Lời khuyên cho tất cả các gia đình đang dùng nước giếng khoan

Nước giếng khoan là nguồn nước sinh hoạt phổ biến của nhiều gia đình Việt Nam, với số lượng nơi và hộ gia đình sử dụng nước giếng khoan vẫn còn rất nhiều, ước tính chiếm từ 30% đến 60% dân số tùy thuộc vào từng vùng miền và mục đích sử dụng.

Tuy nhiên, do nằm sâu dưới lòng đất, nước giếng khoan rất dễ bị ô nhiễm bởi các yếu tố tự nhiên và nhân tạo như kim loại nặng (sắt, mangan, asen), phèn, vi khuẩn, hoặc hóa chất bảo vệ thực vật. 

Để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình, dưới đây là những lời khuyên quan trọng và khoa học khi sử dụng nước giếng khoan mà các gia đình nên tham khảo và lưu ý:

1. Kiểm tra chất lượng nước định kỳ

Bạn không nhìn bằng mắt thường để đánh giá chất lượng nước vì nước giếng nhìn có vẻ trong suốt vẫn có thể chứa hàm lượng asen (thạch tín) hoặc vi khuẩn vượt mức cho phép. 

Do đó, ít nhất 1 lần/năm, gia đình nên mang mẫu nước đến các viện trung tâm y tế dự phòng hoặc các phòng thí nghiệm đạt chuẩn để kiểm tra các chỉ số lý hóa (độ pH, hàm lượng sắt, mangan, asen, nitrit) và vi sinh (Coliform, E.coli), nhằm đảm bảo cho việc sử dụng nước cho cả gia đình được an toàn. 

2. Đầu tư hệ thống lọc nước phù hợp

Tùy thuộc vào kết quả xét nghiệm hoặc tình trạng nước, gia đình cần trang bị hệ thống lọc thô (bể lọc cát) sử dụng các tầng vật liệu gồm cát thạch anh, than hoạt tính, cát mangan và sỏi để giữ lại phèn, bùn đất, khử mùi hôi tanh, giảm hàm lượng kim loại nặng có thể đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của các thành viên trong gia đình. 

Đối với nước dùng để ăn uống trực tiếp, bắt buộc phải qua máy lọc nước RO (thẩm thấu ngược) để loại bỏ hoàn toàn các tạp chất siêu nhỏ, kim loại nặng độc hại và vi khuẩn mà bể lọc thô không xử lý được.

3. Vệ sinh và bảo dưỡng giếng khoan, bồn chứa đúng cách

Sau mùa mưa lũ hoặc định kỳ 2-3 năm, gia đình nên thuê dịch vụ thau rửa, sục hút bùn cát lắng đọng ở đáy giếng để đảm bảo lưu lượng và độ trong của nước. 

Bên cạnh đó, miệng giếng khoan cần được đậy kín, xây bệ cao hơn mặt đất xung quanh tối thiểu 30cm để ngăn nước mưa tràn, rác thải, hoặc côn trùng, động vật nhỏ rơi vào gây ô nhiễm nguồn nước ngầm.

Ngoài ra, đường ống dẫn nước và hệ thống máy bơm cũng cần được kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm các vết nứt vỡ, tránh tình trạng đất bẩn hoặc nước bề mặt rò rỉ vào trong dòng nước sạch. 

Gia đình cũng nên thường xuyên sục rửa các bồn chứa, tép chứa nước trên cao vì đây là nơi rất dễ tích tụ cặn bẩn và hình thành các mảng bám vi khuẩn theo thời gian. Việc bảo dưỡng toàn diện này không chỉ giúp duy trì chất lượng nước ổn định mà còn kéo dài tuổi thọ vận hành cho toàn bộ hệ thống giếng khoan của gia đình.

4. Cách ly nguồn ô nhiễm

Rất nhiều gia đình đã vô tình làm ô nhiễm chính giếng nước của mình mà không biết, do bố trí mặt bằng không hợp lý, vì vậy vị trí giếng khoan phải cách xa nguồn ô nhiễm như bể phốt (hầm tự hoại), chuồng trại chăn nuôi, hoặc khu vực tập kết rác thải tối thiểu 15 - 20 mét. 

Do đó, để đảm bảo an toàn cho nguồn nước giếng khoan, tuyệt đối không rửa xe, đổ dầu mỏ, hoặc phun thuốc trừ sâu gần khu vực miệng giếng vì hóa chất có thể ngấm trực tiếp xuống tầng nước nông.

Đặc biệt, vào mùa bão lũ, nếu khu vực xung quanh bị ngập lụt, bạn cần tạm thời ngừng sử dụng giếng và có biện pháp che chắn tuyệt đối để nước bẩn bên ngoài không tràn ngược vào trong mạch nước ngầm. 

Sau khi lũ rút, việc khử trùng toàn bộ khu vực quanh giếng bằng Cloramin B hoặc vôi bột là bước bắt buộc để triệt tiêu các mầm bệnh nguy hiểm trước khi kích hoạt hệ thống bơm trở lại.

5. Nguyên tắc ăn uống an toàn

Nước giếng khoan sau khi lọc thô vẫn có thể nhiễm khuẩn trong quá trình lưu trữ tại tép nước nên gia đình bạn hãy luôn tuân thủ nguyên tắc ăn chín uống sôi, đun sôi nước trước khi uống để tiêu diệt hoàn toàn ký sinh trùng. 

Đồng thời, bạn cũng không dùng nước nhiễm phèn nặng để nấu ăn vì lượng sắt và mangan dư thừa sẽ làm biến đổi hương vị món ăn (làm thâm trà, biến màu cơm) và về lâu dài gây ảnh hưởng xấu đến hệ tiêu hóa.