Ở tuổi 30s, càng giỏi việc, càng khó nghỉ việc?

Sau nhiều năm đi làm, một quyết định chuyển việc không chỉ nằm ở chuyện có tìm được nơi trả lương cao hơn hay không, mà còn liên quan đến thu nhập hiện tại, những khoản chi cố định và cả những thứ đã mất nhiều năm mới xây dựng được.

Ở những năm đầu sự nghiệp, nhảy việc có thể là cách để tăng lương, thử sức ở môi trường mới hoặc tìm ra công việc phù hợp hơn. Khi đã có vài năm kinh nghiệm, người ta cũng có nhiều cơ sở để đánh giá một cơ hội: mức lương có xứng đáng, công việc có giúp mình phát triển và môi trường mới có tốt hơn nơi đang làm hay không. Nhưng càng đi làm lâu, quyết định ấy đôi khi càng khó.

Khi một công việc không còn tốt như trước, nhưng vẫn đủ tốt để ở lại

Một người có thể không còn thích công việc hiện tại, không đồng tình với cách quản lý của cấp trên hoặc cảm thấy mình đã chạm đến giới hạn phát triển. Thế nhưng, nếu công việc vẫn trả lương đều đặn, có bảo hiểm, thưởng cuối năm và một lịch làm việc tương đối ổn định, họ có thể tiếp tục ở lại lâu hơn dự định.

Lý do không hẳn vì ngại thay đổi. Khi đã có những khoản chi cố định mỗi tháng, từ tiền nhà, tiền trả góp đến chi phí sinh hoạt của gia đình, một công việc ổn định trở thành thứ khó đánh đổi hơn nhiều so với thời điểm mới đi làm.

Nếu đang có mức thu nhập khá tốt, việc chuyển sang một công ty mới còn đi kèm câu hỏi liệu mình có giữ được mức lương đó hay không. Một lời mời hấp dẫn trên giấy chưa chắc đã bù đắp được những rủi ro về môi trường làm việc, chế độ đãi ngộ hay khả năng trụ lại sau thời gian thử việc.

Thế nên, có người không thực sự hài lòng với công việc nhưng cũng chưa đủ lý do để rời đi. Họ tiếp tục làm, tiếp tục nhận lương và chờ một cơ hội đủ tốt để thay đổi.

Kinh nghiệm nhiều hơn, nhưng những gì phải đánh đổi cũng nhiều hơn

Một nghịch lý của việc đi làm lâu năm là càng có kinh nghiệm, người ta càng có nhiều lựa chọn trên lý thuyết, nhưng chưa chắc dễ dàng đưa ra quyết định hơn.

Ở giai đoạn đầu sự nghiệp, một công việc mới có thể mang đến cơ hội học hỏi, một vị trí tốt hơn hoặc mức lương tăng đáng kể. Khi đã có thâm niên, người lao động thường phải cân nhắc thêm những yếu tố khác: vị trí hiện tại, mối quan hệ với đồng nghiệp, uy tín đã xây dựng, quyền chủ động trong công việc và những quyền lợi tích lũy qua nhiều năm.

Chuyển việc đồng nghĩa với việc phải làm quen lại từ đầu ở một số khía cạnh. Có thể phải xây dựng niềm tin với cấp trên mới, chứng minh năng lực trong một tập thể mới hoặc thích nghi với văn hóa làm việc không giống nơi cũ. Một người từng có tiếng nói trong đội ngũ hiện tại cũng có thể trở lại vị trí phải học hỏi, làm quen và tạo dựng uy tín.

Không phải ai cũng ngại những thử thách đó. Nhưng khi đã có một vị trí tương đối vững vàng, họ sẽ cần lý do đủ thuyết phục để chấp nhận bắt đầu lại.

Chưa kể, kinh nghiệm lâu năm đôi khi còn khiến việc tìm kiếm cơ hội phù hợp trở nên phức tạp hơn. Người lao động không chỉ muốn tìm một công việc có mức lương tốt, mà còn cần một vị trí tương xứng với năng lực, kinh nghiệm và kỳ vọng của mình. Những lựa chọn đáp ứng được tất cả điều kiện ấy không phải lúc nào cũng có sẵn.

Ở lại vì phù hợp hay chỉ vì sợ bắt đầu lại?

Không phải cứ muốn nghỉ việc mà chưa nghỉ được là đang mắc kẹt. Có những người chủ động ở lại vì công việc hiện tại vẫn đáp ứng tốt nhu cầu của họ. Họ có thu nhập ổn định, đủ thời gian cho gia đình, đồng nghiệp đáng tin cậy và không còn đặt mục tiêu thăng tiến lên hàng đầu.

Trong trường hợp đó, tiếp tục làm công việc quen thuộc có thể là một lựa chọn hợp lý. Không phải mọi quyết định nghề nghiệp đều cần dẫn đến một chức danh cao hơn hay mức lương lớn hơn.

Tuy nhiên, cũng có người ở lại chỉ vì không dám đối diện với những điều chưa biết. Họ sợ sang công ty mới sẽ không hòa nhập, sợ mức lương không tốt bằng hiện tại, sợ phải chứng minh năng lực thêm một lần nữa. Nỗi lo ấy khiến họ trì hoãn việc tìm kiếm cơ hội, ngay cả khi công việc hiện tại đã ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe, tinh thần hoặc triển vọng nghề nghiệp.

Ở chiều ngược lại, nghỉ việc cũng không mặc nhiên là quyết định tốt hơn. Một công việc mới có thể mang lại mức lương cao hơn nhưng đi kèm khối lượng công việc lớn, thời gian di chuyển dài hoặc văn hóa không phù hợp. Nếu chỉ muốn thoát khỏi sự chán nản hiện tại mà chưa xác định điều mình thực sự cần, người lao động có thể rơi vào tình huống tương tự ở một nơi khác.

Điều đáng lưu ý là ở lại quá lâu trong một môi trường không còn phù hợp cũng có thể đi kèm chi phí. Kỹ năng có nguy cơ chậm cập nhật, cơ hội phát triển bị thu hẹp và sự bất mãn tích tụ theo thời gian. Đến khi buộc phải chuyển việc vì công ty thay đổi hoặc vị trí không còn được duy trì, người lao động có thể rơi vào thế ít chủ động hơn.

Vì vậy, câu hỏi cần đặt ra không chỉ là có nên nghỉ việc hay không, mà còn là mình đang ở lại vì thực sự muốn hay vì chưa tìm được cách rời đi an toàn.

Không cần nghỉ việc ngay, nhưng nên chuẩn bị cho lựa chọn của mình

Với những người đã đi làm nhiều năm, chủ động thay đổi không nhất thiết phải bắt đầu bằng một lá đơn xin nghỉ việc. Đôi khi, điều cần làm trước tiên là nhìn lại vị trí hiện tại và xác định mình còn muốn đạt được điều gì trong công việc.

Nếu mục tiêu là tăng thu nhập, có thể tìm hiểu mức lương của những vị trí tương đương trên thị trường và đánh giá xem kinh nghiệm hiện tại có đủ sức cạnh tranh hay chưa. Nếu muốn có cơ hội phát triển, cần xem công việc đang làm còn giúp mình học hỏi những kỹ năng có giá trị hay chỉ lặp lại các nhiệm vụ quen thuộc. Còn nếu vấn đề nằm ở thời gian và chất lượng sống, một công việc có mức lương tương đương nhưng ít áp lực hơn đôi khi cũng đáng cân nhắc.

Việc cập nhật hồ sơ nghề nghiệp, kết nối lại với những người trong ngành và tìm hiểu các cơ hội tuyển dụng cũng giúp người lao động có thêm thông tin trước khi quyết định. Khi chưa có lời mời phù hợp, họ vẫn có thể tiếp tục công việc hiện tại trong lúc chuẩn bị những phương án khác.

Một khoản tiền dự phòng đủ để trang trải các chi phí thiết yếu trong vài tháng cũng có thể giúp giảm áp lực nếu quá trình chuyển việc kéo dài hơn dự kiến. Với người đang có gia đình hoặc các nghĩa vụ tài chính lớn, việc tính toán trước những khoản chi này càng quan trọng.

Sau cùng, 30 tuổi không phải thời điểm quá muộn để thay đổi công việc, cũng không phải cột mốc buộc ai cũng phải tìm kiếm một bước tiến mới. Kinh nghiệm và những trách nhiệm đã có khiến quyết định nhảy việc cần được cân nhắc kỹ hơn, nhưng không có nghĩa người lao động phải chấp nhận ở mãi trong một công việc không còn phù hợp.

Điều quan trọng là vẫn giữ được khả năng lựa chọn: biết mình muốn gì, hiểu thị trường đang cần gì và chuẩn bị đủ tốt để có thể rời đi khi tìm thấy một cơ hội xứng đáng.