5 học sinh mắc não mô cầu: Vì sao TPHCM cấp thuốc dự phòng cho hàng nghìn người?

Vì sao người tiếp xúc gần cần uống thuốc?

TPHCM vừa ghi nhận 5 học sinh mắc não mô cầu nhóm B, trong đó một em tử vong khiến ngành y tế phải cấp kháng sinh dự phòng cho hàng nghìn người.

Mới nhất là vào ngày 21/10, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TPHCM (HCDC) thông tin một nam học sinh 12 tuổi, ngụ xã Thường Tân, học tại Trường Tiểu học – THCS – THPT Ngô Thời Nhiệm (phường Bình Dương) mắc bệnh. Học sinh này đã tiêm một mũi vaccine phòng não mô cầu nhóm A, C, Y, W nhưng chưa tiêm vaccine nhóm B. Ngành y tế đã cho 99 người tiếp xúc gần với nam sinh uống kháng sinh dự phòng.

Trước đó, Trường THCS Hai Bà Trưng (xã Hiệp Phước) ghi nhận 4 học sinh mắc não mô cầu nhóm B, trong đó một em tử vong. Ba em còn lại đang điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM, sức khỏe ổn định.

Liên quan chùm ca bệnh này, 177 người tiếp xúc gần đã uống kháng sinh dự phòng. Ngành y tế đồng thời mở rộng cấp phát thuốc cho 2.031 học sinh, cán bộ, giáo viên và nhân viên nhà trường nhằm cắt đứt chuỗi lây truyền.

BS.CKII Nguyễn Đình Qui - Trưởng khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết khi xác định ca nhiễm não mô cầu, việc cách ly, điều trị người bệnh phải được triển khai khẩn trương, đồng thời xác định những người đã tiếp xúc gần để dự phòng.

Những người cần được rà soát gồm người sống chung nhà, ăn chung, ngủ chung với bệnh nhân, bạn học, đồng nghiệp tiếp xúc trực tiếp hàng ngày ở khoảng cách gần. Nhân viên y tế trực tiếp thăm khám, chăm sóc, điều trị cũng cần được đánh giá mức độ tiếp xúc để xác định đối tượng dự phòng.

Theo bác sĩ Qui, những người được xác định thuộc diện tiếp xúc gần cần uống thuốc dự phòng theo hướng dẫn của ngành y tế. Việc dùng thuốc cần thực hiện càng sớm càng tốt, tốt nhất trong vòng 24 giờ sau khi xác định ca bệnh, nhằm giảm nguy cơ mắc não mô cầu và hạn chế lây truyền cho người khác.

Cùng với điều trị người bệnh, ngành y tế tiến hành khoanh vùng khu dân cư liên quan, rà soát các hộ xung quanh và lập danh sách người tiếp xúc gần. Công tác vệ sinh môi trường, khử khuẩn bề mặt được triển khai đồng thời.

Bác sĩ Qui lưu ý, khi xuất hiện ca bệnh tại khu dân cư hoặc trường học, người dân cần bình tĩnh, chủ động phối hợp và tuân thủ hướng dẫn của cơ quan y tế. Việc dùng kháng sinh dự phòng phải theo chỉ định.

Tử ban - dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm

Theo HCDC, các trường hợp tiếp xúc gần với bệnh nhân mắc não mô cầu sẽ được lập danh sách, theo dõi sức khỏe trong vòng 7-10 ngày. Ngoài uống kháng sinh dự phòng, người tiếp xúc gần còn được hướng dẫn tự theo dõi sức khỏe để đi khám ngay, nếu cần. Trong thời gian này, người dân vẫn đi làm, đi học bình thường nhưng cần thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân.

HCDC xác định thời gian tiếp xúc với bệnh nhân là trong vòng 7 ngày trước khi bệnh nhân có triệu chứng đến 24 giờ sau khi bệnh nhân dùng kháng sinh điều trị. Người có tiếp xúc nước bọt với bệnh nhân, như dùng chung ly, đũa, hôn, sơ cứu miệng cũng được xác định là người tiếp xúc gần.

Người tiếp xúc gần có thể mang vi khuẩn não mô cầu trong họng mà không biết. Uống kháng sinh dự phòng giúp loại bỏ vi khuẩn này trong họng, tránh phát bệnh và ngăn ngừa lây cho người khác.

Bên cạnh dự phòng cho người tiếp xúc, nhận biết sớm dấu hiệu bệnh có ý nghĩa quan trọng. Theo bác sĩ Qui, tử ban (những nốt hoặc mảng xuất huyết trên da) do não mô cầu có màu đỏ thẫm hoặc tím đen, có thể hoại tử ở trung tâm. Phần rìa vết ban ngoằn ngoèo, không đều, tạo hình dạng giống bản đồ.

Để phân biệt với một số bệnh cảnh khác, bác sĩ cho biết chấm xuất huyết trong sốt xuất huyết thường có dạng li ti ở tay hoặc cẳng chân. Với ban do nhiễm siêu vi hoặc dị ứng, khi dùng ngón tay ấn vào, ban có thể mất đi rồi xuất hiện trở lại khi buông tay. Trong khi đó, tử ban do não mô cầu không mất khi ấn.

Bác sĩ Qui nhấn mạnh, khi trẻ vừa sốt, đau đầu, vừa bắt đầu xuất hiện tử ban trên da, phụ huynh cần nghĩ đến khả năng nhiễm não mô cầu và đưa ngay trẻ đến cơ sở y tế gần nhất. Người bệnh cần được chẩn đoán, xử trí, cách ly và điều trị khẩn cấp.

"Bệnh não mô cầu diễn tiến rất nhanh, có nguy cơ gây tử vong trong vòng 24 giờ. Vì vậy, những vết ban bất thường đi kèm sốt, đau đầu là dấu hiệu không thể xem nhẹ", bác sĩ Qui cảnh báo.