Một đầu mối quản lý về an toàn thực phẩm không có nghĩa ngành Y tế làm tất cả

Góp ý vào dự Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) tại phiên thảo luận tổ chiều 24/10, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh mục tiêu xuyên suốt của dự án Luật là đặt sức khỏe người dân lên trên hết, trước hết. Đồng thời hài hòa lợi ích giữa người dân và doanh nghiệp, tạo điều kiện thông thoáng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Về mô hình quản lý, theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, trước đây, trách nhiệm được phân chia theo ngành hàng. Bộ Y tế quản lý 6 trong tổng số 33 nhóm ngành hàng, Bộ Công Thương quản lý 8 nhóm, còn Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý 19 nhóm.

Theo định hướng mới, Bộ Y tế chịu trách nhiệm quản lý nhà nước thống nhất về an toàn thực phẩm, nhưng không đồng nghĩa với việc tiếp quản toàn bộ hoạt động sản xuất nông nghiệp.

“Trách nhiệm quản lý sản xuất ban đầu vẫn cần được phân định với trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm. Chẳng hạn, ngành nông nghiệp quản lý việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, còn yêu cầu về ngưỡng tồn dư và ảnh hưởng đến sức khỏe con người phải được kiểm soát trong chuỗi an toàn thực phẩm ”, tư lệnh ngành Y tế lý giải.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, để mô hình quản lý mới vận hành hiệu quả, cần có cơ chế phối hợp liên ngành, bố trí nhân lực chuyên môn từ cấp cơ sở, đầu tư thiết bị, hạ tầng và hệ thống kiểm nghiệm. Công tác giám sát cũng cần sự tham gia của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và người dân nhằm phát hiện sớm các vi phạm ngay tại cơ sở.

Bộ trưởng nhấn mạnh không thể chỉ dựa vào một cơ quan hay riêng ngành y tế để giải quyết toàn bộ vấn đề an toàn thực phẩm.

Các bộ, ngành, địa phương cần cùng vào cuộc, đồng thời bảo đảm điều kiện về nhân lực và cơ chế phối hợp để những quy định mới có thể triển khai trong thực tế. Đặc biệt, cơ sở dữ liệu và cơ chế chia sẻ thông tin giữa các cơ quan là yếu tố quan trọng để thực hiện quản lý theo chuỗi.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết Bộ Y tế sẽ rà soát những quy định liên quan về trách nhiệm chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành.

Theo đó, khi phát hiện thực phẩm không an toàn, cơ quan chức năng cần có khả năng truy xuất toàn bộ quá trình, xác định việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có đúng quy định, đúng liều lượng hay không, từ đó làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm của từng chủ thể.

Về quản lý theo chuỗi, Bộ trưởng cho biết doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt có thể được xem xét giảm tần suất kiểm tra. Muốn thực hiện điều này, cơ quan quản lý phải có hệ thống thông tin, dữ liệu ghi nhận đầy đủ lịch sử hoạt động, vi phạm và thu hồi sản phẩm của từng doanh nghiệp.

Việc đăng ký, công bố lại sản phẩm sau 5 năm cũng nhằm cập nhật lịch sử tuân thủ, phục vụ công tác hậu kiểm. Theo thiết kế của dự thảo, doanh nghiệp có thể thực hiện đăng ký tự động, gửi hồ sơ tự động để hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý.

“ Dữ liệu này không chỉ hỗ trợ cơ quan chức năng kiểm tra quy trình sản xuất mà còn có thể được công khai để người dân nhận biết những sản phẩm liên tục vi phạm, từ đó có biện pháp bảo vệ sức khỏe và hạn chế nguy cơ sử dụng sản phẩm không an toàn ”, Bộ trưởng nêu rõ.

Đề cập đến nguy cơ ngộ độc thực phẩm, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho hay, một vụ ngộ độc có nhiều nguyên nhân khác nhau, các nguy cơ có thể phát sinh ở nhiều công đoạn.

Bộ trưởng lấy ví dụ, thực phẩm được sản xuất bảo đảm tiêu chuẩn nhưng bảo quản không đúng cách trong điều kiện thời tiết nóng vẫn có thể gây ngộ độc. Vì vậy, quản lý an toàn thực phẩm cần tính đến đặc điểm của từng loại sản phẩm và toàn bộ quá trình từ sản xuất đến tiêu dùng.

Liên quan đến công tác phòng, chống hàng giả, Bộ trưởng lưu ý quy định xác định hàng hóa là hàng giả khi hàm lượng sản phẩm không đạt 70% mức công bố cần được xem xét thận trọng trong mối liên hệ với điều kiện bảo quản, vận chuyển và lưu trữ.

“ Một số sản phẩm, trong đó có thực phẩm chức năng, có thể bị biến chất sau khi sản xuất nếu không được bảo quản đúng quy định. Do đó, cần phân biệt rõ nguyên nhân và trách nhiệm để tránh trường hợp sản phẩm ban đầu đạt tiêu chuẩn nhưng sau đó biến chất lại dẫn đến việc quy kết hành vi sản xuất hàng giả ”, bà Đào Hồng Lan thông tin thêm.