Lời khuyên cho sinh viên năm nhất: 5 khoản tiền rất dễ tiêu quá tay ngay tháng đầu đại học

Bước vào đại học cũng là lúc nhiều bạn lần đầu sống xa gia đình và tự quyết định gần như toàn bộ khoản chi trong ngày. Nếu ở trọ, ngân sách mỗi tháng không chỉ dành cho tiền nhà và ăn uống mà còn có đi lại, học tập, đồ dùng cá nhân, mua sắm và những cuộc hẹn với bạn bè.

Điều đáng chú ý là không phải khoản chi lớn mới khiến sinh viên hết tiền. Một loạt khoản nhỏ xuất hiện liên tục trong tháng đôi khi mới là nguyên nhân khiến ngân sách bị "rút" nhanh hơn dự tính.

1. Ăn uống bên ngoài

Đây thường là khoản dễ vượt ngân sách nhất vì rất khó nhận ra mình đã tiêu bao nhiêu nếu chỉ nhìn từng bữa. Một bữa ăn thêm 50.000 đồng, một cốc nước 30.000 đồng hay một lần đặt đồ ăn 70.000 đồng đều có vẻ không đáng kể. Nhưng nếu trung bình mỗi ngày phát sinh thêm 50.000 đồng ngoài ngân sách ăn uống chính, sau 30 ngày con số đã là 1,5 triệu đồng.

Vì vậy, sinh viên năm nhất nên tách "tiền ăn cần thiết" và "tiền ăn uống, cà phê, tụ tập". Hai khoản này nếu gộp chung rất dễ khiến ngân sách bị vượt mà không biết tiền đã đi đâu.

2. Mua đồ để "setup" cuộc sống mới

Đầu năm đại học là thời điểm rất dễ mua hàng loạt thứ vì cảm giác mình cần một khởi đầu mới: balo, quần áo, giày dép, chăn ga, đèn bàn, giá để đồ, bình nước, phụ kiện điện thoại... Nếu mỗi món chỉ vài chục hoặc vài trăm nghìn đồng thì việc mua sắm có vẻ không quá đáng. Nhưng 10 món giá trung bình 150.000 đồng đã thành 1,5 triệu đồng.

Cách đơn giản nhất là chia danh sách thành ba nhóm: cần ngay, có thể mua sau và không thực sự cần. Những món thuộc nhóm thứ hai nên được để lại sau tháng đầu, khi sinh viên đã biết chính xác mình còn bao nhiêu tiền.

3. Giáo trình, tài liệu và đồ dùng học tập

Đây là khoản nên được tính riêng ngay từ đầu tháng. Ngoài giáo trình, sinh viên có thể phát sinh tiền in tài liệu, photo, văn phòng phẩm hoặc những vật dụng phục vụ từng môn học.

Đặc biệt, tân sinh viên không nên mặc định rằng cứ có danh sách tài liệu là phải mua toàn bộ ngay lập tức. Có những tài liệu có thể sử dụng bản điện tử, mượn từ thư viện hoặc mua sau khi bắt đầu học và biết rõ nhu cầu. Việc kiểm tra thông tin từ giảng viên, khoa và thư viện trước khi mua cũng giúp tránh những khoản chi không cần thiết.

4. Đi lại

Nếu thuê trọ xa trường, tiền đi lại sẽ trở thành khoản cố định mỗi tháng. Ví dụ, một sinh viên chi trung bình 30.000 đồng mỗi ngày cho việc đi học thì 26 ngày đã là 780.000 đồng.

Nếu thường xuyên có thêm những chuyến đi ngoài lịch học, con số sẽ tăng tiếp. Sinh viên có thể tính trước số ngày phải đến trường trong tháng, sau đó đặt một mức ngân sách cố định cho đi lại. Cách này dễ kiểm soát hơn việc mỗi ngày đi bao nhiêu thì trả bấy nhiêu.

5. Những khoản "chỉ vài chục nghìn"

Đây là nhóm khó kiểm soát nhất. Một món đồ 39.000 đồng, phí vận chuyển 20.000 đồng, một lần mua đồ ăn vặt 40.000 đồng hay một ứng dụng trả phí vài chục nghìn đồng đều không tạo cảm giác đang tiêu nhiều tiền. Nhưng nếu mỗi ngày có hai khoản nhỏ trung bình 30.000 đồng, một tháng đã thành khoảng 1,8 triệu đồng. Đây là lý do sinh viên nên ghi lại cả những khoản nhỏ thay vì chỉ theo dõi tiền trọ, học phí hay những lần mua sắm lớn.

Với những bạn chưa từng tự quản lý ngân sách, có thể thử cách chia tiền ngay khi nhận được. Tiền trọ và các khoản cố định được tách trước, sau đó đến tiền ăn, đi lại, học tập và một khoản dự phòng. Phần còn lại mới là ngân sách cho mua sắm và giải trí. Mức chi tiêu phù hợp sẽ khác nhau tùy thành phố, chỗ ở và hoàn cảnh từng người. Với học phí, sinh viên nên kiểm tra trực tiếp thông báo của trường vì các cơ sở giáo dục có trách nhiệm công khai mức học phí và các khoản thu liên quan.