằng đá hoặc gạch từ cổng vào cửa chính, bố trí phần nền chắc chắn ở nơi để xe, sau đó để lại những dải xanh dọc tường hoặc giữa các mảng lát. Với sân rộng, các viên đá hoặc tấm bê tông lớn cũng có thể được lát cách nhau, phần khe ở giữa dành cho cỏ hoặc vật liệu phù hợp với thiết kế. Cách làm này vừa đảm bảo công năng của sân, vừa giải quyết được phần nào cảm giác khô cứng thường thấy ở một mặt bê tông lớn.

1. Khoảng sân trông mềm và thoáng hơn

Thay vì nhìn thấy một mặt sân cứng kéo dài từ đầu tới cuối, những khoảng xanh giúp chia nhỏ không gian. Ngay cả khi diện tích trồng cây không lớn, tổng thể vẫn có cảm giác gần gũi và dễ chịu hơn. Gia đình cũng không nhất thiết phải biến sân thành một khu vườn cầu kỳ. Đôi khi chỉ cần một dải đất trồng cây sát tường, vài khoảng cỏ xen giữa lối đi hoặc một góc cây xanh cũng đủ làm thay đổi diện mạo khoảng sân.

2. Giữ lại được một phần bề mặt có khả năng thấm nước

Nếu thiết kế phù hợp, những khoảng đất và mảng xanh có thể tiếp nhận một phần nước mưa thay vì toàn bộ lượng nước đều chảy trên bề mặt cứng. Đây cũng là điểm khác biệt khá rõ so với việc đổ bê tông kín từ cổng tới sát chân nhà. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ để đất hoặc trồng cỏ là sân sẽ không còn đọng nước. Khả năng thấm còn phụ thuộc vào loại đất, kết cấu nền và lượng mưa. Với khu vực thường xuyên mưa lớn, sân vẫn cần được tạo độ dốc và bố trí đường thoát nước hợp lý.

3. Có thêm điều kiện để tạo bóng mát

Khi đã chủ động giữ lại các khoảng xanh, gia đình cũng dễ bố trí cây ngay từ đầu thay vì đổ kín sân rồi mới đặt hàng loạt chậu cây lên trên. Nếu chọn loại cây và vị trí phù hợp, tán cây có thể che bớt nắng cho một phần sân, từ đó giúp khu vực sử dụng bên dưới dễ chịu hơn. Đổi lại, sân có cây xanh chắc chắn cần chăm sóc nhiều hơn sân bê tông kín. Cỏ cần được cắt tỉa, lá rụng cần quét dọn và phần đất trồng phải được xử lý để hạn chế bùn đất tràn ra lối đi khi mưa. Đặc biệt, khu vực thường xuyên có ô tô đi qua vẫn cần được tính toán riêng về khả năng chịu tải. Không nên vì muốn tăng diện tích xanh mà thu hẹp quá mức phần nền chắc chắn cần thiết cho nhu cầu thực tế của gia đình.

Cách 2: Dùng gạch rỗng, gạch block hoặc hệ lát có khe thấm nước

Không phải gia đình nào cũng có đủ diện tích hoặc thời gian để chăm sóc nhiều cây xanh. Nếu sân vẫn cần phần lớn không gian cho việc đi lại, để xe nhưng gia chủ không muốn tạo thành một mặt bê tông kín hoàn toàn, các hệ lát có khe hoặc vật liệu lát thấm nước là một hướng khác đáng cân nhắc. Dễ bắt gặp nhất là gạch bê tông rỗng có khoảng trống để cỏ mọc, các viên block được lát với khe phù hợp hoặc những hệ vật liệu được thiết kế để nước có thể đi qua bề mặt xuống lớp nền bên dưới.

1. Vẫn giữ được công năng của một khoảng sân cứng

Khác với việc dành phần lớn sân cho cây xanh, cách này vẫn tạo ra bề mặt thuận tiện cho việc đi lại. Nếu lựa chọn đúng vật liệu và thi công nền phù hợp, một số hệ lát còn có thể sử dụng tại khu vực để xe. Đồng thời, sân không còn là một tấm bê tông liền khối. Các khe lát, khoảng rỗng hoặc những dải cỏ nhỏ giúp bề mặt có sự thay đổi, nhờ đó tổng thể nhìn nhẹ và bớt cứng hơn.

2. Hỗ trợ việc xử lý nước mưa ngay tại sân

Với hệ lát thấm nước được thiết kế và thi công đúng, một phần nước có thể đi qua các khe hoặc bề mặt xuống phía dưới thay vì toàn bộ chảy trên sân về một miệng thoát duy nhất. Đây là lợi thế đáng cân nhắc với những gia đình muốn tăng diện tích bề mặt thấm. Tuy nhiên, phần quan trọng lại nằm ở cấu tạo bên dưới. Nếu chỉ lát gạch rỗng lên một lớp nền đã bị bịt kín, hiệu quả sẽ khác với một hệ thống được chuẩn bị đúng ngay từ đầu. Do đó, không nên mặc định chỉ cần đổi từ bê tông sang gạch có lỗ là có thể giải quyết hoàn toàn vấn đề thoát nước.

3. Hình thức linh hoạt hơn

Gạch block, gạch trồng cỏ hay các hệ lát có khe có thể được sử dụng cho toàn bộ hoặc chỉ một phần khoảng sân. Gia đình cũng có thể kết hợp chúng với lối đi bằng đá, khu vực cây xanh hoặc phần nền chắc chắn ở nơi thường xuyên chịu tải. Nhờ vậy, khoảng sân vẫn gọn gàng và thuận tiện sử dụng nhưng không quá đơn điệu. Việc chia sân thành các mảng vật liệu khác nhau còn giúp không gian có cảm giác được thiết kế rõ ràng hơn thay vì phủ kín bằng một bề mặt duy nhất. Dù vậy, loại sân này không hoàn toàn miễn công chăm sóc. Các khe lát có thể tích tụ đất, lá cây hoặc xuất hiện cỏ dại theo thời gian, trong khi một số bề mặt thấm nước cũng cần được vệ sinh để duy trì khả năng thoát nước.

Kết luận: Sân bê tông vẫn có chỗ đứng, nhưng cách làm sân đang thay đổi

Đổ bê tông kín sân từng được ưa chuộng vì giải quyết rất nhanh những nhu cầu cơ bản: nền chắc chắn, sạch sẽ, dễ đi lại và thuận tiện để xe. Những ưu điểm đó đến nay vẫn còn nguyên giá trị, đặc biệt với những khoảng sân thường xuyên chịu tải hoặc gia đình không có nhiều thời gian chăm sóc. Tuy nhiên, khi khoảng sân ngày càng được xem như một phần của không gian sống, yêu cầu cũng nhiều hơn trước. Sân không chỉ cần sạch và chắc mà còn phải dễ chịu khi bước ra ngoài, có chỗ cho cây xanh, xử lý nước mưa hợp lý và hài hòa với kiến trúc ngôi nhà. Đây cũng là lý do kiểu sân phủ kín một bề mặt cứng đang dần nhường chỗ cho những cách bố trí linh hoạt hơn.

Gia đình hoàn toàn có thể giữ phần nền chắc chắn ở nơi để xe, lối đi thường xuyên, sau đó xen những khoảng trồng cây, thảm cỏ hoặc hệ lát có khe ở phần diện tích còn lại. Như vậy, bê tông không biến mất mà chỉ được sử dụng đúng nơi cần thiết hơn.

Sau cùng, một khoảng sân đẹp không nằm ở việc phủ kín bằng vật liệu nào, mà ở cách chia diện tích sao cho vừa đủ dùng mà vẫn có khoảng để thở. Khi bề mặt cứng, cây xanh và khả năng thoát nước được cân đối ngay từ đầu, sân vừa đáp ứng sinh hoạt hàng ngày, vừa trở thành một phần dễ chịu và đáng sử dụng hơn của ngôi nhà.