Đứng trên lớp bùn sét dày 28 m, móng sâu 90 m: Tòa tháp cao nhất Việt Nam từng cần 1.700 chuyến xe bồn bê tông chạy liên tục 41 giờ
Landmark 81 cao 461 m, được xây trên một khu đất ven sông Sài Gòn có lớp sét rất yếu dày khoảng 28 m. Để đỡ tòa tháp, các kỹ sư đã dùng 143 cọc barrette sâu tới 90 m và một khối móng bè dày 8,4 m.
- Tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo muốn đầu tư 1,84 tỷ USD xây siêu tháp 99 tầng tại Thủ Thiêm: Dự án có bước tiến mới, lộ diện thiết kế cao 497m, vượt Landmark 81
- Siêu dự án 5 tỷ USD tại Tp.HCM ‘ngốn’ 322.000 m3 bê tông bằng 2 tòa Landmark 81, 46.000 tấn thép bằng 7 tháp Eiffel và lượng bùn cát bằng 5 Kim tự tháp Giza
Tòa tháp 461 m trên nền một bến cảng cũ
Landmark 81 nằm trong khu đô thị Vinhomes Central Park của Vingroup, bên bờ sông Sài Gòn. Theo Arup, đơn vị phụ trách thiết kế địa kỹ thuật, kết cấu và chiến lược phòng cháy cho dự án, tòa tháp cao 461 m, có 81 tầng nổi, ba tầng hầm và tổng diện tích sàn 241.000 m², được cất nóc vào tháng 1/2018. Kiến trúc do Atkins thiết kế. Hình dáng tòa nhà gợi hình ảnh một bó tre, điều mà Arup cho biết là gợi nhắc quá khứ nông nghiệp của khu vực.
Vấn đề lớn nhất của công trình nằm bên dưới mặt đất. Theo một bài báo khoa học về móng của Landmark 81 đăng tại hội nghị Geo-Congress 2020 của Hiệp hội Kỹ sư Xây dựng Hoa Kỳ (ASCE), khu đất trước đây là một bến cảng cạnh sông Sài Gòn. Bên dưới là lớp sét rất mềm dày 28 m, có chỉ số xuyên tiêu chuẩn SPT chỉ từ 0 đến 2, tức gần như không có khả năng chịu tải. Hội Địa kỹ thuật Việt Nam cũng mô tả nền đất tại đây là “cực kỳ kém”, và xếp Landmark 81 vào nhóm những công trình có thách thức địa kỹ thuật đáng chú ý nhất Việt Nam.
Tiến độ cũng là một áp lực. Arup cho biết dự án được thực hiện theo hình thức vừa thiết kế vừa thi công, nên phương án móng phải đủ linh hoạt để thiết kế phần trên tiếp tục thay đổi ngay cả khi móng đang được xây. Mace, đơn vị quản lý dự án từ năm 2015, nhận xét Landmark 81 là một dự án “hay nhưng phức tạp” với một chủ đầu tư rất đặt nặng tiến độ.
143 cọc sâu tới 90 m và 41 giờ đổ bê tông không nghỉ
Arup chọn giải pháp móng bè dày đặt trên hệ cọc barrette. Khác với cọc tròn thông thường, barrette là loại cọc bê tông cốt thép tiết diện chữ nhật, được đào bằng gầu ngoạm trong dung dịch giữ thành rồi đổ bê tông tại chỗ. Theo Tập đoàn VINCI của Pháp, công ty con Bachy Soletanche Việt Nam đã thi công 143 cọc barrette cho Landmark 81, gồm cả loại thường và loại được bơm vữa thân cọc, với độ sâu tới 90 m. Phần việc này hoàn thành ngày 11/9/2015, sớm hai tuần so với kế hoạch. Bài báo tại Geo-Congress 2020 cho biết hai cọc barrette thí nghiệm đã được gắn đầy đủ thiết bị đo, kèm hộp tải Osterberg, để kiểm tra sức chịu tải thực tế. Độ lún của móng, kể cả lún lệch, cũng được tính toán dưới tác động của tải trọng thường xuyên, tải trọng gió và động đất.
Trên đầu hệ cọc là khối móng bè. Theo Hội Địa kỹ thuật Việt Nam, khối móng rộng 3.000 m², dày 8,4 m, dùng hơn 17.000 m³ bê tông và khoảng 6.500 tấn thép. Để có chỗ đổ móng, 25.000 m³ đất yếu đã được đào đi. Hội này đánh giá đây là khối móng loại này lớn nhất Việt Nam và đứng thứ hai thế giới.
Khối móng được đổ liên tục trong 41 giờ với khoảng 700 người và 1.700 chuyến xe bồn. Theo Mace, đơn vị quản lý xây dựng, đây là lần đổ bê tông liên tục lớn nhất từng thực hiện tại Việt Nam. Riêng công tác chuẩn bị kéo dài hai tháng, gồm hai đường dốc tạm cho xe xuống hố móng, hệ chống đỡ riêng, lối đi và cầu thang giàn giáo treo, cùng một mái che có thể thu gọn rộng 3.000 m². Khối bê tông lớn như vậy tỏa nhiều nhiệt khi đông cứng, nên công trường dùng hệ thống nước lạnh để làm mát. Mace cũng cho biết việc tách hố đào móng tháp khỏi hố đào tầng hầm khối đế giúp đổ móng sớm hơn và rút ngắn tổng tiến độ ba tháng.
Cẩu từng khối thép 16,5 tấn lên độ cao 400 m, gió quá 20 km/h là dừng
Phần thân tháp do Công ty CP Xây dựng Coteccons (mã CTD) làm tổng thầu. Theo trang tham khảo dự án của Tekla, hãng phần mềm thiết kế BIM mà Coteccons sử dụng, dự án được thi công từ tháng 12/2014 đến tháng 4/2018. Coteccons tham gia từ cuối năm 2015 với gói thầu ba tầng hầm, rồi đến giữa năm 2016 trúng thầu phần thân tháp. Ngày 5/2/2018, Coteccons hoàn thành phần đế chóp ở độ cao 400,4 m và cho biết toàn bộ phần thô đã vượt tiến độ 45 ngày. Nếu chỉ tính 81 tầng, tòa nhà cao khoảng 350 m. Phần còn lại là một cột thép cao 60,8 m gắn trên đỉnh, nâng tổng chiều cao lên 461,2 m.
Lắp cột thép này là công đoạn nguy hiểm nhất. Theo Unicons, công ty thành viên của Coteccons, chóp thép gồm 10 đoạn, mỗi đoạn nặng trung bình 16,5 tấn, kích thước 7,5 × 7,5 × 6,4 m. Thép được nhập từ Tây Ban Nha và gia công tại nhà máy ở Nhơn Trạch (Đồng Nai). Từ ngày 26/3 đến 9/4/2018, từng đoạn được cẩu từ mặt đất lên một bệ tạm trên tầng 82, rồi tiếp tục được nâng lên vị trí cuối cùng trên tầng 84. Công trường dùng một cẩu tháp gắn bên ngoài thân nhà có sức nâng tới 24 tấn, và có chuyên gia Úc, Anh tư vấn. Mọi thao tác phải tính toán theo tốc độ gió, nhiệt độ và thời tiết. Kỹ sư an toàn Phạm Hoàn Gia cho biết nếu gió mạnh hơn 20 km/h thì mọi việc phải hoãn lại.
Đoạn thứ 10, cũng là đoạn cao và khó nhất, bắt đầu được cẩu lúc 7h20 ngày 9/4/2018. Khoảng 12h30, đoạn thép được đưa lên vị trí cuối cùng, và đến 13h30 những con bu lông sau cùng được siết xong. Unicons cho biết việc lắp chóp hoàn thành sớm 14 ngày so với kế hoạch. Người lái cẩu Võ Văn Hiển thừa nhận: “Ngay cả tôi cũng rất hồi hộp”, nhưng nhờ chuẩn bị kỹ về biện pháp và kỹ thuật, anh vẫn tự tin. Arup cũng phải thiết kế riêng chiến lược phòng cháy cho tòa nhà theo bộ tiêu chuẩn quốc tế NFPA 5000, vì quy chuẩn phòng cháy trong nước lúc đó chưa phù hợp với công trình cao như vậy.
Nhà thầu của Landmark 81 bây giờ ra sao
Landmark 81 là một trong những công trình tiêu biểu của Coteccons, và dự án này từng giúp doanh nghiệp đạt giải nhì tại Tekla Asia BIM Awards 2018. Tám năm sau, Coteccons đang ở giai đoạn doanh thu cao nhất từ trước đến nay. Theo báo cáo cập nhật tháng 8/2026 của Công ty Chứng khoán FPT (FPTS), doanh thu thuần năm tài chính 2026 (từ 1/7/2025 đến 30/6/2026) đạt 34.340 tỷ đồng, tăng 38% so với năm trước. Doanh nghiệp vượt 15% kế hoạch doanh thu và 13% kế hoạch lợi nhuận sau thuế. Riêng quý cuối của năm tài chính, doanh thu tăng 26%, nhưng lợi nhuận sau thuế giảm 25%.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý I năm tài chính 2027 (từ 1/7 đến 30/9/2026), Coteccons ghi nhận doanh thu thuần 11.269 tỷ đồng, tăng 51% so với cùng kỳ. Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh đạt 382 tỷ đồng, gần gấp đôi cùng kỳ. Tuy vậy, lợi nhuận sau thuế chỉ tăng 3,6%, lên 305 tỷ đồng, vì cùng kỳ năm trước có khoản thu nhập bất thường khoảng 189 tỷ đồng từ việc thanh lý hợp đồng hợp tác kinh doanh. Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh trong quý âm 775 tỷ đồng, và các khoản phải thu khách hàng vượt 16.000 tỷ đồng.
Cho năm tài chính 2027, Coteccons đặt kế hoạch doanh thu 42.000 tỷ đồng, tăng 22%, và lợi nhuận sau thuế 1.050 tỷ đồng, tăng 33%. FPTS thận trọng hơn, dự phóng doanh thu và lợi nhuận sau thuế của Coteccons trong năm tài chính 2027 lần lượt tăng 6,3% và 5%. Hiện Landmark 81 vẫn là tòa nhà cao nhất Việt Nam.