Vị giáo sư xin nghỉ quản lý để được làm chuyên môn: Chẩn đoán bệnh tài ba, máy móc “chào thua”

Đó chính là: Cố GS Đặng Văn Chung.

Ông không chỉ là một nhà lâm sàng nổi tiếng với khả năng chẩn đoán những ca bệnh khó, mà còn là người đặt nền móng cho nhiều chuyên ngành Nội khoa, đào tạo nhiều thế hệ bác sĩ và để lại những công trình được xem như tài liệu kinh điển của ngành y Việt Nam.

GS Đặng Văn Chung sinh năm 1913 tại Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp. Năm 1933, ông thi đỗ vào Trường Đại học Y Dược khoa Đông Dương. Đến năm 1937, ông vượt qua kỳ thi tuyển bác sĩ nội trú và làm việc tại Bệnh viện Bạch Mai.

Khi toàn quốc kháng chiến bùng nổ ngày 19/12/1946, GS Đặng Văn Chung lên chiến khu Việt Bắc, cùng GS Hồ Đắc Di xây dựng trường Y giữa núi rừng. Trong điều kiện vô cùng khó khăn, các thầy vừa duy trì việc đào tạo sinh viên y khoa, vừa phục vụ bộ đội và nhân dân trên các chiến trường.

Sau năm 1954, ông được giao nhiệm vụ xây dựng Bộ môn Nội của Trường Đại học Y Hà Nội, đồng thời phụ trách công tác chuyên môn tại Bệnh viện Bạch Mai.

Đây cũng là giai đoạn GS Đặng Văn Chung bắt đầu để lại những dấu ấn sâu đậm trong việc xây dựng nền Nội khoa Việt Nam.

Tư liệu của các thế hệ học trò ghi nhận ông là một nhà lâm sàng đặc biệt uyên bác. Trong thời kỳ các phương tiện chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm còn rất hạn chế, GS Đặng Văn Chung dựa chủ yếu vào hỏi bệnh, thăm khám tỉ mỉ và tư duy lâm sàng để phát hiện nhiều bệnh lý khó không cần qua xét nghiệm cận lâm sàng.

Chỉ với ống nghe và các triệu chứng lâm sàng ông đã chẩn đoán ra các ca bệnh rất khó. Trong đó có những trường hợp như: hạ đường huyết do u tụy, tăng huyết áp do u tủy thượng thận hay bệnh đa u tủy xương.

Với những người từng học và làm việc cùng GS Đặng Văn Chung, đây là minh chứng rõ nét cho khả năng khám bệnh, suy luận và chẩn đoán lâm sàng của ông.

GS Tôn Thất Tùng từng nói: “Tôi không thể yên tâm mổ tim mà không có chẩn đoán của GS Đặng Văn Chung”.

Người đặt nền móng cho nhiều chuyên ngành Nội khoa

Đóng góp của GS Đặng Văn Chung không dừng ở việc trực tiếp khám chữa bệnh.

Ông là một trong những người đầu tiên định hướng, đặt nền móng xây dựng các chuyên khoa thuộc hệ Nội tại Bệnh viện Bạch Mai cũng như các bộ môn hệ Nội của Trường Đại học Y Hà Nội.

Đặc biệt, ông là người đầu tiên xây dựng ngành Tim mạch học Việt Nam, tiền thân của Viện Tim mạch Việt Nam ngày nay.

Từ những nền móng được đặt ra trong thời kỳ đầu, hệ thống chuyên ngành Nội khoa sau này tiếp tục phát triển mạnh, hình thành nhiều đơn vị chuyên khoa quan trọng như Tim mạch, Hô hấp, Nội tiết, Thận - tiết niệu, Tiêu hóa...

Dấu ấn của GS Đặng Văn Chung vì thế không chỉ nằm ở những người bệnh ông từng điều trị, mà còn hiện diện trong sự phát triển của cả một hệ thống chuyên ngành.

Trong sự nghiệp, ông từng giữ nhiều vị trí quan trọng như Trưởng Bộ môn Nội, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội, Chủ nhiệm Khoa Nội Bệnh viện Bạch Mai và Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học kỹ thuật của Bộ Y tế.

Đáng chú ý, sau một thời gian giữ cương vị Phó Hiệu trưởng, ông tự nguyện xin thôi công tác quản lý để trở lại chuyên môn, tập trung vào giảng dạy và khám chữa bệnh.

Người thầy đào tạo nhiều thế hệ bác sĩ

Nếu chuyên môn lâm sàng tạo nên tên tuổi GS Đặng Văn Chung thì sự nghiệp đào tạo lại tạo nên một di sản có sức lan tỏa qua nhiều thế hệ.

Trong giảng dạy, ông đặc biệt chú trọng việc để sinh viên học từ chính người bệnh.

Học trò được ông uốn nắn từ cách hỏi bệnh, thăm khám, làm bệnh án, lập luận chẩn đoán đến chỉ định và diễn giải xét nghiệm. Ông yêu cầu người học phải quan sát kỹ, không bỏ qua những chi tiết tưởng như nhỏ nhất.

Quan điểm của GS Đặng Văn Chung là người bệnh chính là nguồn cung cấp những dữ kiện quan trọng để người thầy thuốc đưa ra chẩn đoán.

Các bài giảng của ông được học trò nhớ đến bởi sự sinh động, dễ hiểu và dễ nhớ. Ông sử dụng phương pháp phối giảng và giảng thảo, khuyến khích sinh viên chủ động trao đổi, thảo luận và đưa ra những sáng kiến.

Đặc biệt, ông đặt yêu cầu rất cao đối với công tác đào tạo.

Trong điều kiện chiến tranh khốc liệt, GS Đặng Văn Chung vẫn dành nhiều thời gian cho nghiên cứu và biên soạn tài liệu.

Hai công trình nổi bật là “Bệnh học Nội khoa” và “Điều trị học”, cùng nhiều tài liệu giảng dạy và công trình nghiên cứu khoa học khác.

Trải qua hơn 60 năm cống hiến, GS Đặng Văn Chung đã để lại dấu ấn trên nhiều phương diện: khám chữa bệnh, nghiên cứu, đào tạo và xây dựng hệ thống chuyên ngành Nội khoa.

Những chuyên ngành ông đặt nền móng tại Bệnh viện Bạch Mai và Trường Đại học Y Hà Nội sau này tiếp tục phát triển thành các đơn vị chuyên khoa quan trọng. Các thế hệ học trò của ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều vị trí trong ngành y, góp phần chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.

GS Đặng Văn Chung được Đảng và Nhà nước tặng Huân chương Lao động hạng Nhất cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

Đặc biệt, năm 2000, Chủ tịch nước Trần Đức Lương ký Quyết định số 392 KT/CTN truy tặng GS Đặng Văn Chung Giải thưởng Hồ Chí Minh về “Cụm công trình nghiên cứu nội khoa”.

Sự ghi nhận ấy khẳng định giá trị của những đóng góp mà ông để lại cho nền y học Việt Nam.

Sau khi được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, tên tuổi GS Đặng Văn Chung vẫn được các thế hệ học trò nhắc đến như một người thầy lớn của nền Nội khoa Việt Nam, một nhà lâm sàng tài năng và một tấm gương về y đức.