Chuyên gia y tế nói về sự nguy hiểm của khí clo vụ 40 người nghi ngộ độc

Hơn 40 người ở thôn Đình Tổ, xã Thượng Phúc, Hà Nội phải nhập viện cấp cứu, trong đó có 4 bệnh nhân nặng, nghi do rò rỉ khí Clo.

Vụ nghi ngộ độc khí clo từ bình hóa chất phế liệu vừa xảy ra sáng 19/10 tại thôn Mễ Sơn, xã Thượng Phúc, TP Hà Nội, khiến 40 người phải nhập viện. Trong đó, 4 trường hợp bỏng đường hô hấp nặng đều phải thở máy.

Thông tin từ Công an TP Hà Nội cho biết, nguyên nhân sự việc được xác định xuất phát từ đống phế liệu của một cá nhân tại thôn Mễ Sơn, xã Thượng Phúc bị rò rỉ khí clo.

PV Tri thức và Cuộc sống đã có cuộc trao đổi với BS Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam để làm rõ nguy cơ, mức độ khi người dân bị ngộ độc khí clo.

Nguy cơ khi người dân hít phải khí clo

Từ vụ việc trên, bác sĩ có thể cho biết nguy cơ khi người dân hít phải khí clo?

- Clo được sử dụng nhiều trong xử lý nước, khử khuẩn và sản xuất công nghiệp. Ứng dụng quen thuộc nhất là khử khuẩn nước sinh hoạt, nước hồ bơi. Clo cũng được dùng trong sản xuất nhựa, giấy, vải và nhiều loại hóa chất. Một số hợp chất chứa clo có mặt trong nước Javel, các chế phẩm vệ sinh gia đình.

Tuy nhiên, cần phân biệt khí clo công nghiệp với dung dịch Javel đã được pha chế. Đây là những dạng hóa chất khác nhau, có yêu cầu sử dụng, bảo quản và xử lý khác nhau. Không thể thấy cùng có tác dụng khử khuẩn rồi dùng thay thế hoặc xử lý tùy tiện.

Ở điều kiện thông thường, clo là khí màu vàng lục, mùi hắc, gây cay mắt và xộc mũi. Để thuận tiện vận chuyển, người ta có thể hóa lỏng clo dưới áp suất, chứa trong bình chuyên dụng. Khi van hoặc bình hỏng, clo thoát ra sẽ nhanh chóng chuyển thành khí, phát tán ra xung quanh.

Vì clo nặng hơn không khí nên khi rò rỉ, khí có thể tập trung ở tầng hầm, hố, rãnh hoặc nơi kín, thông gió kém. Vì vậy, chui xuống chỗ thấp để tránh khí có thể khiến tình hình nguy hiểm hơn.

Nguy cơ dễ nhận thấy nhất là kích ứng mắt và đường hô hấp. Người tiếp xúc có thể cay mắt, chảy nước mắt, rát mũi họng, ho sặc. Nếu phế quản bị co thắt, người bệnh sẽ tức ngực, khò khè, khó thở. Mức độ tổn thương thay đổi theo nồng độ khí, thời gian tiếp xúc và sức khỏe từng người.

Điều đáng chú ý là độc tính không chỉ đến từ axit. Clo và các sản phẩm phản ứng có tính oxy hóa mạnh, có thể làm tổn thương protein, màng tế bào và lớp bảo vệ của mô. Phản ứng viêm sau đó khiến tổn thương tiếp tục phát triển.

Nếu phơi nhiễm nặng, tổn thương có thể xuống tới phế nang, tức những túi khí nhỏ giúp đưa oxy vào máu. Hàng rào giữa phế nang và mạch máu bị phá vỡ, khiến dịch rò vào nơi vốn chứa không khí. Đó là phù phổi do hóa chất. Khi ấy, dù người bệnh vẫn cố thở, oxy vào máu vẫn có thể không đủ.

Một điểm cần đặc biệt lưu ý là diễn biến muộn. Có người lúc đầu chỉ ho, rát họng, sau vài giờ mới khó thở tăng. Vì vậy, thấy bớt cay mắt hoặc ho nhẹ đi chưa đủ để khẳng định đã an toàn.

Trẻ nhỏ, người mắc hen, bệnh phổi mạn hoặc bệnh tim cần được chú ý hơn. Trẻ có đường thở hẹp, nên niêm mạc sưng nề cũng dễ ảnh hưởng đáng kể.

Sau giai đoạn cấp, một số người còn ho, khò khè, dễ tức ngực khi gặp khói thuốc, bụi hoặc không khí lạnh. Đây có thể là tình trạng đường thở tăng nhạy cảm sau tổn thương hóa chất. Những trường hợp kéo dài cần khám chuyên khoa hô hấp, có thể phải đo chức năng phổi. Không nên tự mua thuốc hen hoặc sử dụng kéo dài corticoid.

- Bác sĩ có thể cho biết, ảnh hưởng nặng nhất của khí clo là gì? Hít phải bao nhiêu, trong bao lâu có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng?

Hậu quả nặng nhất là suy hô hấp và tử vong. Người bệnh có thể bị phù nề đường thở, co thắt phế quản dữ dội hoặc phù phổi, tổn thương phổi cấp. Khi thiếu oxy nghiêm trọng, não, tim và các cơ quan khác cũng bị ảnh hưởng. Một số trường hợp cần đặt ống nội khí quản, thở máy và hồi sức tích cực.

Mắt cũng có thể bị bỏng hóa chất, tổn thương giác mạc, ảnh hưởng thị lực nếu tiếp xúc nặng. Người đau mắt nhiều, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ cần được khám để xác định mức độ tổn thương.

Về liều lượng, không có mốc chung. Cùng một khoảng thời gian, người đứng gần nguồn rò rỉ trong phòng kín có thể chịu lượng khí lớn hơn nhiều so với người ở xa, nơi thông thoáng. Nồng độ rất cao có thể gây tổn thương nghiêm trọng chỉ trong thời gian ngắn.

Làm thế nào để phòng tránh ngộ độc khí clo?

- Khi nghi ngờ ngộ độc khí clo, người dân cần làm gì, thưa ông?

Việc đầu tiên vẫn là ngừng phơi nhiễm. Nếu khí phát sinh trong phòng, nhanh chóng rời phòng hoặc tòa nhà, tới nơi có không khí sạch. Không đứng lại tìm nguyên nhân, cúi sát ngửi thử hoặc quay vào lấy đồ. Việc mở cửa thông gió chỉ thực hiện khi không làm tăng nguy cơ tiếp xúc.

Nếu nguồn rò rỉ ở ngoài trời, không mặc định chạy ra đường sẽ an toàn hơn. Người trong nhà có thể được yêu cầu đóng kín cửa, tắt hệ thống đưa không khí ngoài trời vào và trú tại chỗ. Nếu có lệnh sơ tán, đi theo tuyến được hướng dẫn, tránh vùng khí và chỗ trũng thấp.

Không lao vào cứu người khi chưa có bảo hộ phù hợp. Khẩu trang vải, khẩu trang y tế, khăn ướt và cả N95 thông thường đều không bảo vệ được trước khí clo. Khu vực chưa rõ nồng độ cần lực lượng được huấn luyện, có thiết bị thở độc lập tiếp cận.

Khi mắt cay rát, rửa ngay bằng nước sạch, dòng chảy nhẹ, liên tục ít nhất 15 phút. Có nước muối sinh lý thì dùng, nhưng đừng chờ đi mua mới rửa. Tháo kính áp tròng nếu làm được dễ dàng. Không dụi mắt, không tự nhỏ thuốc hoặc dùng hóa chất khác để trung hòa.

Nếu quần áo, da dính hóa chất lỏng, cần cởi bỏ quần áo nhiễm bẩn, rửa bằng nhiều nước và xà phòng dịu nhẹ, không chà xát mạnh. Đặc biệt, không trì hoãn cấp cứu người khó thở để hoàn tất việc tắm rửa.

Clo chưa có thuốc giải độc đặc hiệu. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ hô hấp, cung cấp oxy khi cần và dùng thuốc giãn phế quản nếu có co thắt. Không tự xông hơi, pha bicarbonat để hít hoặc dùng corticoid tại nhà.

Sau khi được khám và cho về, nếu ho tăng, tức ngực, khò khè hoặc khó thở trở lại, cần đến cơ sở y tế ngay.

- Làm thế nào để phòng ngừa ngộ độc clo, thưa bác sĩ?

Phòng ngừa phải bắt đầu từ nơi quản lý và sử dụng hóa chất. Cơ sở có clo cần kiểm tra bình chứa, van, đường ống; bảo dưỡng đúng quy trình; chuẩn bị cảnh báo rò rỉ, phương án sơ tán và phương tiện bảo hộ phù hợp. Người lao động phải được huấn luyện trước, không đợi xảy ra sự cố mới tìm cách ứng phó.

Với cơ sở thu mua phế liệu, bình kín hoặc bình khí không rõ nguồn gốc phải được coi là vật có nguy cơ. Không tự tháo van, đục, cắt, hàn hoặc xả thử xem còn gì bên trong. Bình trông cũ không có nghĩa hóa chất đã hết nguy hiểm. Cần đơn vị chuyên môn xác định và xử lý an toàn.

Trong gia đình, nguyên tắc dễ nhớ nhất là không trộn các chất tẩy rửa. Javel gặp chất có tính axit, chẳng hạn một số nước tẩy bồn cầu, có thể giải phóng khí clo. Javel trộn với sản phẩm chứa amoniac có thể tạo khí chloramine, cũng gây tổn thương đường thở.

Khi vệ sinh nhà tắm, hãy đọc nhãn, dùng đúng hướng dẫn, giữ không gian thông thoáng. Đừng nghĩ trộn nhiều loại sẽ sạch hơn. Nếu bất ngờ cay mắt, ho sặc, tức ngực, cần dừng công việc và rời phòng.

Xin cảm ơn bác sĩ về cuộc trao đổi trên!