Nam thanh niên 15 tuổi co giật, phù não vì 1 kiểu uống nước ai nghe xong cũng tự nhủ: "Tốt cho sức khỏe mà!"

Lời khuyên "uống càng nhiều nước càng tốt cho sức khỏe" vốn đã cắm sâu vào tư duy của đại đa số mọi người. Nhất là khi lượng nước đó lại là trà, thức uống thảo mộc vốn được nhiều người xem là lành tính và tốt cho sức khỏe, nên tâm lý chủ quan lại càng tăng gấp bội. Thế nhưng, việc nạp quá nhiều chất lỏng dồn dập trong một khoảng thời gian ngắn có thể biến thành cơn khủng hoảng y khoa đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Mới đây, một sự việc nghiêm trọng xảy ra tại Đài Loan (Trung Quốc) đã khiến giới y khoa chấn động và trở thành lời cảnh tỉnh đắt giá cho thói quen uống nước sai cách của nhiều người.

Cơn ác mộng nửa đêm sau cuộc thi "uống trà thay rượu"

Một nam thanh niên 15 tuổi, học sinh lớp 9, cùng cha mẹ tham dự buổi tiệc tối do công ty tổ chức. Trong không khí sôi động, một cuộc thi mang tên Thử thách uống rượu được mở ra với phần thưởng 6.000 Đài tệ (khoảng 4,8 triệu đồng). Vì không thể uống đồ có cồn, thiếu niên quyết định dùng trà để tham gia, tự nhủ trà cũng chỉ là nước thảo mộc lành tính, "uống nhiều một chút cũng chẳng sao".

Nhắm đến tiền thưởng, nam thanh niên này gồng mình uống hết gần 6 lít trà nhạt trong thời gian cực ngắn. Sự quyết tâm của tuổi trẻ giúp thiếu niên giành chiến thắng cùng khoản tiền thưởng trong tiếng reo hò. Cả gia đình ra về trong niềm vui mà không hay biết "cơn ác mộng" đang âm thầm kích hoạt bên trong cơ thể thiếu niên này.

Trở về nhà khi đã muộn, niềm vui nhanh chóng biến thành nỗi kinh hoàng. Nam thanh niên bắt đầu cảm thấy chóng mặt dữ dội, đầu óc quay cuồng rồi liên tục nôn mửa. Cơn buồn nôn không dừng lại ngay cả khi dạ dày đã hoàn toàn trống rỗng. Đến nửa đêm, tình trạng xấu đi nhanh chóng khi cơ thể bắt đầu lên cơn co giật, mắt trợn ngược và rơi vào trạng thái lú lẫn, mất hoàn toàn ý thức.

Gia đình hoảng loạn đưa thiếu niên cấp cứu ngay trong đêm. Bác sĩ Hung Yung Hsiang (Đài Loan, Trung Quốc) cho biết: "Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng hoang mang sâu, các phản xạ thần kinh bị rối loạn nghiêm trọng. Kết quả xét nghiệm máu lập tức phát hiện nồng độ natri trong máu của nam thanh niên đã tụt xuống mức nguy hiểm. Bệnh nhân bị hạ natri máu cấp tính, một biểu hiện ngộ độc nước nghiêm trọng do lượng chất lỏng khổng lồ tràn ngập hệ tuần hoàn".

Thiếu niên 15 tuổi lập tức được đưa vào Phòng Chăm sóc Tích cực (ICU) để cấp cứu giành giật lại sự sống từ tay tử thần.

Vì sao nạp quá nhiều nước lại biến thành "chất độc" tàn phá não bộ?

Nhiều người vẫn luôn tin rằng uống càng nhiều nước càng giúp cơ thể thải độc tốt. Tuy nhiên, giải thích về hiện tượng này, Bác sĩ Hung Yung Hsiang chỉ ra một quy tắc bất biến trong y học: "Liều lượng quyết định độc tính". Dù là nước lọc hay trà, khi dung nạp quá mức giới hạn sinh lý, chúng đều trở thành mối đe dọa cực kỳ nguy hiểm.

Sự sống của các tế bào phụ thuộc chặt chẽ vào áp suất thẩm thấu cân bằng giữa máu và dịch mô, nơi các ion natri (muối) giữ vai trò then chốt. Khi gần 6 lít nước dồn dập tràn vào máu trong thời gian ngắn, toàn bộ lượng natri trong hệ tuần hoàn bị pha loãng hoàn toàn.

Theo cơ chế áp suất thẩm thấu, nước từ vùng có nồng độ natri thấp (trong máu) sẽ ồ ạt tràn vào bên trong các tế bào, nơi có nồng độ natri cao hơn. Hậu quả là toàn bộ các tế bào khắp cơ thể bị úng nước, trương phồng lên như những quả bóng bị bơm căng quá mức.

Trong số các cơ quan, não bộ là nơi chịu tổn thương tàn khốc nhất. Do não được bao bọc hoàn toàn bởi hộp sọ bằng xương cứng, không gian bên trong hoàn toàn cố định và không thể giãn nở. Khi các tế bào não hút nước và sưng phồng, chúng sẽ chèn ép lẫn nhau và ép chặt vào thành sọ. Áp lực nội sọ tăng vọt đột ngột gây ra phản ứng chấn thương chèn ép brain cấp tính, dẫn đến co giật, hôn mê và có nguy cơ thoát vị não tử vong nếu không được rút dịch kịp thời.

Ngưỡng chịu đựng của thận và 5 "dấu hiệu sinh tử" cần cấp cứu ngay

Bác sĩ Hung Yung Hsiang nhấn mạnh, mấu chốt của ngộ độc nước không chỉ nằm ở tổng lượng uống mà nằm ở tốc độ dung nạp vượt xa khả năng bài tiết của thận.

Ở một người khỏe mạnh, hai quả thận làm việc hết công suất cũng chỉ có thể lọc và bài tiết khoảng 800ml đến 1000ml nước tiểu mỗi giờ. Việc nạp tới 6000ml chất lỏng chỉ trong một hai tiếng đồng hồ đã vượt gấp 6 lần khả năng xử lý của thận, trong khi nam thanh niên này uống trong chưa đầy 15 phút. Lượng nước dư thừa không thể thoát ra ngoài buộc phải tích tụ trong cơ thể, gây biến chứng hạ natri máu tức thì.

Bác sĩ Hung cảnh báo, sau khi uống lượng lớn chất lỏng (dù là nước lọc, trà hay bất kỳ loại thức uống nào), nếu nhận thấy cơ thể xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào trong 5 "cảnh báo sinh tử" dưới đây, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất:

- Chóng mặt dữ dội: Cảm giác hoa mắt, choáng váng và mất thăng bằng đột ngột do áp lực máu thay đổi.

- Đau đầu nhức nhối: Cơn đau đầu dữ dội xuất hiện do áp lực nội sọ bắt đầu gia tăng.

- Buồn nôn liên tục: Cảm giác nôn nao dai dẳng do hệ thần kinh trung ương bị chèn ép.

- Nôn mửa không kiểm soát: Tiếp tục nôn khan hoặc nôn ra dịch mật ngay cả khi dạ dày không còn gì.

- Co giật và rối loạn ý thức: Mất phương hướng, nói năng rời rạc, co giật cơ bắp, dấu hiệu tế bào brain đã bị phù nề nghiêm trọng.

Bổ sung nước đúng cách: Uống đủ, uống chậm, uống rải rác

Nam thanh niên 15 tuổi trong câu chuyện trên may mắn được cứu sống sau nhiều ngày điều trị tích cực tại ICU, nhưng không phải ai cũng vậy. Trường hợp này là một bài học đắt giá, thức tỉnh cho tất cả mọi người trong thói quen uống nước hàng ngày. "Trà hay các loại nước thảo mộc tuy có nhiều chất chống oxy hóa tốt cho sức khỏe, nhưng chúng vẫn chứa thành phần chính là nước và cần được uống điều độ", bác sĩ Hung nói thêm.

Để bổ sung nước an toàn, ông khuyến cáo quy tắc uống đủ, uống chậm, chia nhỏ:

- Uống đủ lượng: Lượng nước tiêu chuẩn (bao gồm cả nước lọc và các loại trà hay nước canh) mỗi ngày của một người trưởng thành chỉ nên dao động từ 3 - 4% trọng lượng cơ thể. Ví dụ: người nặng 60kg cần khoảng 1800ml đến 2400ml/ngày. Có thể thay đổi một chút nếu bạn là vận động viên, người hoạt động thể chất mệt nhọc ngoài trời hay có bệnh lý được bác sĩ hướng dẫn riêng.

- Chia nhỏ thời gian và uống chậm: Mỗi lần chỉ nên uống khoảng 200 - 300ml, nhấp từng ngụm từ từ để thận có đủ thời gian lọc và cân bằng áp suất thẩm thấu. Tuyệt đối không uống dồn dập hàng lít nước trong thời gian ngắn dù vì bất kỳ lý do gì mà chia nhỏ rác rác trong ngày, uống một cách chủ động và ưu tiên nước lọc.

Nguồn và ảnh: HK01, China Times