Dân văn phòng “ăn no ngủ kỹ” giữa bão sa thải, đi đánh Pickleball còn báo lịch cho sếp để khỏi bị làm phiền

Cũng đã 3-4 năm kể từ khi làn sóng sa thải xuất hiện sau đại dịch. Trong giai đoạn 2022 - 2023, những đợt “thanh lọc” quy mô lớn ồ ạt diễn ra trên khắp thế giới, dân văn phòng khi ấy không khỏi bất an. Họ cứ bồn chồn không biết nên làm gì để chứng minh năng lực, để là người được giữ lại thay vì “bị gọi tên”.

Thế nhưng đến tầm này, câu chuyện về hai chữ “sa thải” chỉ còn là một cái tặc lưỡi: “Cố cũng cố rồi, những gì có thể làm cũng đã làm rồi mà vẫn bị đuổi thì thôi”. Tâm lý dằn vặt, tự ti vì mình kém, mình không đủ giỏi nên mình mới mất việc dường như biến mất.

Tín hiệu đáng mừng: Gen Z “bình thường hóa” làn sóng sa thải

Sự bình thường hóa này không đồng nghĩa với trạng thái làm việc nửa vời, thiếu sự sát sao nghiêm túc. Nó đơn giản là nhiều người đã hiểu ra: Ngay cả khi đã cố hết sức mà vẫn bị gọi tên trong danh sách cắt giảm, thì rõ ràng chẳng có gì phải lăn tăn, lo lắng cũng không thay đổi được vấn đề. Thế nên thay vì lao vào làm thêm giờ để chứng minh giá trị bản thân hay cố gắng trở thành “người không thể thay thế”, nhiều người kiên quyết đặt sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân lên hàng đầu.

Damaryan Benton, 24 tuổi, hiện làm việc tại một công ty quảng cáo ở Los Angeles (Mỹ), là một trong số đó. Sau giờ làm, anh không có thói quen trả lời email hay liên tục theo dõi tin nhắn công việc. Quan điểm này hoàn toàn khác với giai đoạn đầu sự nghiệp khi Benton còn là thực tập sinh tại một công ty quan hệ công chúng ở Chicago. Thời điểm đó, Benton thường bắt đầu làm việc từ 7 giờ sáng, hiếm khi có thời gian nghỉ trưa và không ít lần phải làm đến tận nửa đêm. Ngay cả khi bị ốm, Benton vẫn cố gắng làm việc vì tin rằng đó là cách duy nhất để giữ được việc.

Áp lực kéo dài từng khiến Gen Z này bật khóc ngay trước mặt cấp trên. Khi đó, người quản lý đã trấn an rằng hạn chót dự án có thể được gia hạn và khuyên anh nên nghỉ ngơi. Trải nghiệm ấy khiến Benton thay đổi cách nhìn về công việc. Bây giờ, Benton không ngần ngại sử dụng ngày nghỉ phép, chủ động thông báo cho quản lý những phần việc sẽ hoàn thành vào sáng hôm sau thay vì cố làm xuyên đêm. Sau 5 giờ chiều, nếu không còn ngồi trước máy tính, Benton cũng không cảm thấy cần phải giải thích với bất kỳ ai.

Trong khi đó, Nia Joseph, 27 tuổi, sống tại Houston (Mỹ) và làm lễ tân cho một phòng khám nhãn khoa tư nhân, cũng đang xây dựng một mối quan hệ sòng phẳng và bình đẳng hơn với công việc. Một buổi tối Chủ nhật gần đây, cô tham dự buổi tụ họp cùng những người hàng xóm và ở lại đến tận 2 giờ sáng dù sáng hôm sau vẫn phải đi làm từ sớm. Trước đây, Joseph gần như chắc chắn sẽ ra về sớm để chuẩn bị cho ngày làm việc mới. Nhưng khi nhìn thấy những người phụ nữ cùng độ tuổi vẫn thoải mái tận hưởng cuộc vui mà không quá lo lắng về công việc, cô quyết định cho phép bản thân thư giãn.

Theo Joseph, khoảnh khắc đó khiến cô nhớ lại cảm giác tận hưởng cuộc sống mà mình từng có. Cô nhận ra nhiều năm qua bản thân đã vô thức để công việc chi phối quá nhiều thời gian cá nhân.

Lý do cho sự thay đổi này đến từ chính những gì Joseph chứng kiến trong gia đình. Khi còn nhỏ, cô thấy cha mình dành gần như toàn bộ thời gian cho công việc giảng dạy đến mức hiếm khi có mặt ở nhà. Mẹ cô, một nhân viên công tác xã hội, cũng để công việc chiếm trọn cuộc sống. Với Joseph, đó là hình ảnh mà cô không muốn lặp lại.

“Công việc sẽ không bao giờ giải phóng bạn, nên đôi khi bạn phải tự giải thoát mình khỏi công việc” - Joseph chia sẻ.

Tâm thế của Gen Z khi đi làm: Việc gì đến thì mình đón, không còn lo xa

Theo các chuyên gia tuyển dụng và nghiên cứu về chất lượng đời sống của dân văn phòng, những người trẻ như Joseph hay Benton không phải “số hiếm” trong môi trường công sở hiện nay. Jim Harter - Chuyên gia nghiên cứu về môi trường làm việc và sức khỏe tinh thần của dân văn phòng tại Gallup, cho rằng: Dù thị trường lao động đang khó khăn hơn, nhiều người trẻ vẫn tách biệt được giữa “môi trường làm việc” và “cuộc sống cá nhân”. Một phần nguyên nhân xuất phát từ thời kỳ đại dịch, khi làm việc từ xa trở nên phổ biến và làm thay đổi cách nhân viên kết nối với tổ chức.

Đối với không ít Gen Z, những đợt sa thải hàng loạt diễn ra trong vài năm gần đây càng củng cố niềm tin rằng lòng trung thành với công ty chưa chắc sẽ được đáp lại bằng sự đảm bảo lâu dài. Chính vì vậy, họ không còn xem việc hy sinh toàn bộ cuộc sống cá nhân cho công việc là điều bắt buộc.

Marcie Merriman - Nhà sáng lập công ty tư vấn Ethos Innovation lại có một góc nhìn khác. Theo bà, những người thuộc Gen X thường phản ứng trước khủng hoảng hoặc nguy cơ mất việc bằng cách làm việc nhiều hơn, nỗ lực hơn và cố chứng minh bản thân không thể bị thay thế. Ngược lại, Gen Z tin rằng doanh nghiệp nên đánh giá nhân viên dựa trên kết quả công việc thay vì số giờ họ ngồi trước màn hình hay mức độ sẵn sàng “kết nối với công việc” ngoài giờ hành chính.

Quan điểm này cũng xuất hiện như một tiêu chí chọn nơi làm việc của người trẻ. Jessica Moran, 24 tuổi, hiện là chuyên viên kiểm toán tại KPMG ở bang New Jersey (Mỹ), cho biết cân bằng cuộc sống là một trong những yếu tố quan trọng nhất khi cô cân nhắc nơi làm việc sau khi tốt nghiệp đại học.

Trong thời gian thực tập tại KPMG vào năm 2022, Moran chủ động hỏi các nhân viên ở nhiều cấp bậc khác nhau về lịch sinh hoạt và thời gian dành cho sở thích cá nhân. Từ những cuộc trò chuyện đó, cô nhận thấy đồng nghiệp vẫn có không gian cho đam mê và cuộc sống ngoài công việc. Điều này khiến cô tin rằng môi trường làm việc ở đây tôn trọng sự cân bằng.

Hiện nay, Moran sẵn sàng trao đổi thẳng thắn với quản lý về lịch chơi pickleball vào buổi tối và những khoảng thời gian cô không muốn bị làm phiền bởi công việc. Với cô, việc duy trì sở thích cá nhân không phải điều gì cần che giấu hay cảm thấy có lỗi.

Những thay đổi trong tư duy của Gen Z đang phản ánh rõ qua số giờ làm việc trung bình. Dữ liệu từ Gallup cho thấy người Mỹ hiện làm việc ít giờ hơn so với trước đại dịch. Nhóm lao động dưới 35 tuổi là những người giảm thời gian làm việc nhiều nhất, trung bình ít hơn gần 2 giờ mỗi tuần so với năm 2019.

Dù các công ty vẫn tiếp tục cắt giảm nhân sự và thị trường tuyển dụng không còn sôi động như trước, nhiều người trẻ dường như không muốn quay lại mô hình làm việc mà họ cho là đánh đổi sức khỏe và cuộc sống cá nhân để đổi lấy cảm giác an toàn nghề nghiệp. Thay vì cố gắng trở thành nhân viên luôn sẵn sàng trực tuyến 24/7, họ ưu tiên xây dựng những ranh giới rõ ràng giữa công việc và đời sống riêng.

Trong suy nghĩ của thế hệ này, một công việc tốt không chỉ mang lại thu nhập mà còn phải cho phép họ có thời gian dành cho bản thân, gia đình, bạn bè và những sở thích riêng. Và ngay cả khi nguy cơ sa thải vẫn hiện hữu, nhiều Gen Z cho thấy họ không sẵn sàng từ bỏ nguyên tắc đó.

(Nguồn: The Wall Street Journal)