Phát hiện ngôi làng hơn 200 người 'ăn chung nồi cơm', tiền làm ra góp quỹ chung: Được thế giới vinh danh

Mỗi sáng, ngôi làng bắt đầu một ngày mới bằng nhịp sinh hoạt rất khác thường. Người đi hái chè, người làm mộc, trồng rau, chăn nuôi, nấu rượu hay chuẩn bị đón khách. Công việc khác nhau nhưng phần lớn thành quả lại được đưa về một nơi, rồi sử dụng để lo cho cuộc sống của cả cộng đồng.

Điều đặc biệt hơn nữa là hàng trăm cư dân duy trì bếp ăn tập thể, cùng dùng những bữa cơm trong ngày. Từ tiền điện nước, học phí của trẻ nhỏ đến viện phí, sửa nhà hay một số khoản mua sắm đều có thể được chi từ quỹ của bản.

Đó là Thái Hải, ngôi làng hiện thuộc xã Tân Cương, tỉnh Thái Nguyên, cách Hà Nội khoảng 70 km.

Ngôi làng hơn 200 người sống như một đại gia đình

Theo VnExpress, Thái Hải có hơn 200 người và đã duy trì nếp ăn tại bếp chung trong nhiều năm. Mỗi thành viên lựa chọn công việc phù hợp với khả năng như người làm chè, người nấu rượu, làm thuốc Nam, chăn nuôi, trồng trọt hoặc phục vụ du lịch.

Tiền thu được từ những hoạt động này được chuyển về quỹ của cộng đồng. Quỹ do trưởng bản cùng một số thành viên quản lý và sử dụng để trang trải những nhu cầu như ăn uống, điện nước, vật tư lao động, sửa chữa nhà cửa, học phí, viện phí, thuốc men hay cưới hỏi.

Nếu có nhu cầu mua những vật dụng cá nhân giá trị lớn, thành viên có thể đề xuất để cùng bàn bạc.

Một số nguồn ghi nhận hơn 150 người thường xuyên tham gia ba bữa ăn tập thể mỗi ngày. Dù số người thực tế có thể thay đổi theo thời điểm và công việc, nếp sống "ăn cùng một bếp, sử dụng một quỹ" vẫn là đặc trưng khiến nơi đây khác biệt.

30 căn nhà sàn được đưa từ nơi khác về

Câu chuyện của Thái Hải bắt đầu từ mong muốn gìn giữ văn hóa Tày.

Đầu những năm 2000, bà Nguyễn Thị Thanh Hải, người sáng lập và hiện là Trưởng bản làng Thái Hải, nhận thấy nhiều nhà sàn truyền thống của đồng bào Tày, Nùng dần bị tháo dỡ để thay bằng nhà xây. Bà đã mua lại khoảng 30 căn nhà sàn cổ tại vùng ATK Định Hóa, đưa về phục dựng với mong muốn gìn giữ kiến trúc và văn hóa truyền thống.

Sau đó, bà vận động các gia đình người Tày, Nùng về sinh sống và cùng gìn giữ nếp nhà truyền thống. Từ một nhóm nhỏ ban đầu, cộng đồng Thái Hải dần mở rộng, thu hút thêm các gia đình thuộc nhiều dân tộc khác cùng tham gia xây dựng cuộc sống chung.

UN Tourism hiện giới thiệu Thái Hải là cộng đồng gồm bốn thế hệ cùng gìn giữ tiếng nói, phong tục, nghi lễ, trang phục và kiến trúc truyền thống. Khu vực bảo tồn có hơn 30 nhà sàn giữa không gian cây xanh, vườn, ao và khu chăn nuôi.

Những căn nhà không chỉ được dựng để trưng bày. Người dân thực sự sinh hoạt tại đây, một số nhà mở cửa đón khách nghỉ lại, nhờ đó du khách có thể quan sát đời sống bản địa ngay trong không gian kiến trúc truyền thống.

Được thế giới vinh danh

Năm 2022, Thái Hải trở thành đại diện Việt Nam được UNWTO, nay là UN Tourism, trao danh hiệu Best Tourism Villages - Làng du lịch tốt nhất thế giới.

Năm đó có 136 hồ sơ từ 57 quốc gia được đề cử và 32 ngôi làng thuộc 22 quốc gia được lựa chọn.

Danh hiệu hướng tới những cộng đồng nông thôn sử dụng du lịch để tạo sinh kế nhưng vẫn bảo tồn văn hóa, thiên nhiên, tri thức bản địa và phát triển theo hướng bền vững.

Thái Hải được đánh giá cao bởi mô hình bảo tồn nhà sàn, duy trì văn hóa Tày và đưa chính đời sống hằng ngày trở thành một phần của trải nghiệm du lịch.

Du khách đến đây có thể làm gì?

Điểm thú vị nhất ở Thái Hải không nằm ở những trò chơi quy mô lớn mà là trải nghiệm nhịp sống của người dân.

Ngay từ cổng làng, du khách có thể bắt gặp chiếc mõ truyền thống. Một số chương trình đón khách sử dụng tiếng mõ như tín hiệu báo có khách quý tới bản.

Bên trong, khách có thể đi bộ dưới những tán cây, tham quan nhà sàn, tìm hiểu nghề thủ công, xem người dân chế biến chè, làm bánh, nấu rượu hoặc tham gia một số công việc như trồng rau, hái chè.

Hát Then, đàn Tính và những hoạt động văn hóa Tày cũng thường được đưa vào chương trình trải nghiệm. Tuy nhiên, du khách nên hỏi lịch trước khi tới bởi biểu diễn hay hoạt động cộng đồng không nhất thiết diễn ra hằng ngày.

Nếu muốn hiểu rõ cách sống đặc biệt của ngôi làng, nghỉ lại một đêm trong nhà sàn sẽ phù hợp hơn việc chỉ ghé vài giờ.

Đi từ Hà Nội thế nào?

Thái Hải cách trung tâm Hà Nội khoảng 70 km, thời gian di chuyển bằng ô tô thường khoảng 2 giờ tùy điểm xuất phát và giao thông.

Ngôi làng nằm trên tuyến có thể kết hợp với vùng chè Tân Cương và Hồ Núi Cốc. Vì vậy, du khách có thể dành một ngày tham quan Thái Hải và đồi chè, hoặc lựa chọn lịch trình 2 ngày 1 đêm nếu muốn nghỉ nhà sàn và đi thêm Hồ Núi Cốc.

Thái Hải có thể tham quan quanh năm. Mùa xuân phù hợp với người muốn tìm hiểu không khí lễ hội, còn mùa thu thường dễ chịu hơn cho việc đi bộ ngoài trời.

Nếu đi theo đoàn đông, muốn dùng bữa hoặc ngủ lại, nên liên hệ trước để cộng đồng chuẩn bị chỗ nghỉ và thức ăn.

Ăn gì ở ngôi làng?

Ẩm thực cũng là một phần quan trọng trong trải nghiệm Thái Hải.

Một số món thường được giới thiệu với du khách gồm xôi lá cẩm, xôi trám đen, khâu nhục, lạp sườn, thịt hun khói, bánh khảo và trà lam. Nhiều nguyên liệu được người dân tự trồng, chăn nuôi hoặc thu hái trong khu vực.

Khách muốn trải nghiệm đúng không khí cộng đồng có thể đăng ký dùng bữa tại làng thay vì chỉ tìm một quán ăn bên ngoài.

Du khách cũng nên tôn trọng không gian sinh hoạt của người dân. Không phải mọi căn nhà sàn đều là điểm tham quan tự do; nên hỏi trước khi bước vào nhà, quay phim hoặc chụp ảnh cận cảnh cư dân.

Từ khoảng 30 căn nhà sàn cổ được phục dựng, Thái Hải đã phát triển thành một cộng đồng hơn 200 người với cách vận hành rất khác thường. Mỗi người làm một việc, nguồn thu được đưa về quỹ của bản, nhiều cư dân ăn tại cùng một bếp và hỗ trợ nhau từ chuyện học hành đến chữa bệnh.

Chính cách sống như một đại gia đình, thay vì chỉ cảnh quan hay kiến trúc, đã tạo nên nét riêng cho ngôi làng từng được thế giới vinh danh.

Theo UN Tourism, VnExpress, Dân trí, VOV, Báo Dân tộc và Miền núi