Điều cấm kị khi thắp hương

Trong nhiều gia đình Việt, thắp hương đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống. Có nhà chỉ thắp vào ngày Rằm, mùng 1, giỗ chạp hay lễ Tết, cũng có gia đình duy trì việc này mỗi ngày. Mỗi nhà có một nếp thờ cúng khác nhau, vì vậy chuyện thắp vào lúc nào, bao nhiêu nén hay duy trì thường xuyên ra sao phần nhiều phụ thuộc vào phong tục và thói quen của từng gia đình. Thế nhưng, có một khía cạnh không liên quan đến chuyện kiêng kị hay quan niệm tâm linh mà nhà nào cũng cần để ý, đó là an toàn cháy, nổ. Một nén hương tuy có ngọn lửa rất nhỏ lúc mới châm nhưng sau đó vẫn tiếp tục âm ỉ cháy và tạo ra tàn nóng. Trong khi đó, bàn thờ lại thường làm bằng gỗ và xung quanh có thể có hoa, giấy, đồ lễ cùng nhiều vật dụng khác. Chính vì vậy, cơ quan phòng cháy chữa cháy cũng có những khuyến cáo riêng đối với việc thắp hương trong gia đình. Nếu phải chọn ra những điều thực sự có thể gọi là “cấm kị”, 3 việc dưới đây đáng để mọi người ghi nhớ hơn cả.

1. Thắp hương xong rồi khóa cửa đi ra ngoài

Đây có lẽ là tình huống dễ gặp nhất. Buổi sáng trước khi đi làm, trước khi cả nhà về quê hoặc vào ngày Rằm, mùng 1, nhiều người tranh thủ thắp hương rồi tiếp tục công việc của mình. Nếu chỉ đi lại, sinh hoạt trong nhà thì không có gì đáng nói. Điều cần tránh là hương vẫn đang cháy nhưng cả nhà đã khóa cửa đi vắng. Bình thường, nén hương sẽ cháy dần rồi tắt và chẳng có sự cố nào xảy ra. Chính sự bình thường ấy đôi khi lại khiến mọi người chủ quan. Tuy nhiên, an toàn phòng cháy không thể chỉ tính đến những lần mọi thứ diễn ra đúng như dự kiến. Tàn hương nóng có thể rơi xuống, nén hương có thể nghiêng hoặc xung quanh bát hương vô tình có vật dễ bắt lửa. Nếu trong nhà vẫn có người, một bất thường nhỏ còn có cơ hội được phát hiện sớm. Ngược lại, khi căn nhà đã khóa cửa và không có ai bên trong, sự cố có thể diễn biến lâu hơn trước khi được nhận ra. Bởi vậy, Cục Cảnh sát PCCC và CNCH từng khuyến cáo việc thắp hương, đèn, nến cần có người trông coi. Nếu sắp phải ra khỏi nhà, mọi người nên chủ động thắp sớm hơn hoặc lựa chọn thời điểm phù hợp, thay vì thắp vội vài nén rồi lập tức khóa cửa đi.

2. Để quá nhiều vật dễ cháy quanh bát hương

Bàn thờ rất dễ trở nên chật chội vào những dịp lễ, Tết hay giỗ chạp. Ngoài bát hương còn có hoa, quả, đồ lễ, hộp bánh, giấy, hương chưa dùng, nến... Nếu cứ tiện đâu đặt đó, khoảng cách giữa nén hương đang cháy với những món đồ xung quanh có thể ngày càng gần mà gia đình không để ý. Vì thế, khi thắp hương, đừng chỉ quan tâm xem lễ đã đủ hay bàn thờ đã đẹp chưa. Hãy dành vài giây nhìn khoảng trống xung quanh bát hương. Những vật dễ cháy như giấy, vàng mã, khăn vải, bao bì, hương chưa sử dụng... không nên đặt sát nơi đang có hương, nến hoặc đèn dầu cháy. Nếu bát hương đã có quá nhiều chân hương cũ chen kín, gia đình cũng nên lưu ý thu gọn vào thời điểm phù hợp thay vì để chúng ngày càng dày đặc. Đây cũng là một trong những nội dung từng được cơ quan PCCC lưu ý khi hướng dẫn an toàn tại khu vực thờ cúng. Đặc biệt sau khi cúng xong, mọi người nên thu dọn những món không cần thiết thay vì để toàn bộ đồ lễ, giấy và vật dụng nằm nguyên quanh bát hương nhiều ngày. Bàn thờ gọn không chỉ dễ vệ sinh mà còn giúp tạo khoảng cách an toàn hơn với nguồn nhiệt.

3. Cắm hương xiêu vẹo, sát đồ vật rồi mặc kệ hương cháy

Cắm một nén hương tưởng là thao tác quá đơn giản để phải nhắc tới. Thế nhưng sau khi thắp, mọi người thường rời khỏi bàn thờ ngay và ít khi nhìn lại xem nén hương đang nằm ở vị trí như thế nào. Hương nên được cắm chắc chắn và tương đối thẳng, tránh nghiêng hẳn về phía hoa, đồ giấy, khăn hoặc những vật dễ cháy. Nếu sử dụng thêm nến hay đèn dầu, các vật này cũng cần được đặt vững, tránh sát mép bàn và giữ khoảng cách với những thứ có khả năng bắt lửa. Không chỉ mặt bàn, phía trên và hai bên khu vực thờ cũng đáng được nhìn lại. Với bàn thờ đặt quá sát tủ, rèm hoặc những vật liệu dễ cháy, khoảng cách với nguồn nhiệt càng cần được tính đến. Cơ quan PCCC cũng khuyến cáo khu vực thờ cúng cần bố trí nguồn lửa, nguồn nhiệt cách xa vật dễ cháy và bảo đảm đèn, nến, bát hương được đặt chắc chắn. Vì vậy, sau khi thắp hương, thay vì cắm xong là quay đi ngay, mọi người chỉ cần nhìn lại một lượt: nén hương đã chắc chưa, có nghiêng sát vật gì không, xung quanh có giấy hay đồ dễ cháy không. Một thao tác mất vài giây nhưng đáng để hình thành thành thói quen.

Ngoài 3 điều trên, gia đình cũng nên nhớ một vài nguyên tắc đơn giản: hạn chế để quá nhiều hương, nến và vật dễ cháy trên bàn thờ; kiểm tra khu vực thờ cúng trước khi đi ngủ hoặc ra khỏi nhà; nếu có đèn điện, dây dẫn và ổ cắm quanh bàn thờ thì cũng cần để ý tình trạng của chúng thay vì cắm điện nhiều năm mà không kiểm tra.

Sau cùng, “cấm kị” ở đây không phải những điều kiêng kị mang màu sắc tâm linh. Mỗi gia đình hoàn toàn có thể duy trì cách thờ cúng của mình. Điều đáng tránh là những thói quen có thể tạo ra nguy cơ cháy ngay trong nhà: thắp hương rồi để nhà không có người, đặt vật dễ cháy sát bát hương và để nguồn nhiệt ở vị trí không chắc chắn. Giữ được những nguyên tắc này, việc thắp hương hằng ngày hay vào những dịp đặc biệt vẫn có thể diễn ra trang nghiêm mà an toàn hơn.