Lời khuyên cho những gia đình đang ở nhà mái tôn

Mái tôn được sử dụng phổ biến ở nhiều gia đình bởi thi công tương đối nhanh, trọng lượng nhẹ và phù hợp với nhiều kiểu nhà. Từ nhà cấp 4 ở nông thôn, nhà phố cho đến phần mái che sân, mái tum, không khó để bắt gặp vật liệu này. Tuy nhiên, mái tôn cũng là bộ phận phải chịu nắng, mưa và gió gần như quanh năm. Khi còn mới, gia đình có thể ít để ý vì mọi thứ vẫn hoạt động bình thường. Sau vài năm sử dụng, những vấn đề như nóng, dột, gỉ sét hay vít và các điểm liên kết xuống cấp mới dần xuất hiện. Bởi vậy, nếu gia đình đang ở nhà mái tôn, thay vì chỉ quan tâm khi mái đã dột hoặc hư hỏng rõ rệt, có 5 việc thực tế dưới đây đáng để chú ý trong quá trình sử dụng.

1. Đừng đợi mái tôn dột mới bắt đầu kiểm tra

Đây có lẽ là lời khuyên quan trọng nhất, đặc biệt với những mái tôn đã sử dụng nhiều năm. Mái tôn không phải lúc nào cũng hỏng theo kiểu xuất hiện ngay một lỗ thủng lớn. Nước có thể bắt đầu lọt vào từ vị trí vít, mối nối giữa các tấm tôn, phần úp nóc, mép tiếp giáp với tường hoặc khu vực đã bị ăn mòn. Ban đầu, dấu hiệu trong nhà đôi khi chỉ là một vệt ố nhỏ trên trần hoặc nước xuất hiện sau những trận mưa lớn. Vì vậy, trước mùa mưa hoặc sau một đợt mưa bão mạnh, gia đình nên để ý tình trạng mái. Nếu thấy tôn cong vênh, gỉ nhiều, vít hoặc điểm liên kết có dấu hiệu bất thường, mép mái bị xô lệch hay trong nhà bắt đầu xuất hiện vết ẩm, nên xử lý sớm thay vì chờ đến khi nước nhỏ xuống nhà. Đặc biệt, việc kiểm tra không đồng nghĩa với tự trèo lên mái. Mái tôn ướt rất trơn, trong khi những tấm tôn cũ hoặc phần kết cấu bên dưới có thể không còn chắc chắn. Những vị trí khó tiếp cận nên để người có kinh nghiệm kiểm tra.

2. Nhà quá nóng thì nên xử lý từ mái, đừng chỉ tăng điều hòa

Một trong những bất tiện dễ nhận thấy nhất khi ở nhà mái tôn là nhiệt độ trong nhà có thể tăng nhanh vào những ngày nắng nóng. Tôn nhận bức xạ mặt trời rồi truyền một phần nhiệt xuống không gian bên dưới, đặc biệt rõ ở những căn nhà mà trần nằm gần mái. Phản xạ quen thuộc của nhiều gia đình là bật quạt mạnh hơn hoặc hạ nhiệt độ điều hòa. Cách này giúp người trong nhà dễ chịu hơn, nhưng nếu phần mái truyền xuống quá nhiều nhiệt thì thiết bị làm mát vẫn phải hoạt động nhiều.

Nếu tình trạng nóng kéo dài, nên xem xét giải pháp từ chính phần mái và trần. Tùy cấu tạo nhà, gia đình có thể cân nhắc lớp cách nhiệt phù hợp, làm trần có khoảng đệm với mái, sử dụng giải pháp phản xạ nhiệt hoặc cải thiện thông gió cho không gian dưới mái. Các hướng dẫn về thiết kế công trình cũng coi lớp cách nhiệt, khoảng không giữa các lớp mái và thông gió là những giải pháp giúp hạn chế nhiệt truyền xuống không gian bên dưới. Tuy nhiên, không có một phương án chống nóng phù hợp với mọi mái tôn. Trước khi làm thêm trần hoặc vật liệu cách nhiệt, nên xem lại chiều cao nhà, tình trạng mái hiện tại và khả năng thông gió để tránh bỏ tiền nhưng hiệu quả không như mong muốn.

3. Đừng bỏ qua vít, mép mái và phần khung bên dưới

Khi nhìn một mái tôn từ dưới đất, thứ dễ thấy nhất thường là bề mặt tôn. Thế nhưng độ an toàn của mái không chỉ phụ thuộc vào việc tấm tôn còn mới hay đã cũ. Hệ thống xà gồ, điểm neo, vít và các vị trí liên kết mới là những phần giữ mái ổn định. Hướng dẫn về nhà ở an toàn chịu gió, bão của Bộ Xây dựng cũng đặc biệt lưu ý việc liên kết tấm lợp với xà gồ, neo giữ kết cấu mái và gia cố các cạnh, đỉnh mái. Bởi vậy, một mái tôn nhìn bên ngoài chưa thủng chưa có nghĩa mọi thứ bên dưới vẫn tốt. Nếu mái đã sử dụng lâu năm, từng chịu gió bão mạnh hoặc xuất hiện tiếng rung, lật bất thường khi gió lớn, gia đình nên nhờ người có chuyên môn kiểm tra cả hệ khung và liên kết chứ không chỉ vá những chỗ nhìn thấy. Việc này càng đáng chú ý trước mùa mưa bão, bởi một tấm tôn bị lỏng liên kết không đơn thuần gây dột mà còn có nguy cơ bị gió tác động mạnh hơn.

4. Đặc biệt để ý đường điện gần mái tôn

Đây là vấn đề không nên xem nhẹ. Thực tế đã ghi nhận những trường hợp dây điện bị hư hỏng hoặc rò rỉ tiếp xúc với mái tôn, xà sắt, gây nguy cơ chạm chập. Điện lực cũng khuyến cáo không để dây dẫn điện rò rỉ ra mái tôn và cần kiểm tra, sửa chữa các khiếm khuyết của hệ thống điện, nhất là trước mùa mưa bão. Vì vậy, nếu dây điện trong nhà đi sát hoặc đi qua khu vực mái tôn, gia đình nên chú ý tình trạng lớp cách điện, các mối nối và cách cố định dây. Không nên để dây điện cũ cọ trực tiếp vào cạnh tôn sắc hoặc kết cấu kim loại. Đặc biệt, nếu nghi ngờ mái tôn, khung sắt hoặc một bộ phận kim loại trong nhà có điện, không được dùng tay chạm thử. Hãy tránh xa khu vực, ngắt nguồn điện nếu có thể thực hiện an toàn và gọi thợ điện kiểm tra.

5. Đừng biến mái tôn thành nơi muốn đặt gì cũng được

Mái nhà thường là khoảng không ít được nhìn thấy nên đôi khi gia đình tận dụng để đặt thêm bồn nước, cục nóng điều hòa, giá đỡ, đường ống hoặc những thiết bị khác. Tuy nhiên, mái tôn và hệ khung bên dưới vốn được thiết kế với những điều kiện tải trọng nhất định. Không nên mặc định rằng cứ còn khoảng trống là có thể đặt thêm thiết bị nặng lên đó. Nếu cần bổ sung bồn nước, thiết bị hoặc kết cấu mới, điều quan trọng là phải xem vị trí chịu lực và phương án giá đỡ phù hợp, thay vì để trọng lượng truyền tùy tiện lên tấm tôn. Đồng thời, khi lắp thêm thiết bị cũng cần tránh khoan, bắt vít thiếu kiểm soát làm phát sinh những điểm có nguy cơ thấm dột về sau.

Cuối cùng, ở nhà mái tôn không đồng nghĩa cứ vài năm lại phải thay mái mới. Một mái tôn còn tốt, hệ khung chắc chắn và chưa có hư hỏng đáng kể vẫn có thể tiếp tục sử dụng. Điều đáng làm hơn là quan sát những thay đổi của mái theo thời gian, xử lý sớm các điểm xuống cấp và đặc biệt kiểm tra trước những giai đoạn mưa bão. Chăm phần mái từ khi vấn đề còn nhỏ thường đơn giản hơn nhiều so với đợi đến lúc nhà đã dột, tôn gỉ nặng hoặc kết cấu bắt đầu mất an toàn mới sửa chữa.

*Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo