Phát hiện cả một thế giới bí ẩn còn nguyên vẹn dưới lớp băng Nam Cực

Một nhóm các nhà khoa học, bao gồm các chuyên gia từ Cục Khảo sát Nam Cực Anh (BAS), đã phát hiện ra tàn tích ẩn giấu của một đồng bằng ven biển cổ đại bao la bên dưới Đông Nam Cực. Đây là một phát hiện quan trọng có thể giúp cải thiện các dự báo về sự gia tăng mực nước biển toàn cầu trong tương lai.

Nghiên cứu quốc tế do Đại học Durham dẫn đầu và được công bố trên tạp chí Nature Geoscience đã sử dụng dữ liệu radar để tiết lộ những bề mặt cực kỳ bằng phẳng chưa từng được lập bản đồ trước đây, bị chôn vùi bên dưới dải băng Đông Nam Cực kéo dài 3.500 km, giữa Đất Công chúa Elizabeth và Đất George V.

Những bề mặt này, một số trong đó được cho là đã hình thành từ hơn 80 triệu năm trước khi Đông Nam Cực và Úc còn dính liền, được cho là đã được làm phẳng bởi các dòng sông lớn trước khi lục địa này bị băng giá bao phủ vào khoảng 34 triệu năm trước. Điều đáng chú ý là các cảnh quan này hầu như vẫn còn nguyên vẹn, được bảo tồn bên dưới dải băng trong hơn 30 triệu năm.

Tiến sĩ Guy Paxman, tác giả chính và là Nghiên cứu viên của Hội Hoàng gia tại Đại học Durham, giải thích: "Cảnh quan ẩn giấu bên dưới Dải băng Đông Nam Cực là một trong những nơi bí ẩn nhất không chỉ trên Trái Đất, mà còn trên bất kỳ hành tinh đất đá nào trong hệ Mặt Trời."

"Những bề mặt bằng phẳng mà chúng tôi tìm thấy có khả năng là tàn tích của các lòng sông cổ đại đã tồn tại dưới lớp băng. Hình dạng và vị trí của chúng hiện tại dường như làm chậm chuyển động của lớp băng phía trên, hoạt động gần giống như một chiếc phanh đối với các dòng sông băng chảy nhanh."

Trong khi tình trạng mất băng ở Nam Cực đang gia tốc do biến đổi khí hậu, các bề mặt sông ngòi cổ đại này có thể đang đóng một vai trò ổn định, giúp điều tiết tốc độ băng chảy ra đại dương thông qua các máng hẹp ngăn cách các cao nguyên.

Đồng tác giả, Giáo sư Stewart Jamieson, cũng từ Đại học Durham, cho biết việc đưa các cảnh quan ẩn giấu này vào các mô hình máy tính có thể nâng cao đáng kể các dự báo về cách Nam Cực phản ứng với nhiệt độ ấm lên.

BAS đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập và phân tích dữ liệu radar để giúp lập bản đồ địa hình dưới băng.

Tiến sĩ Tom Jordan, nhà địa vật lý của BAS và là đồng tác giả, giải thích: "Những phát hiện này cho thấy quá khứ của Nam Cực vẫn còn bị khóa chặt dưới lớp băng nhiều đến mức nào. Việc hiểu rõ các cảnh quan cổ đại có ảnh hưởng đến dòng chảy của băng ngày nay là rất quan trọng nếu chúng ta muốn dự đoán dải băng khổng lồ này sẽ hoạt động ra sao trong tương lai."

Khám phá này có thể giúp các nhà khoa học cải thiện các dự báo dài hạn về mực nước biển dâng. Nếu băng ở Đông Nam Cực tan chảy hoàn toàn, lượng nước đóng băng tại đây đủ để làm mực nước biển toàn cầu dâng cao tới 52 mét.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng cần phải thám hiểm thêm để xác định các bề mặt bằng phẳng này đã ảnh hưởng thế nào đến chuyển động của băng trong các thời kỳ ấm áp trước đây. Việc khoan để lấy mẫu đá từ bên dưới lớp băng có thể xác nhận thời điểm gần nhất các khu vực này không có băng, đây là dữ liệu quan trọng để hoàn thiện các mô hình khí hậu.

Nguồn: BAS