Một Hà Nội khác đang hiện diện ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám: Từ tà áo dài đến 36 phố phường và những nghề xưa

Trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội 2026, diễn ra từ ngày 11 đến 20/9 với chủ đề “Dòng chảy di sản - Heritage Flow”, Văn Miếu - Quốc Tử Giám trở thành điểm hẹn để công chúng khám phá những giá trị văn hóa của Thăng Long - Hà Nội qua nhiều hình thức.

Từ tà áo dài, tranh và tượng về Hà Nội xưa đến ký ức 36 phố phường, nghệ thuật thư pháp, tiếng trống truyền thống và chương trình “Khai Văn”, chuỗi hoạt động tại đây mang đến những cách tiếp cận khác nhau với di sản, dành cho cả người dân Thủ đô và du khách.

Áo dài kể chuyện Hà Nội qua nhiều thế hệ

Mở đầu chuỗi hoạt động tại Văn Miếu là “Nét Hà thành - Câu chuyện Hà Nội qua tà áo dài”, diễn ra từ ngày 11 đến 19/9 tại khu vực Hồ Văn.

Không chỉ giới thiệu áo dài như một trang phục truyền thống, chương trình đặt tà áo trong dòng chảy của lịch sử và đời sống đô thị Hà Nội. Qua từng kiểu dáng, chất liệu và hình ảnh người mặc, công chúng có thể hình dung những thay đổi về thời trang, thẩm mỹ và lối sống của người Hà Nội qua các thời kỳ.

Một điểm nhấn của không gian là gần 400 bức tranh in trên vải canvas do sinh viên mỹ thuật thực hiện. Các tác phẩm sử dụng hình ảnh, tư liệu xưa và công nghệ AI để xử lý, sáng tạo, qua đó tái hiện hình ảnh tà áo dài và vẻ đẹp của người Hà Nội qua nhiều giai đoạn.

Bên cạnh tranh ảnh và các bộ sưu tập áo dài, không gian còn đưa vào những vật dụng quen thuộc của đời sống Hà Nội như xe đạp, xe máy, máy may cổ và các sản phẩm nghề thủ công. Những hiện vật tưởng như bình dị này góp phần kể câu chuyện rộng hơn về nghề nghiệp, phương tiện đi lại, thời trang và nếp sống của người Hà Nội trong quá khứ.

Với cách trưng bày kết hợp giữa tư liệu, hiện vật, hội họa, nghề thủ công và thời trang, “Nét Hà thành” vì thế không chỉ dành cho những người quan tâm đến lịch sử áo dài. Đây cũng là một không gian để người trẻ tìm hiểu hình ảnh Hà Nội qua những chất liệu gần gũi, trong khi các gia đình có thể cùng nhau xem lại những vật dụng và ký ức từng xuất hiện trong đời sống của các thế hệ trước.

Từ 36 phố phường đến câu chuyện làng nghề

Nếu “Nét Hà thành” kể về Hà Nội qua tà áo dài, thì “Nét Kinh kỳ” lại mở ra câu chuyện về Thăng Long - Hà Nội qua hội họa, điêu khắc và ký ức 36 phố phường. Không gian diễn ra từ ngày 12 đến 19/9 tại Hậu viên khu Thái Học, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, giới thiệu các tác phẩm hội họa và mỹ thuật tượng của các nghệ sĩ đương đại, qua đó mang đến những góc nhìn đa dạng về con người, vẻ đẹp và di sản của Thủ đô.

Bên cạnh ngôn ngữ hội họa và điêu khắc, “Nét Kinh kỳ” lấy cảm hứng từ diện mạo phố phường, phố nghề và đời sống Thăng Long xưa, đưa công chúng trở về với không gian đô thị truyền thống qua câu chuyện về 36 phố phường. Những hình ảnh như mái ngói, ô cửa, góc phố, biển hiệu, hoạt động buôn bán và sinh hoạt thường ngày gợi lại một Hà Nội được hình thành từ lịch sử, nghề nghiệp, giao thương và đời sống cộng đồng.

Điểm đáng chú ý của chương trình là các hoạt động trải nghiệm nghề truyền thống. Thay vì chỉ xem và tìm hiểu, du khách có thể gặp gỡ nghệ nhân, quan sát kỹ thuật làm nghề và trực tiếp tương tác với sản phẩm thủ công.

Đặc biệt, chương trình tạo sự kết nối giữa ký ức về những “phố hàng, phố nghề” của Hà Nội xưa với các làng nghề vẫn đang được gìn giữ và tiếp nối hôm nay. Từ một sản phẩm thủ công, công chúng có thể tìm hiểu thêm về nguyên liệu, kỹ thuật, bàn tay người thợ và những tri thức nghề được trao truyền qua nhiều thế hệ.

“Khai Văn” kể câu chuyện đạo học giữa không gian Văn Miếu

Một điểm nhấn khác của chuỗi hoạt động là chương trình nghệ thuật “Khai Văn”, diễn ra tối 12/9 tại Vườn Giám.

Chương trình hướng tới dấu mốc 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026), đồng thời kể câu chuyện về truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, trọng dụng hiền tài và khát vọng cống hiến của người Việt qua ngôn ngữ nghệ thuật đương đại.

Việc lựa chọn Văn Miếu - Quốc Tử Giám làm không gian diễn ra “Khai Văn” cũng tạo nên sự kết nối trực tiếp giữa câu chuyện được kể và chính di sản đang hiện hữu.

Bởi vậy, bên cạnh giá trị của một chương trình nghệ thuật, “Khai Văn” còn mở ra cách tiếp cận di sản thông qua câu chuyện về giáo dục, tri thức và nhân cách, những chủ đề vẫn có sự kết nối với đời sống hiện đại, đặc biệt với thế hệ trẻ.

Tiếp tục khám phá Văn Miếu trong những ngày tới

Chuỗi hoạt động tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám tiếp tục với nhiều hình thức trải nghiệm trong những ngày tới của Festival.

Từ 15 đến 19/9, chương trình “Nét chữ An nhiên” diễn ra tại khu vực Nội Tự, giới thiệu nghệ thuật thư pháp Hán Nôm và thư pháp Quốc ngữ thông qua các hoạt động trình diễn, giao lưu và trải nghiệm.

Du khách có thể quan sát quá trình tạo tác một tác phẩm thư pháp, tìm hiểu về nghệ thuật viết chữ và giao lưu với những người thực hành. Chương trình cũng kết hợp biểu diễn âm nhạc dân tộc, tạo thêm một không gian thưởng lãm và trải nghiệm văn hóa giữa quần thể Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Từ 14 đến 19/9, không gian “Nhất trống” mang đến câu chuyện về nghề làm trống và những giá trị văn hóa gắn với tiếng trống truyền thống Việt Nam.

Từ kỹ thuật chế tác, chất liệu đến cách trống hiện diện trong các nghi lễ và sinh hoạt cộng đồng, hoạt động giúp công chúng hiểu thêm về một nghề thủ công đã được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Với chuỗi hoạt động kéo dài từ 11-19/9, Văn Miếu - Quốc Tử Giám trở thành một trong những điểm đến để công chúng khám phá di sản theo nhiều cách: ngắm áo dài, thưởng lãm tranh và tượng, tìm hiểu ký ức 36 phố phường, trải nghiệm nghề thủ công, thưởng thức thư pháp hay tìm hiểu nghề làm trống truyền thống.

Người dân Thủ đô và du khách có thể ghé thăm Văn Miếu - Quốc Tử Giám, trực tiếp trải nghiệm các hoạt động còn lại của Festival Thăng Long - Hà Nội 2026, từ thư pháp, nghề làm trống truyền thống đến những không gian nghệ thuật và trưng bày về di sản. Người trẻ có thể tiếp cận lịch sử và văn hóa Hà Nội qua những hình thức trực quan, giàu tính trải nghiệm; các gia đình có thể kết hợp tham quan di tích với tìm hiểu phố nghề, sản phẩm thủ công; trong khi du khách có thêm cơ hội khám phá những câu chuyện về Thăng Long - Hà Nội ngay tại một không gian gắn với lịch sử văn hiến của Thủ đô.

Với những trải nghiệm đa dạng như vậy, đây là một dịp đáng để dành thời gian ghé Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong những ngày Festival. Một Hà Nội vừa quen thuộc, vừa được kể lại qua những góc nhìn mới đang chờ du khách khám phá.