Tận mắt xem gấu tự kỷ nằm võng, chơi trốn tìm tại thiên đường gấu Việt Nam

Nằm trong thung lũng Chắt Dậu xinh đẹp thuộc Vườn quốc gia Tam Đảo, trung tâm cứu hộ gấu Việt Nam được đầu tư ban đầu hàng triệu USD với những trang thiết bị dành cho việc nuôi dưỡng, chăm sóc gấu vào loại hiện đại nhất châu Á. Hiện tại, trung tâm đang bảo vệ và nuôi dưỡng 103 con gấu, trong đó có 96 con gấu ngựa và 7 gấu chó. Gấu đến với trung tâm có nhiều hoàn cảnh khác nhau. Gấu được lực lượng chức năng bắt giữ từ những người buôn bán trái phép hoặc do người dân tự nguyện giao nộp. Hầu hết các con gấu được đưa về đây đã ở trong tình trạng bị hút hết mật nên sức khỏe giảm sút nghiêm trọng, nhiều con bị thương, bệnh tật.

Những con gấu đến đây như từ địa ngục được tới thiên đường khi có bác sỹ và chuyên gia nước ngoài chữa bệnh, chăm sóc, được sống trong môi trường gần với tự nhiên nhất và có cả đồ chơi. Ở đây, gấu còn được “trả lương” với chi phí nuôi dưỡng 300 USD/tháng/ cá thể gấu.

Để gấu có thể phục hồi sức khỏe và phát triển tốt, việc chuẩn bị và cho gấu ăn là một khâu rất quan trọng. Thực đơn của gấu bao gồm rất nhiều loại rau, củ, quả tươi ngon và không thể thiếu những món ăn khoái khẩu của gấu như nước mật ong ướp đá, yến mạch chứa trong hồ lô, sữa chua trộn lẫn quả khô, kem… Thức ăn được cho vào trong các ống tre, hộp nhựa, gáo dừa, sau đó được treo cao trong chuồng hoặc ngoài sân chơi để gấu trèo lên nhâm nhi, nhấm nháp. Điều này tốt cho sức khỏe gấu, kích thích gấu vận động để dần giúp chúng lấy lại bản năng tự nhiên.

Chị Mai - người chuyên lo khẩu phần ăn cho gấu tại trung tâm - cho biết, mỗi ngày, chị và các nhân viên chuyên trách phải chuẩn bị hai bữa ăn chính vào sáng và chiều, cùng với 4 bữa ăn “làm giàu” cho gấu. Bữa ăn chính gồm các loại củ, quả như cà chua, táo, khoai lang, cải bắp… vô cùng tươi ngon được mua trong vùng quanh trung tâm. Hơn 100 cá thể gấu tại trung tâm tiêu thụ khoảng 800kg thức ăn mỗi ngày.

“Tỉ mỉ nhất là khâu chế biến thức ăn “làm giàu” cho gấu. Đó là loại thức ăn tinh (khô). Có cả một danh sách dài các loại thức ăn như vậy để mỗi ngày đổi một khẩu phần khác nhau cho gấu. Nước mật ong ướp đá, yến mạch, sữa chua trộn quả khô, kem phết, dầu mẻ xịt là những món khoái khẩu của gấu”, chị Mai cho biết.

Về cơ bản, hiện nay trung tâm cứu hộ gấu Việt Nam được chia thành hai khu riêng biệt gắn với hoạt động cứu hộ gấu: Khu thứ nhất bao gồm một trạm cách ly và các cơ sở phẫu thuật, có sức chứa tới 100 cá thể gấu trong chuồng và trong các lồng lớn. Toàn bộ ngôi nhà có hàng rào lưới thép và bảo vệ trực canh nghiêm ngặt như một doanh trại. Khu thứ hai rộng rãi hơn, được chia thành các khu nhỏ gồm: chuồng, khu phục hồi chức năng cho gấu, khu bán tự nhiên ngoài trời và khu chăm sóc đặc biệt cho những cá thể gấu tàn tật.

Khu bán hoang dã là khu đẹp nhất trong trung tâm cứu hộ gấu, với hai dãy gồm 24 chuồng nuôi đặt ở giữa, hai bên là khuôn viên bán tự nhiên rộng 5.000m² với thảm cỏ, hồ nước, núi và hang đá, xích đu… để gấu vui chơi. Đây là khu vực dành cho những chú gấu đã được chữa bệnh, phục hồi sức khỏe, có không gian để vận động và tập lại những thói quen tự nhiên. Sau 45 ngày phục hồi, các chú gấu được chuyển sang khu nuôi dưỡng bán hoang dã để tập thói quen sống bầy đàn. Những chú gấu tại đây thường béo tốt và có những tập tính gần như tự nhiên.

Tại khu bán hoang dã này, nhiều du khách sẽ thấy ngỡ ngàng và ngạc nhiên đến thích thú khi tận mắt chứng kiến các hoạt động y như con người của các “bé” gấu. Trong môi trường như núi rừng tự nhiên, các chú gấu vô tư nằm sưởi nắng, chơi vật nhau, chơi trốn tìm, đuổi bắt. Bên cạnh một chú gấu trưởng thành đang nằm vắt chân trên võng nghỉ ngơi là một gấu con đang tập leo lên các cột gỗ để tìm thức ăn. Xa xa cạnh hang đá, ba chú gấu đang thỏa sức vẫy vùng trong hồ nước mát. Một nhóm gấu mới vào khu bán hoang dã đang được một gấu “đại ca” dẫn đi thăm thú sân chơi, làm quen với các chú gấu khác.

Một số chú gấu rất quý người. Mỗi khi có người đến gần hàng rào, những chú gấu này lại chạy đến với vẻ mặt đầy hớn hở, làm điệu bộ đáng yêu hoặc bắt chước các động tác của con người. Tuy nhiên, một nhân viên ở trung tâm cho biết, việc để gấu tiếp xúc quá gần với con người sẽ không tốt, bởi khi đó, gấu sẽ quá thân với người mà không trở lại những bản năng tự nhiên của mình. Bởi vậy, khu vực bán hoang dã được bao quanh bởi hàng rào lưới thép cao hơn 2 mét để đề phòng gấu trèo ra ngoài, bên trong là hàng rào dây điện trần để hạn chế gấu ra tiếp xúc quá gần với người bên ngoài.

Bên cạnh những chú gấu nhanh nhẹn, hoạt bát, tại sân chơi bán tự nhiên còn có một số chú gấu “không hòa nhập cộng đồng”. Đó là những chú gấu bị mắc chứng tự kỷ sau thời gian dài bị giam cầm trong các lồng cũi, bị hút mật và đau đớn vì bệnh tật. Những chú gấu này thường chơi một mình một góc. Điểm đặc biệt ở các cá thể gấu tự kỷ là chúng thường đi qua đi lại một chỗ nhiều lần, đầu liên tục lắc qua bên này, qua bên kia. Nhân viên trung tâm cứu hộ gấu cho biết, các cá thể gấu tự kỷ cần một thời gian hòa nhập với các con gấu khác để dần ổn định tâm lý, hết hoảng sợ. Lúc đó, chứng tự kỷ sẽ được chữa khỏi và các chú gấu này sẽ lại nhanh nhẹn, hoạt bát vui chơi như các cá thể gấu khác. Những chú gấu tự kỷ này cũng nhận được sự quan tâm, chăm sóc, vỗ về đặc biệt hơn của các chuyên gia, nhân viên trung tâm để sớm “vui trở lại”.

Những hình ảnh thú vị về hoạt động vui chơi của gấu tại thiên đường gấu Tam Đảo: