Một dòng chia sẻ trên mạng xã hội những ngày gần đây khiến nhiều người giật mình. Đó là chia sẻ của một chàng trai còn rất trẻ.
"Mình là một thanh niên trai tráng khỏe mạnh, không có bất cứ bệnh tật nào trong người…".
Chàng trai kể lại buổi sáng tỉnh dậy với cảm giác gai người, tưởng chỉ sốt nhẹ nên uống thuốc hạ sốt như mọi lần. Nhưng cơn sốt nhanh chóng tăng lên 39-40°C, kéo dài suốt nhiều giờ không dứt. Đến đêm, anh buộc phải vào khoa Cấp cứu của Bệnh viện Thanh Nhàn.
Ban đầu, các bác sĩ nghi ngờ cúm A, nhưng kết quả xét nghiệm âm tính. Các xét nghiệm tiếp theo cho thấy tình trạng nghiêm trọng hơn nhiều: Nhiễm khuẩn nặng, bạch cầu và bạch cầu trung tính tụt xuống mức cực thấp. Bác sĩ đánh giá tình trạng nguy kịch, gia đình phải ký cam kết trong trường hợp bệnh chuyển biến xấu.
"24 giờ trước còn khỏe mạnh, hôm sau đã thành bệnh nhân hồi sức cấp cứu" , anh viết.
Sau hàng loạt xét nghiệm từ đầu tới chân, nguyên nhân vẫn chưa được xác định rõ. 12 ngày nằm viện, 5 ngày đầu sốt liên tục gần 40°C. Khi các chỉ số bắt đầu ổn định, anh mới thở phào. Và cuối cùng anh cũng hồi phục, được ra viện.
"Hôm nay mình chính thức ra viện, cảm giác như được sinh ra lần nữa. 15/3 là sinh nhật mình, nhưng có lẽ 9/3 mới là ngày mình 'tái sinh'" .
Câu chuyện nhanh chóng lan truyền, không chỉ vì sự may mắn của nhân vật chính, mà còn vì một cảm giác quen thuộc: rất nhiều người trẻ từng nghĩ giống anh - rằng mình còn khỏe, còn trẻ, bệnh tật chắc chưa đến lượt.
Nhưng thực tế y học đang nói điều ngược lại.
Trong suy nghĩ phổ biến, bệnh tật thường gắn với tuổi trung niên hoặc người già. Người trẻ dễ xem những dấu hiệu bất thường của cơ thể như mệt mỏi, đau đầu, sốt… chỉ là chuyện nhỏ. Cộng với tâm lý "để mai tính" khiến không ít người trì hoãn việc đi khám, tự uống thuốc hoặc đơn giản là… bỏ qua.
Nhưng các số liệu y tế vài năm gần đây cho thấy một xu hướng đáng lo: nhiều căn bệnh đang trẻ hóa nhanh chóng.
Bệnh tim mạch là ví dụ rõ ràng nhất. Theo thống kê của Bộ Y tế, mỗi năm Việt Nam có khoảng 200.000 người tử vong vì bệnh tim mạch, chiếm gần 40% tổng số ca tử vong. Đáng chú ý, tỷ lệ mắc bệnh đang dịch chuyển dần về nhóm tuổi trẻ hơn.
Tại nhiều trung tâm tim mạch lớn, các bác sĩ ghi nhận khoảng 15-17% bệnh nhân phải can thiệp tim mạch là người dưới 40 tuổi. Những ca nhồi máu cơ tim ở người 30 tuổi - từng rất hiếm - nay không còn là chuyện lạ.
Không chỉ tim mạch, ung thư cũng đang có xu hướng xuất hiện sớm hơn.
Theo số liệu Globocan 2024, Việt Nam ghi nhận hơn 180.000 ca ung thư mới và hơn 120.000 ca tử vong mỗi năm. Trong thực tế lâm sàng, nhiều bệnh viện cho biết ngày càng gặp bệnh nhân ung thư ở độ tuổi 30-40, thậm chí trẻ hơn.
Cùng lúc đó, các bệnh chuyển hóa như tăng huyết áp, tiểu đường type 2, rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ, béo phì... cũng xuất hiện ngày càng phổ biến ở nhóm tuổi 20-40.
Một số chuyên gia tim mạch cho biết hiện nay cứ 4 người trưởng thành thì có 1 người có nguy cơ mắc bệnh tim mạch, phần lớn liên quan đến lối sống hiện đại.
Nói cách khác,bệnh tật không còn chờ đến khi bạn già mới tới mà có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào.
Nếu nhìn sâu vào hồ sơ bệnh án của những bệnh nhân trẻ tuổi, các bác sĩ nhận ra điểm chung là: Phần lớn yếu tố nguy cơ liên quan đến cách sống hằng ngày.
Thức khuya, ít vận động, ăn uống tiện lợi, căng thẳng kéo dài… những thói quen tưởng chừng vô hại ấy đang âm thầm bào mòn sức khỏe
Theo PGS.TS Nguyễn Lân Việt, Phó Chủ tịch thường trực Hội Tim mạch Việt Nam, bệnh tim mạch trẻ hóa có liên quan mật thiết đến lối sống hiện đại. Trên báo Sức khỏe & Đời sống, ông cho biết nhiều người trẻ hiện nay có các yếu tố nguy cơ như: Ít vận động thể lực, ăn nhiều thực phẩm giàu chất béo và muối, hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài...
Những yếu tố này làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và xơ vữa động mạch, từ đó dẫn đến các biến cố tim mạch sớm.
Một thói quen phổ biến khác là thiếu ngủ
Theo TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, tình trạng ngủ muộn đang trở thành "căn bệnh lối sống" của nhiều người trẻ. Thiếu ngủ kéo dài có thể gây rối loạn hormone chuyển hóa, làm tăng cảm giác thèm ăn và góp phần gây béo phì, tiểu đường và bệnh tim mạch.
Trong khi đó, lối sống ít vận động cũng đang trở thành vấn đề đáng lo ngại
Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo người trưởng thành nên vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần, tương đương khoảng 30 phút mỗi ngày. Tuy nhiên, nhiều người trẻ thành thị hiện nay làm việc trước màn hình 8-10 tiếng mỗi ngày và gần như không có thời gian vận động.
TS.BS Nguyễn Huy Hoàng, Trung tâm Oxy cao áp Việt - Nga (Bộ Quốc phòng), từng nhận định rằng việc ngồi quá lâu trước máy tính hoặc điện thoại có thể làm tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa và bệnh tim mạch.
Không chỉ vậy, chế độ ăn uống của người trẻ cũng thay đổi nhanh chóng
Thức ăn nhanh, đồ chiên rán, trà sữa, nước ngọt… đang trở thành lựa chọn quen thuộc. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, việc tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống có đường đang góp phần làm gia tăng tỷ lệ béo phì và rối loạn chuyển hóa ở người trẻ.
Ngoài ra, stress kéo dài cũng là một yếu tố quan trọng
Áp lực công việc, tài chính và cả mạng xã hội khiến nhiều người trẻ luôn sống trong trạng thái căng thẳng. Khi stress kéo dài, hormone cortisol trong cơ thể tăng cao, có thể dẫn tới tăng huyết áp, suy giảm miễn dịch và nhiều vấn đề sức khỏe khác.
Những yếu tố này giống như những "viên gạch nhỏ", từng ngày âm thầm xây nên nguy cơ bệnh tật.
Điều khiến các bác sĩ lo lắng không chỉ là bệnh tật trẻ hóa, mà còn là người trẻ thường phát hiện bệnh rất muộn. Không ít người chỉ đến bệnh viện khi triệu chứng đã nặng.
Trong khi đó, nhiều bệnh nguy hiểm không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ hay tiểu đường có thể âm thầm tồn tại nhiều năm trước khi gây biến chứng. Nếu không xét nghiệm, gần như không thể phát hiện.
Các bác sĩ cho biết không ít bệnh nhân trẻ phát hiện bệnh một cách tình cờ: khi đi khám sức khỏe trước khi kết hôn, khi kiểm tra sức khỏe định kỳ ở công ty hoặc khi điều trị một bệnh khác. Đến lúc đó, bệnh đã tiến triển khá lâu.
Theo các chuyên gia y tế, việc phòng bệnh ở người trẻ không hề phức tạp. Điều quan trọng nhất là chủ động chăm sóc sức khỏe từ sớm.
Trước hết là khám sức khỏe định kỳ. Mỗi năm ít nhất một lần nên kiểm tra các chỉ số cơ bản như huyết áp, đường huyết, mỡ máu, chức năng gan và thận. Bên cạnh đó, vận động thể lực là yếu tố cực kỳ quan trọng. Chỉ cần 30 phút đi bộ nhanh, chạy bộ hoặc đạp xe mỗi ngày cũng có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ bệnh tim mạch.
Giấc ngủ cũng cần được chú ý. Một giấc ngủ 7-8 giờ mỗi đêm giúp cơ thể phục hồi và ổn định hormone.
Cuối cùng là lắng nghe cơ thể. Những dấu hiệu kéo dài như mệt mỏi bất thường, sốt không rõ nguyên nhân, đau ngực, khó thở hoặc sụt cân không rõ lý do đều cần được kiểm tra y tế.
Chàng trai trong câu chuyện mạng xã hội kia đã rất may mắn, từ trạng thái khỏe mạnh sang nguy kịch rồi trở lại cuộc sống bình thường. Nhưng không phải ai cũng có cơ hội như vậy.
Có lẽ điều khiến nhiều người suy nghĩ nhất là câu nói cuối của anh: "15/3 là sinh nhật mình, nhưng có lẽ 9/3 mới là ngày mình tái sinh".
Tuổi trẻ khiến nhiều người tin rằng sức khỏe là thứ luôn sẵn có. Nhưng thực ra, sức khỏe không phải đặc quyền của tuổi trẻ, mà là kết quả của cách chúng ta sống mỗi ngày.
Đôi khi, dấu hiệu trưởng thành nhất của một người trẻ không phải là kiếm được bao nhiêu tiền hay đạt được bao nhiêu thành tựu. Mà là bắt đầu quan tâm đến sức khỏe của chính mình, trước khi cơ thể phải lên tiếng theo cách đau đớn nhất.