Món bánh kếp xuất hiện tại Trung Quốc hơn 5.000 năm trước

Các dấu tích về bánh kếp không chỉ xuất hiện trong những bức họa hay bài thơ cổ, mà còn được chứng thực qua khảo cổ học. Một chiếc chảo nướng cổ được khai quật tại di chỉ Ngưỡng Thiều thuộc tỉnh Hà Nam, miền Trung Trung Quốc, đã tiết lộ rằng nguồn gốc của món bánh này có thể bắt đầu từ ít nhất 5.000 năm trước.

Về sự ra đời của món bánh, dân gian lưu truyền một truyền thuyết gắn liền với nữ thần Nữ Oa vá trời. Thuở sơ khai, khi đất trời tan vỡ, mẹ thiên hạ Nữ Oa đã thu gom đá ngũ sắc và nung chảy chúng trên lòng sông để vá lại bầu trời. Người ta kể rằng những "miếng vá" mà Nữ Oa tạo ra chính là hình thái sơ khai nhất của món bánh kếp Trung Hoa.

Một giai thoại dân gian khác lại cho rằng bánh kếp được phát minh bởi Hạng Vũ, vị dũng tướng lừng danh cuối thời nhà Tần (221–207 TCN). Chuyện kể rằng Hạng Vũ vô tình thấy một quả trứng chim vỡ bị nướng chín trên tảng đá nóng giữa mùa hè.

Cảm hứng từ đó, ông đã tạo ra món bánh bằng cách đổ bột mì lên đá nóng để nấu chín. Thời bấy giờ, đây được coi là món ăn tiết kiệm, vô cùng phổ biến trong tầng lớp dân nghèo.

Tên bánh kếp trong tiếng Trung Quốc là "jian bing" (煎饼 - tiễn bính) đã tồn tại ít nhất 1.500 năm và xuất hiện trong nhiều thư tịch cổ. Vào thời nhà Đường (618–907), nhà thơ Đoàn Duy nổi tiếng là một tín đồ của món bánh này.

Cuốn "Đường quốc sử bổ" của Vương Định Bảo ghi chép rằng Đoàn Duy đặc biệt xuất thần khi ăn bánh kếp; mỗi khi một chiếc bánh mới vừa ra lò trong các buổi hội ngộ thi ca, ông lại hoàn thành xong một bài thơ mới.

Đến thời nhà Tống (960–1279), người dân còn có truyền thống "huân thiên" (ướp hương bầu trời). Theo đó, mọi người sẽ nướng bánh ngay giữa sân và dùng chỉ đỏ treo chúng trước cửa nhà như một cách để bày tỏ lòng thành kính và tri ân tới nữ thần Nữ Oa. Nhiều bức họa cổ thời kỳ này cũng đã ghi lại cảnh tượng người dân bận rộn chế biến món bánh này.

Bước sang triều đại nhà Nguyên (1271–1368) dưới sự cai trị của người Mông Cổ, các loại bánh kếp có nhân bắt đầu được ra đời. Ngay cả đại văn hào Bồ Tùng Linh (1640–1715) cũng dành riêng một bài viết mang tên Tiễn bính phú (Bài phú về bánh kếp) để ca ngợi món ăn này.

Ông mô tả chi tiết quá trình nướng bánh trên chảo: chiếc bánh khi chín "trông tựa trăng rằm, lớn như chiếc chuông đồng và mỏng như tờ giấy lụa vùng Sơn Tây". Ông còn ví màu sắc của một chiếc bánh hoàn hảo giống như "ráng chiều lúc hoàng hôn".

Tuy nhiên, qua việc mô tả vẻ đẹp của chiếc bánh, Bồ Tùng Linh cũng ngầm phản ánh thực tế đau xót rằng những người dân nghèo đói tại Sơn Đông thời bấy giờ khó lòng có được sự xa xỉ để chế biến món bánh cầu kỳ như vậy.

Ngày nay, bánh kếp Sơn Đông đã trở thành một biểu tượng của ẩm thực Trung Hoa. Bên cạnh đó còn có nhiều biến thể nổi tiếng khác như Jianbing guozi của Thiên Tân (làm từ bột đậu xanh cuộn với quẩy giòn bên trong) hay bánh kếp hành lá – món ăn đặc trưng không thể bỏ qua khi nhắc đến Thượng Hải.