Quả hồng đang vào mùa: Có thể mang lại lợi ích cho 3 bệnh mạn tính này, nhưng không phải ai cũng nên ăn

Mỗi độ thu về, những quả hồng đỏ cam, vàng óng lại xuất hiện dày đặc trên các sạp hàng. Hồng giòn, hồng ngâm hay hồng chín mềm đều có vị ngọt đặc trưng, dễ ăn và thường được nhiều gia đình mua về thưởng thức.

Thế nhưng, xung quanh loại quả này cũng tồn tại không ít lời đồn. Người thì sợ ăn hồng gây sỏi thận, người lại truyền tai nhau rằng hồng không được ăn cùng cua vì có thể gây ngộ độc. Ở chiều ngược lại, trên mạng xã hội lại xuất hiện những lời quảng cáo xem quả hồng như một loại "trái cây trường thọ", có thể hỗ trợ nhiều bệnh mạn tính.

Sự thật nằm ở giữa hai thái cực này. Hồng là một loại trái cây có giá trị dinh dưỡng, nhưng không phải thuốc. Ăn đúng cách có thể mang lại một số lợi ích, trong khi ăn quá nhiều, đặc biệt lúc đói hoặc ở người có bệnh lý tiêu hóa, lại tiềm ẩn rủi ro.

Quả hồng có gì đáng chú ý?

Trong 100 g hồng giòn tươi cung cấp khoảng 70 kcal, 19 g carbohydrate, 3,6 g chất xơ và khoảng 16 g đường tự nhiên, cùng nhiều vitamin, khoáng chất và hợp chất chống oxy hóa. Trong quả hồng có beta-carotene, lycopene, flavonoid và nhiều polyphenol. Đây là những hợp chất có khả năng chống lại stress oxy hóa - một quá trình liên quan đến lão hóa và nhiều bệnh mạn tính.

Hồng cũng cung cấp kali, vitamin C và chất xơ. Đặc biệt, pectin - một dạng chất xơ hòa tan - có thể hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa. Những thành phần này khiến quả hồng có chỗ đứng trong một chế độ ăn đa dạng. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa "có dưỡng chất tốt cho sức khỏe" và "có khả năng điều trị bệnh". Một quả hồng không thể thay thế thuốc huyết áp, thuốc tiểu đường hay thuốc điều trị cholesterol.

1. Người có huyết áp cao có thể hưởng lợi từ quả hồng

Một trong những điểm đáng chú ý của quả hồng là hàm lượng kali. Kali đóng vai trò quan trọng trong cân bằng dịch và điện giải, đồng thời tham gia điều hòa huyết áp. Một chế độ ăn đủ kali, kết hợp với việc giảm natri, được xem là một trong những yếu tố có lợi cho sức khỏe tim mạch.

Hồng vì thế có thể được đưa vào thực đơn của người cần kiểm soát huyết áp, miễn là khẩu phần phù hợp với tổng chế độ ăn.

Các hợp chất chống oxy hóa trong hồng cũng được quan tâm nhờ khả năng hỗ trợ bảo vệ tế bào trước stress oxy hóa. Một số nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy chế độ ăn giàu trái cây, rau và thực phẩm thực vật có liên quan đến sức khỏe tim mạch tốt hơn.

Tuy nhiên, không nên hiểu thành "ăn hồng để hạ huyết áp". Người đang điều trị tăng huyết áp vẫn cần dùng thuốc theo chỉ định, theo dõi huyết áp và duy trì các thói quen có lợi như hạn chế muối, vận động và kiểm soát cân nặng.

Đặc biệt, người mắc bệnh thận cần thận trọng với những thực phẩm giàu kali. Khi chức năng thận suy giảm, khả năng đào thải kali có thể bị ảnh hưởng, khiến nồng độ kali trong máu tăng. Vì vậy, một loại trái cây tốt với người này chưa chắc phù hợp với người khác.

2. Người dễ táo bón có thể tận dụng lượng chất xơ trong hồng

Táo bón là vấn đề thường gặp, đặc biệt ở người lớn tuổi, người ít vận động hoặc có chế độ ăn thiếu rau và trái cây. Hồng cung cấp chất xơ, trong đó có chất xơ hòa tan. Đây là thành phần có thể hỗ trợ hình thành khối phân và duy trì hoạt động bình thường của đường ruột khi cơ thể được cung cấp đủ nước.

Nhưng điều đáng lưu ý là không phải loại hồng nào, ăn theo cách nào cũng có tác dụng giống nhau. Hồng chưa chín có vị chát do chứa nhiều tannin. Khi ăn quá nhiều, đặc biệt lúc đói, tannin, pectin và chất xơ có thể kết tụ trong đường tiêu hóa, gây đầy bụng, khó tiêu và trong một số trường hợp hình thành khối bã thức ăn. Đây không chỉ là lý thuyết.

TS.BS Đặng Quốc Ái, Khoa Ngoại tổng hợp, Bệnh viện E, từng cảnh báo về các trường hợp tắc ruột liên quan đến việc ăn nhiều hồng, nhất là khi ăn lúc đói. Theo ông, tannin và pectin trong quả hồng có thể ảnh hưởng nhu động ruột và kết hợp với chất xơ tạo thành khối bã nếu ăn quá nhiều. Vì vậy, người muốn bổ sung chất xơ từ hồng nên chọn quả chín phù hợp, ăn lượng vừa phải và không coi đây là "thuốc nhuận tràng".

3. Người có đường huyết khó kiểm soát cần biết điều này

Đây là nhóm cần đặc biệt thận trọng. Hồng có vị ngọt và chứa lượng đường tự nhiên tương đối cao. Trong 100 g hồng giòn chứa khoảng 16 g đường tự nhiên. Điều đó không có nghĩa người mắc tiểu đường phải tuyệt đối tránh hồng. Nhưng họ cần tính lượng hồng vào tổng lượng carbohydrate trong khẩu phần và tránh ăn quá nhiều trong một lần.

Điểm khác biệt lớn nằm ở hồng tươi và hồng khô. Khi sấy, phần lớn nước trong quả bị loại bỏ, khiến đường và năng lượng trở nên cô đặc. Một lượng hồng khô nhỏ có thể chứa lượng đường cao hơn đáng kể so với cùng trọng lượng hồng tươi.

Do đó, nếu đang kiểm soát đường huyết, hồng tươi với khẩu phần hợp lý thường dễ kiểm soát hơn hồng khô hoặc các món chế biến từ hồng có thêm đường. Một sai lầm phổ biến là nghĩ rằng "trái cây thì ăn bao nhiêu cũng được". Thực tế, trái cây vẫn cung cấp carbohydrate và đường tự nhiên. Người bệnh tiểu đường cần quan tâm đến tổng khẩu phần, thời điểm ăn và cách kết hợp với những thực phẩm khác.

Câu chuyện "ăn hồng gây sỏi" thực chất là gì?

Đây là phần khiến nhiều người lo lắng nhất. Hồng, đặc biệt quả chưa chín, chứa tannin tạo vị chát. Khi ăn quá nhiều lúc đói, tannin và pectin có thể kết hợp với chất xơ và dịch tiêu hóa tạo thành khối bã thức ăn. Trong y khoa, những khối bã thức ăn này có thể trở thành bezoar và gây tắc nghẽn đường tiêu hóa trong những trường hợp nặng.

Nguy cơ cao hơn ở người từng phẫu thuật dạ dày, có bệnh lý đường tiêu hóa, nhu động ruột kém, người lớn tuổi hoặc ăn một lượng lớn hồng trong thời gian ngắn. Điều này khác với cách nói phổ biến rằng "ăn một quả hồng sẽ tạo sỏi". Không phải ai ăn hồng cũng gặp biến chứng, mà nguy cơ liên quan đến lượng ăn, độ chín của quả và tình trạng tiêu hóa của từng người.

Hồng có thực sự "kỵ" cua?

Quan niệm hồng không được ăn cùng cua vì sẽ gây ngộ độc đã tồn tại rất lâu. Tuy nhiên, không nên hiểu đây là một quy tắc y khoa tuyệt đối rằng chỉ cần ăn hai loại thực phẩm này cùng nhau là sẽ bị ngộ độc.

Điều đáng quan tâm hơn là khi ăn lượng lớn hồng chưa chín, thực phẩm giàu đạm hoặc những món khó tiêu cùng lúc, hệ tiêu hóa có thể phải xử lý một lượng thức ăn lớn, đặc biệt ở người vốn có bệnh lý dạ dày. Vì vậy, thay vì ám ảnh với một danh sách dài những món "cấm ăn cùng hồng", điều quan trọng hơn là không ăn quá nhiều, không ăn hồng xanh hoặc quá chát và không ăn khi bụng đói.

Người nào nên hạn chế quả hồng?

- Người mắc bệnh thận cần hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về khẩu phần do hồng chứa kali.

- Người mắc tiểu đường nên kiểm soát lượng ăn vì hồng chứa đường tự nhiên tương đối cao.

- Người có bệnh lý dạ dày, đường ruột hoặc tiền sử tắc ruột cần thận trọng, đặc biệt với hồng chưa chín.

- Người bị táo bón nặng hoặc tiêu hóa kém cũng không nên ăn số lượng lớn với hy vọng hồng sẽ giúp nhuận tràng.

- Người thiếu máu thiếu sắt cũng nên lưu ý tannin có thể ảnh hưởng đến hấp thu sắt.

Ăn hồng thế nào để vừa ngon vừa an toàn?

Không cần loại bỏ hồng khỏi thực đơn chỉ vì những lời đồn về loại quả này. Cách đơn giản nhất là chọn quả chín phù hợp, nhai kỹ và ăn với lượng vừa phải. Không nên ăn một lúc nhiều quả, đặc biệt khi bụng đói. Hồng tươi cũng nên được ưu tiên hơn hồng sấy nếu đang kiểm soát năng lượng hoặc đường huyết, bởi hồng khô có mật độ đường cao hơn.

Một quả hồng có thể trở thành món tráng miệng sau bữa ăn hoặc một phần nhỏ trong bữa phụ. Nhưng nếu đã ăn hồng, nên tính đến lượng carbohydrate và đường tổng thể trong ngày.

Quan trọng nhất, đừng biến quả hồng thành "thuốc".

Nó không thể chữa tăng huyết áp, không thay thế thuốc tiểu đường và cũng không phải phương pháp điều trị táo bón. Giá trị thực sự của quả hồng nằm ở việc cung cấp chất xơ, vitamin, kali và các hợp chất chống oxy hóa khi được sử dụng đúng cách.

Mùa hồng chỉ kéo dài trong một khoảng thời gian nhất định. Vì vậy, thay vì sợ hãi hoàn toàn hoặc ăn vô tội vạ, hãy thưởng thức loại quả mùa thu này một cách có chừng mực. Ăn đúng độ chín, đúng khẩu phần và phù hợp với bệnh nền mới là cách biến quả hồng từ một thực phẩm gây nhiều tranh cãi thành một phần lành mạnh của chế độ ăn.