Làn sóng AI "xáo bài" danh sách tỷ phú: Trương Nhất Minh lên đỉnh châu Á, sếp DeepSeek vào thẳng Top 10

Theo Bloomberg Billionaires Index, tính đến ngày 27/10, tài sản của nhà sáng lập ByteDance Trương Nhất Minh, 43 tuổi, đạt 105 tỷ USD, tăng 45,9 tỷ USD so với cùng kỳ năm ngoái.

Trên bảng của Bloomberg, con số này đưa ông lên vị trí thứ 18 thế giới và lần đầu tiên là người giàu nhất châu Á, vượt tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani. Khi Bloomberg bắt đầu theo dõi vào tháng 3/2019, tài sản của ông mới là 13 tỷ USD, tức đã tăng khoảng tám lần sau 7 năm.

Sáng 27/10, bảng xếp hạng người giàu Trung Quốc năm 2026 của Viện nghiên cứu Hurun (Hurun China Rich List 2026) tiếp tục xác nhận vị thế đó ở trong nước. Ông Trương đứng đầu với 670 tỷ tệ (khoảng 94 tỷ USD), tăng 43% so với năm ngoái. Đây là lần thứ hai ông giữ ngôi đầu bảng Hurun, sau lần đầu năm 2024.

Con số này cũng xô đổ kỷ lục 530 tỷ tệ mà ông chủ Nongfu Spring Chung Thiểm Thiểm vừa lập năm ngoái, và theo Hurun, đây là lần đầu tiên tài sản của người giàu nhất Trung Quốc vượt mốc 600 tỷ tệ.

Ở chiều ngược lại, ông Chung, 72 tuổi, mất 120 tỷ tệ chỉ trong một năm và lùi xuống vị trí thứ hai với 410 tỷ tệ. Hurun cho biết nguyên nhân chính là cổ phiếu Vạn Thái Sinh học, một công ty khác trong hệ sinh thái của ông, điều chỉnh mạnh, trong khi mảng nước đóng chai Nongfu Spring vẫn ổn định.

Trên bảng Bloomberg, khoảng cách giữa hai người còn rõ hơn, ông Chung chỉ đứng thứ 29 thế giới với 59,1 tỷ USD. Vị trí thứ ba bảng Hurun thuộc về Tăng Dục Quần, nhà sáng lập hãng pin CATL, với 385 tỷ tệ.

AI khiến thị trường định giá lại ByteDance

Theo Hurun, gần như toàn bộ tài sản của Trương Nhất Minh đến từ ByteDance, nơi ông nắm hơn 20% cổ phần. Điều đáng chú ý là động lực tăng trưởng năm nay không còn nằm chủ yếu ở Douyin hay TikTok, hai cỗ máy in tiền quen thuộc của tập đoàn. Hurun nhận định chính những tiến triển trong mảng AI, đặc biệt là chatbot Doubao, sản phẩm AI có lượng người dùng lớn nhất Trung Quốc hiện nay, đã khiến thị trường đánh giá lại công ty, đẩy định giá ByteDance lên khoảng 3.300 tỷ tệ (khoảng 460 tỷ USD).

Để hình dung quy mô, Hurun so sánh mức định giá này còn cao hơn vốn hóa của Tencent (khoảng 3.200 tỷ tệ). Doanh nghiệp duy nhất từng vượt mặt ByteDance trong năm qua là hãng chip nhớ CXMT, khi vốn hóa có thời điểm chạm 4.000 tỷ tệ giữa cơn sốt chip nhớ.

Với thị trường quốc tế, Hurun nhắc đến việc ByteDance lập liên doanh bảo mật dữ liệu TikTok tại Mỹ và giữ 19,9% cổ phần trong đó, với mức định giá ước tính khoảng 14 tỷ USD. Hurun cũng ghi nhận ông Trương hiện sống tại Singapore, và lưu ý số liệu được chốt từ ngày 1/9. Từ đó đến lúc công bố, tài sản liên quan đến AI tiếp tục tăng mạnh, nên con số thực tế của ông nhiều khả năng còn cao hơn.

Vì sao mỗi bảng xếp hạng ra một con số?

Không phải bảng nào cũng hào phóng như Bloomberg. Bảng xếp hạng theo thời gian thực của Forbes chỉ ghi nhận ông Trương sở hữu 84 tỷ USD, xếp thứ 24 thế giới. Khoảng vênh hơn 20 tỷ USD đến từ chỗ ByteDance chưa niêm yết: không có giá cổ phiếu để tham chiếu, mỗi tổ chức phải tự ước tính giá trị công ty.

Bloomberg đã áp mức chiết khấu rủi ro 10% mà vẫn ra con số cao nhất, còn Forbes định giá lại ByteDance theo từng đợt, gần nhất vào giữa tháng 9. Con số của Hurun nằm ở giữa.

Dù theo Bloomberg hay Forbes, ông Trương vẫn ở nhóm 25 người giàu nhất hành tinh. Nhưng câu chuyện định giá tài sản tư nhân trở nên rắc rối hơn nhiều khi nhìn sang một cái tên khác trong danh sách: Nhà sáng lập Binance Triệu Trường Bằng.

Trên bảng Forbes, ông Triệu, người mang quốc tịch Canada, đang sở hữu 114,6 tỷ USD và đứng thứ 18 thế giới tính đến ngày 27/10, tức cao hơn cả ông Trương. Forbes ước tính ông nắm khoảng 90% cổ phần Binance, cùng một lượng lớn token BNB.

Chính ông Triệu lại không nhận con số này. Trong cuộc phỏng vấn với New York Times đầu tháng 10, ông cho biết tài sản thực của mình chỉ khoảng 10-30 tỷ USD, và 10 triệu USD đã đủ cho một cuộc sống thoải mái. Theo 24/7 Wall St., khoảng cách khổng lồ này nằm ở cách định giá Binance, một sàn giao dịch tư nhân không có người mua sẵn cho phần cổ phần lớn như vậy.

Hurun cũng từng vấp phải sự phản bác của ông. Tháng 10/2025, khi Hurun xếp ông thứ 13 Trung Quốc với 190 tỷ tệ (khoảng 26,7 tỷ USD), ông Triệu lên mạng xã hội gọi báo cáo này là "vô lý" và nói con số "phải chia cho 100", theo South China Morning Post.

Thời điểm đó, Forbes ước tính tài sản của ông gần 90 tỷ USD, Bloomberg hơn 61 tỷ USD. Năm nay, ông Triệu không có mặt trong top 11 của Hurun, nghĩa là tài sản dưới 202 tỷ tệ (khoảng 28 tỷ USD), thấp hơn hàng chục tỷ USD so với Forbes. Dù vậy, Hurun vẫn xếp ông vào nhóm ứng viên có thể tranh ngôi giàu nhất Trung Quốc trong tương lai.

Một bảng xếp hạng bị "xáo bài" bởi AI và chip

Chủ tịch Hurun Rupert Hoogewerf tóm tắt bảng xếp hạng năm nay bằng hai từ: xáo bài và làm mới. Hơn 900 doanh nhân giảm hoặc giữ nguyên tài sản, trong khi gần 800 người tăng, kéo tổng số người sở hữu từ 5 tỷ tệ trở lên lên mức kỷ lục 1.529 người, với tổng tài sản 32.000 tỷ tệ. Mười người tăng tài sản nhiều nhất đóng góp tới 56% toàn bộ mức tăng của cả bảng, phần lớn đến từ AI và bán dẫn.

Gương mặt gây chú ý nhất là Lương Văn Phong, 41 tuổi, nhà sáng lập DeepSeek. Lần đầu xuất hiện, ông vào thẳng vị trí thứ bảy với 280 tỷ tệ. Hurun giải thích năm ngoái họ chưa đưa ông vào danh sách vì ông từng tuyên bố DeepSeek "không thương mại hóa", nhưng năm nay định giá công ty đã vọt lên hơn 50 tỷ USD.

Top 10 còn có thêm hai gương mặt mới. Trần Thiên Thạch, 41 tuổi, nhà sáng lập hãng chip AI Cambricon, đứng thứ mười với 205 tỷ tệ. Vợ chồng Trần Kiến Hoa và Phạm Hồng Vệ của tập đoàn Hengli tăng 112 tỷ tệ và đứng thứ sáu, nhờ mảng đóng tàu khởi động chỉ từ bốn năm trước. Tính cả bảng, theo Hurun, cứ mười người thì có một người giàu lên nhờ AI.

Phía bên kia là những người từng tăng nóng năm ngoái và nay hạ nhiệt. Ông chủ Xiaomi Lôi Quân mất 157 tỷ tệ, Mã Hóa Đằng của Tencent mất 119 tỷ tệ và lùi xuống thứ tư, gia đình Vương Ninh của Pop Mart mất 94,5 tỷ tệ khi cơn sốt Labubu qua đỉnh. Hurun lưu ý tài sản của nhóm này vẫn cao hơn hai năm trước, đây là đợt điều chỉnh chứ chưa phải sụp đổ.

Hurun dự báo trong 10 năm tới, Trung Quốc sẽ có những doanh nhân đầu tiên sở hữu nghìn tỷ tệ, và Trương Nhất Minh đã đi được khoảng hai phần ba quãng đường. Trong 5 năm, có thể xuất hiện 3 người như vậy. Danh sách ứng viên cạnh tranh ngôi đầu mà Hurun đưa ra gần như toàn gương mặt công nghệ: Lương Văn Phong, Trần Thiên Thạch, Triệu Trường Bằng, ông chủ robot hình người Unitree Vương Hưng Hưng và nhà sáng lập Moonshot AI Dương Thực Lân.

Nhưng chính bảng xếp hạng cũng cho thấy ngôi vị này mong manh thế nào. Ba người từng giàu nhất Trung Quốc là Hứa Gia Ấn (Evergrande, năm 2017), Lý Hà Quân (Hanergy, năm 2015) và Hoàng Quang Dụ (Gome) nay đã rơi khỏi danh sách.

Theo Hurun, 65% người có tên năm nay chưa từng xuất hiện trên bảng mười năm trước. Mỗi làn sóng, từ bất động sản, thương mại điện tử đến video ngắn, đều sinh ra một thế hệ tỷ phú, và cũng tự đào thải thế hệ trước.

Trương Nhất Minh là một trong số ít người đứng được ở cả hai làn sóng. Sinh năm 1983 tại Phúc Kiến, ông lập ByteDance năm 2012, đưa Douyin và TikTok thành hai trong những ứng dụng có ảnh hưởng nhất thế giới, rồi rút khỏi ghế CEO năm 2021 khi mới 38 tuổi.

Năm năm sau khi "nghỉ hưu", khối tài sản của ông lại tăng nhanh hơn bao giờ hết, lần này nhờ một cuộc chơi mới mà ByteDance đã đặt cược từ sớm.