"Đồng Đồng" Marc Cucurella muốn rời tuyển Tây Ban Nha vì con trai mắc bệnh tự kỷ: Điều khiến đàn ông hiện đại được ngưỡng mộ đâu chỉ nằm trên sân cỏ?

Trong những ngày trước trận chung kết World Cup 2026, Marc Cucurella khiến nhiều người bất ngờ khi tuyên bố rằng nếu Tây Ban Nha vô địch, anh sẽ cân nhắc chia tay đội tuyển quốc gia. Bởi lẽ "nếu thắng trận đấu tới, tôi đã có đủ cả chức vô địch Euro lẫn World Cup. Đời cầu thủ đâu còn gì để phấn đấu nữa?".

Phản ứng đầu tiên của phần đông người hâm mộ là... không tin.

Một cầu thủ mới 28 tuổi, vừa trải qua những mùa giải đỉnh cao, còn đủ sức chinh phục thêm nhiều danh hiệu, tại sao lại muốn dừng? Người ta cho rằng đó chỉ là một câu nói mang tính bông đùa.

Nhưng rồi The Mirror tiết lộ câu chuyện phía sau. Và khi biết lý do, nhiều người bắt đầu nhìn Cucurella theo một cách khác.

Không phải vì anh hết khát vọng.

Mà bởi ở nhà còn một "trận đấu" quan trọng hơn.

Con trai đầu lòng của anh - Mateo - được chẩn đoán mắc rối loạn phổ tự kỷ (Autism Spectrum Disorder - ASD). Trong một cuộc phỏng vấn, bạn gái lâu năm của Cucurella, Claudia Rodriguez, kể lại quãng thời gian Mateo lên 3 tuổi. Hai vợ chồng nhận ra con có nhiều biểu hiện khác biệt so với những đứa trẻ cùng trang lứa. Họ gõ cửa rất nhiều nơi để tìm kiếm sự hỗ trợ nhưng không phải lúc nào cũng nhận được điều mình cần. Có những ngày cả hai cùng đưa con đến trường rồi trở về trong nước mắt. Tuần nào cũng đi tìm một môi trường phù hợp hơn cho Mateo.

Còn Cucurella nhớ lại: Khi biết con mắc tự kỷ, nhiều quyết định trong cuộc đời bỗng phải thay đổi.

Không chỉ là chuyện chuyển nhà.

Không chỉ là chuyện chọn câu lạc bộ.

Mà là mọi kế hoạch đều phải bắt đầu bằng một câu hỏi rất đơn giản:

Điều gì sẽ tốt nhất cho con?

Đó là câu hỏi mà rất nhiều người cha có con mắc tự kỷ đều phải đối diện.

Tự kỷ không phải là một căn bệnh có thể chữa khỏi bằng vài viên thuốc Trong nhiều năm, xã hội vẫn tồn tại không ít định kiến về trẻ tự kỷ. Có người nghĩ các em "không biết yêu thương". Có người cho rằng tự kỷ là hậu quả của việc cha mẹ nuông chiều, cho con dùng điện thoại quá nhiều hay thậm chí do tiêm vaccine.

Những quan niệm đó đều không đúng.

Theo WebMD, tự kỷ, hay rối loạn phổ tự kỷ (ASD), là một rối loạn phát triển thần kinh phức tạp, ảnh hưởng đến cách não bộ xử lý thông tin, giao tiếp, học tập và tương tác xã hội. Các dấu hiệu thường xuất hiện trước 3 tuổi và sẽ đồng hành với người bệnh suốt cuộc đời.

Gọi là "phổ" bởi không có hai trẻ tự kỷ nào giống hệt nhau.

Có trẻ gần như không nói.

Có trẻ nói rất tốt nhưng lại không hiểu cảm xúc của người khác.

Có trẻ đặc biệt nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh hay những thay đổi rất nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày. Chỉ cần chuyển chỗ chiếc ghế, thay đổi tuyến đường đi học hay đổi giáo viên cũng có thể khiến trẻ rơi vào trạng thái căng thẳng.

Ở chiều ngược lại, cũng có những trẻ sở hữu trí nhớ phi thường, năng lực toán học, âm nhạc hay hội họa vượt trội.

Chính sự đa dạng ấy khiến y học ngày nay không còn sử dụng những khái niệm đơn giản như "tự kỷ nhẹ" hay "tự kỷ nặng". Thay vào đó, bác sĩ đánh giá mức độ hỗ trợ mà mỗi người cần trong cuộc sống, bởi không ai có thể đại diện cho toàn bộ cộng đồng người mắc ASD.

Quan trọng hơn cả, khoa học hiện nay chưa xác định được một nguyên nhân duy nhất gây tự kỷ. Các nghiên cứu cho thấy yếu tố di truyền đóng vai trò đáng kể, bên cạnh sự tương tác của nhiều yếu tố sinh học và môi trường. Điều chắc chắn là vaccine không gây tự kỷ - điều đã được rất nhiều nghiên cứu lớn chứng minh.

Có lẽ điều đau lòng nhất với cha mẹ không nằm ở chẩn đoán.

Mà là việc họ hiểu rằng con mình sẽ phải học những điều mà những đứa trẻ khác làm rất tự nhiên.

Một cái nhìn vào mắt người đối diện.

Một lời chào.

Một cuộc trò chuyện.

Một cái ôm.

Đôi khi tất cả đều cần rất nhiều thời gian.

Điều trẻ tự kỷ cần nhất không chỉ là bác sĩ, mà là một gia đình không bỏ cuộc

Trong điều trị ASD, các chuyên gia đều thống nhất ở một điểm: Can thiệp càng sớm, cơ hội cải thiện càng lớn.

Không có loại thuốc nào chữa khỏi tự kỷ.

Điều tạo nên sự khác biệt là quá trình can thiệp kéo dài nhiều năm với sự tham gia của bác sĩ, nhà tâm lý, chuyên gia ngôn ngữ trị liệu, hoạt động trị liệu và đặc biệt là gia đình.

Đó là lý do nhiều phụ huynh mô tả việc nuôi dạy một đứa trẻ tự kỷ giống như chạy marathon chứ không phải chạy nước rút.

Một buổi trị liệu mỗi tuần không đủ.

Điều quan trọng hơn là hàng nghìn giờ luyện tập được lặp đi lặp lại trong chính ngôi nhà của trẻ.

Cha mẹ học cách gọi tên cảm xúc cho con.

Học cách giao tiếp bằng những câu ngắn, rõ ràng.

Học cách kiên nhẫn chờ con phản hồi.

Học cách không nổi nóng khi trẻ lặp đi lặp lại một hành vi hàng trăm lần.

Nhiều gia đình phải thay đổi công việc, nơi ở, lịch sinh hoạt, thậm chí từ bỏ những cơ hội nghề nghiệp để phù hợp với hành trình phát triển của con.

Có lẽ vì vậy, khi Cucurella nói rằng nhiều quyết định trong cuộc đời anh phải "khác đi" sau khi Mateo được chẩn đoán, đó không phải là một câu nói mang tính biểu tượng.

Đó là thực tế của rất nhiều ông bố bà mẹ.

Người đàn ông hiện đại không thể chỉ thành công ở ngoài xã hội

Trong nhiều thế hệ, hình mẫu đàn ông được ca ngợi thường gắn với khả năng kiếm tiền, thăng tiến hay chinh phục.

Gia đình đôi khi chỉ là nơi họ trở về sau khi hoàn thành những mục tiêu lớn hơn ngoài xã hội.

Nhưng vài năm trở lại đây, định nghĩa ấy đang thay đổi.

Thế hệ đàn ông mới không chỉ được đánh giá bằng tài khoản ngân hàng hay bảng thành tích.

Họ còn được nhìn nhận qua việc mình hiện diện thế nào trong gia đình.

Có biết thay tã cho con không?

Có nhớ lịch khám của con không?

Có hiểu con đang sợ điều gì không?

Có biết hôm nay vợ mình đã mệt đến mức nào không?

Đó không phải những câu hỏi làm giảm đi nam tính.

Ngược lại, chúng phản ánh một kiểu bản lĩnh mới.

Bởi chăm sóc gia đình chưa bao giờ là công việc nhẹ nhàng.

Đặc biệt khi đứa trẻ trong nhà cần nhiều sự hỗ trợ hơn bình thường.

Một người cha của trẻ mắc tự kỷ không chỉ đóng vai người kiếm tiền. Anh ấy còn phải trở thành người đồng hành trong từng buổi trị liệu, là người kiên nhẫn chơi cùng con hàng giờ để tập giao tiếp, là người chia sẻ gánh nặng tinh thần với vợ trong những giai đoạn cả hai đều kiệt sức. Đó là thứ lao động cảm xúc mà không có bảng lương nào ghi nhận nhưng lại quyết định chất lượng của cả một gia đình.

Có những chiếc cúp không được trao trên sân vận động

Điều khiến câu chuyện của Cucurella được nhắc đến nhiều không phải vì anh có thể giải nghệ khỏi tuyển quốc gia.

Bóng đá rồi sẽ có người thay thế. World Cup 4 năm lại diễn ra một lần. Nhưng tuổi thơ của một đứa trẻ thì không.

Những năm đầu đời cũng là giai đoạn vàng để trẻ tự kỷ được can thiệp và phát triển kỹ năng. Có những khoảnh khắc nếu người cha vắng mặt, sẽ không thể lấy lại bằng bất kỳ khoản tiền hay danh hiệu nào sau này.

Thú vị ở chỗ, người đầu tiên trao cơ hội cho Cucurella ở tuyển Tây Ban Nha lại là Luis Enrique - vị HLV từng từ chức để dành thời gian bên cô con gái mắc bệnh hiểm nghèo trong những tháng cuối đời.

Hai người đàn ông, hai hoàn cảnh khác nhau nhưng đều đứng trước cùng một lựa chọn. Khi gia đình cần, sự nghiệp có thể chờ. Có lẽ đó mới là ý nghĩa lớn nhất mà câu chuyện của Cucurella mang lại. Đàn ông hiện đại không phải người hy sinh gia đình để chứng minh giá trị của mình, cũng không phải người từ bỏ mọi khát vọng cá nhân, mà là người đủ trưởng thành để biết điều gì cần được đặt lên trước ở từng giai đoạn của cuộc đời.

Đôi khi, chiến thắng lớn nhất không phải là nâng cao chiếc cúp vàng trước hàng tỷ khán giả.

Mà là một buổi tối bình thường, khi đứa con vốn rất khó giao tiếp chủ động nhìn vào mắt bố, mỉm cười, nắm lấy tay bố và cảm thấy an toàn.

Đó là khoảnh khắc không có huy chương. Nhưng với nhiều người cha, nó đáng giá hơn bất kỳ danh hiệu nào.