"Tế Công" Du Bổn Xương: 30 năm đóng vai phụ, 52 tuổi có vai diễn để đời

Du Bổn Xương qua đời sáng 24/9 tại Bắc Kinh, hưởng thọ 93 tuổi. Theo CCTV, ông qua đời vì bệnh tật. Thông tin về sự ra đi của nam diễn viên nhanh chóng nhận được sự quan tâm của khán giả Trung Quốc, đặc biệt từ những người từng biết đến ông qua vai Tế Công trong loạt phim truyền hình cùng tên.

Trong ký ức của nhiều thế hệ khán giả, Tế Công của Du Bổn Xương hiện lên với chiếc mũ cũ, bộ quần áo vá víu, đôi giày rách, tay cầm quạt mo. Nhân vật có vẻ ngoài xuề xòa, lúc ngây ngô, hài hước nhưng lại là người trọng nghĩa, luôn ra tay giúp đỡ người yếu thế. Trước khi có vai diễn để đời, Du Bổn Xương có 30 năm chỉ đóng vai phụ.

Ba thập kỷ làm diễn viên phụ trước khi trở thành Tế Công

Du Bổn Xương sinh năm 1933 tại Giang Tô, Trung Quốc. Ông sớm yêu thích biểu diễn và bắt đầu theo đuổi sân khấu từ khi còn trẻ.

Năm 1956, ông gia nhập Trung ương Thí nghiệm thoại kịch, tiền thân của Nhà hát Kịch Quốc gia Trung Quốc. Từ đây, Du Bổn Xương có nhiều năm làm việc trên sân khấu, tham gia hàng chục tác phẩm.

Trong gần 30 năm đầu sự nghiệp, ông chủ yếu đảm nhận các vai phụ, thậm chí nhiều vai chỉ là nhân vật thoáng qua. Theo truyền thông Trung Quốc, ông từng đóng 79 vai nhưng có tới 77 vai là nhân vật phụ hoặc diễn viên quần chúng.

Du Bổn Xương không xem đây là điều đáng xấu hổ. Ông từng ví những vai phụ của mình như “gia vị” trong một món ăn, không phải thành phần chính nhưng góp phần làm nên tổng thể của tác phẩm.

Thay vì chờ đợi một vai diễn lớn, ông kiên trì trau dồi khả năng biểu diễn. Năm 1980, Du Bổn Xương giành giải thưởng về diễn xuất với vai người hầu trong vở Một đầy tớ, hai chủ. Đây là một trong những dấu mốc cho thấy khả năng hóa thân của nam diễn viên.

Bước ngoặt thực sự đến vài năm sau đó, khi ông chuyển mạnh sang biểu diễn hình thể và kịch câm.

Năm 1984, tiết mục Tắm của Du Bổn Xương xuất hiện trên chương trình Gala mừng năm mới của CCTV. Không cần lời thoại, ông tạo tiếng cười chủ yếu bằng biểu cảm và ngôn ngữ cơ thể. Tiết mục giúp tên tuổi nam diễn viên đến gần hơn với công chúng và cũng mở ra cơ hội thay đổi sự nghiệp của ông.

52 tuổi có vai diễn để đời

Năm 1985, Du Bổn Xương được chọn đóng chính trong bộ phim truyền hình Tế Công. Khi ấy, ông đã 52 tuổi.

Đây là vai diễn thay đổi hoàn toàn vị trí của Du Bổn Xương trong làng giải trí Trung Quốc.

Tế Công vốn là nhân vật quen thuộc trong văn hóa dân gian, thường được xây dựng với hình ảnh một vị hòa thượng sống phóng khoáng, hành xử khác thường nhưng giàu lòng từ bi. Thay vì cố gắng xây dựng một hình tượng quá nghiêm trang, Du Bổn Xương đưa vào nhân vật nét dí dỏm, tinh quái và gần gũi.

Chiếc quạt mo, bộ quần áo cũ và cách nói chuyện có phần tưng tửng trở thành những đặc điểm gắn liền với Tế Công trên màn ảnh. Khi đóng phim Tế Công, thù lao của ông chỉ vỏn vẹn 120 NDT/tập (hơn 40.000 đồng). Tuy nhiên, không vì tiền lương ít ỏi mà Du Bổn Xương nản chí, kém hăng say với nghệ thuật.

Vai diễn gây tiếng vang lớn, đưa Du Bổn Xương trở thành gương mặt được cả Trung Quốc biết đến. Năm 1986, ông nhận giải Nam diễn viên chính xuất sắc tại Giải Kim Ưng truyền hình Trung Quốc lần thứ tư. Sau đó, ông tiếp tục đóng Tế Công trong Tế Công hoạt Phật và Tế Công du ký.

Ông tiếp tục trở lại với nhân vật này trong các phần phim sau, trong đó có Tế Công hoạt Phật và Tế Công du ký. Qua nhiều năm, tên tuổi của Du Bổn Xương gần như gắn chặt với nhân vật.

Tuy nhiên, nam diễn viên không muốn sự nghiệp của mình chỉ được nhớ đến bởi một vai diễn. Sau thành công của Tế Công, Du Bổn Xương tiếp tục tham gia nhiều tác phẩm điện ảnh, truyền hình và sân khấu. Ông xuất hiện trong các bộ phim như Bảo Liên Đăng, Kiếm vũ, Họa bì 2 và một số tác phẩm khác.

Ở tuổi ngoài 70, ông vẫn hoạt động nghệ thuật với cường độ đáng nể.

Năm 2006, Du Bổn Xương đầu tư thực hiện bộ phim Liễu Phàm. Ông tham gia nhiều khâu, từ diễn xuất đến sản xuất. Sau đó, ông tiếp tục theo đuổi sân khấu với vở Hoằng Nhất pháp sư - Thắng lợi cuối cùng , kể về cuộc đời Lý Thúc Đồng, người sau này trở thành Hoằng Nhất pháp sư.

Nam diễn viên từng bán nhà để đầu tư cho các dự án nghệ thuật này. Theo truyền thông Trung Quốc, ông không đặt nặng việc tìm kiếm lợi nhuận mà quan tâm hơn đến việc những tác phẩm mình lựa chọn có thể được hoàn thiện và đến với công chúng.

Với Du Bổn Xương, nghệ thuật dường như không phải con đường tìm kiếm danh tiếng mà là một cách sống. Ông từng nói muốn trở thành một diễn viên tốt trước hết phải trở thành một người tốt. Trong quan niệm của ông, diễn xuất không chỉ là học kỹ thuật mà còn là quá trình hiểu con người, hiểu nhân vật và tự soi lại chính mình

90 tuổi lại khiến khán giả trẻ “phát sốt”

Nếu Tế Công là vai diễn đưa Du Bổn Xương vào ký ức của những thế hệ khán giả trưởng thành từ thập niên 1980, thì Phồn hoa lại giúp ông chạm tới lớp khán giả trẻ nhiều thập kỷ sau.

Năm 2023, ở tuổi 90, ông xuất hiện trong bộ phim của đạo diễn Vương Gia Vệ với vai Gia Thúc - người đàn ông từng trải, sâu sắc, có ảnh hưởng lớn đến nhân vật A Bảo do Hồ Ca đóng.

Du Bổn Xương không có quá nhiều thời lượng trên màn ảnh, nhưng ánh mắt, nhịp nói và cách ông xử lý những khoảng lặng khiến nhân vật trở thành một trong những điểm nhấn của Phồn hoa.

Tháng 10/2024, nghệ sĩ Du Bổn Xương được trao Giải thưởng Thành tựu trọn đời về truyền hình của Liên đoàn Văn học Nghệ thuật Trung Quốc tại Giải Kim Ưng lần thứ 32.

Ngay cả khi đã bước qua tuổi 90, ông vẫn chưa hoàn toàn rời xa công việc. Năm 2025, ông từng công bố kế hoạch tham gia một dự án phim ngắn về Tế Công, hướng tới hình thức video dọc đang phát triển mạnh tại Trung Quốc. Dự án dự kiến kết hợp hình ảnh Tế Công thời trẻ với các diễn viên trẻ, trong khi Du Bổn Xương tham gia với vai trò liên quan đến quá trình phát triển nhân vật.

Những năm cuối đời, ông sống cùng vợ tại viện dưỡng lão. Năm nghệ sĩ Du Bổn Xương 76 tuổi, vợ ông qua đời. Nỗi buồn mất mát người thân khiến nam diễn viên quyết định xuống tóc đi tu để tĩnh tâm và tìm sự bình yên trong cuộc sống. Ở tuổi 92, ông vẫn xuất hiện trước công chúng, chia sẻ về nghệ thuật, công nghệ và đời sống.

Sự ra đi của Du Bổn Xương không chỉ khép lại cuộc đời một diễn viên mà còn là sự kết thúc của một hành trình hiếm có trên màn ảnh Trung Quốc. Trong những lời tiễn biệt trên Weibo, nhiều khán giả viết rằng “ông ở trong hồi ức của nhiều thế hệ”. Một hình ảnh Tế Công với chiếc quạt mo, khuôn mặt lúc cười lúc nghiêm, có thể sẽ còn được nhắc lại rất lâu.