Ứng viên trẻ đại biểu Quốc hội khóa XVI: Kỳ vọng vào bản lĩnh thế hệ mới

ẢNH: NVCC

PV Thanh Niên đã có cuộc phỏng vấn thạc sĩ Trương Thị Minh Thùy, giảng viên môn luật Hiến pháp, Khoa Luật hành chính nhà nước, Trường ĐH Luật TP.HCM, về kỳ vọng năng lực lập pháp và giám sát, tinh thần phản biện và trách nhiệm dấn thân của thế hệ đại biểu mới.

Thưa bà, bà nhìn nhận như thế nào về việc trong danh sách 217 người do T.Ư giới thiệu có nhiều ứng cử viên trẻ, nhiều người lần đầu tham gia ứng cử?

Điều này cho thấy sự chuẩn bị bài bản, có tầm nhìn trong công tác quy hoạch nguồn cán bộ kế cận cho Quốc hội (QH). Đồng thời, đây cũng là một bước đi hợp lý để tạo ra sự chuyển tiếp ổn định, nhịp nhàng giữa các thế hệ đại biểu. Trong đó, các ứng cử viên trẻ, tham gia ứng cử lần đầu được kỳ vọng sẽ mang đến những góc nhìn mới mẻ từ thực tiễn cuộc sống, khát vọng cống hiến từ sức trẻ và khả năng tiếp cận nhanh chóng với công nghệ cũng như những xu hướng hiện đại của thế giới.

Theo bà, việc xuất hiện nhiều cán bộ trẻ từ các cơ quan QH, ban, bộ, ngành, MTTQ và các đoàn thể phản ánh điều gì về xu hướng chuyển tiếp thế hệ trong QH khóa tới?

Đây là một chiến lược trẻ hóa có chủ đích nhằm chuẩn bị nguồn cán bộ kế cận có tính hệ thống. Nó phản ánh tầm nhìn của Đảng và Nhà nước trong việc tạo ra một sự tiếp nối liên tục. Đồng thời, sự chuyển tiếp này cũng đảm bảo rằng QH luôn duy trì được sự năng động, nhạy bén với những thay đổi nhanh chóng của thời đại. Bên cạnh đó, điều này còn mở rộng không gian cho lớp cán bộ trưởng thành trong môi trường quản lý hiện đại tham gia sâu hơn vào hoạt động lập pháp và giám sát. Những cán bộ trẻ này phần lớn được đào tạo bài bản, trưởng thành trong môi trường quản lý hiện đại, được tiếp cận sớm với chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Việc đưa họ vào danh sách ứng cử chính là cách QH mở rộng không gian để những tư duy mới, phương pháp làm việc khoa học và hiện đại được thẩm thấu vào hoạt động lập pháp và giám sát.

Theo quan sát của bà, đâu là lợi thế và thách thức lớn nhất đối với một đại biểu trẻ khi bước vào nghị trường?

Có thể thấy một trong những lợi thế lớn nhất của đại biểu trẻ là khả năng tiếp cận và sử dụng công nghệ. Điều này giúp họ có thể xử lý lượng thông tin khổng lồ và dữ liệu đa chiều một cách khoa học. Trong một QH điện tử, đây là công cụ sắc bén để họ thực hiện quyền lập pháp và giám sát hiệu quả. Ngoài ra, các đại biểu trẻ còn có sự nhạy bén với vấn đề mới cũng như năng lượng và sự kết nối. Họ thường có khả năng kết nối linh hoạt với cử tri thông qua các nền tảng hiện đại, giúp tiếng nói của nhân dân được chuyển tải đến QH nhanh chóng và trực diện hơn.

Tuy nhiên, đại biểu trẻ cũng có thể gặp một số thách thức lớn. Đầu tiên là "kinh nghiệm nghị trường". Để làm tốt nhiệm vụ của một đại biểu, không chỉ cần kiến thức mà còn cần sự thấu hiểu các tầng nấc lợi ích và tác động xã hội. Một đại biểu trẻ nếu thiếu sự tích lũy thực tiễn rất dễ rơi vào góc nhìn phiến diện hoặc "nhiệt tình nhưng chưa sâu sắc". Hơn nữa, để phản biện một dự án luật phức tạp trước những chuyên gia kỳ cựu hay các thành viên Chính phủ, đại biểu trẻ còn cần một tinh thần thép và lập luận logic - điều mà chỉ có thời gian và sự dấn thân mới tôi luyện được.

ẢNH: CTV

Theo bà, "trẻ hóa" có đồng nghĩa với "đổi mới tư duy"? Điều gì quyết định chất lượng thực sự của một đại biểu, đặc biệt là đại biểu trẻ?

"Trẻ hóa" không đồng nghĩa với "đổi mới tư duy". Bởi sự trẻ hóa về độ tuổi sinh học chỉ mang lại lợi thế về năng lượng và tốc độ tiếp cận cái mới. Tuy nhiên, tư duy đổi mới không nằm ở độ tuổi mà nằm ở thế giới quan và phương pháp luận, vì một người trẻ vẫn có thể mang tư duy cũ nếu chỉ lặp lại những lối mòn trong quản lý. Ngược lại, đổi mới tư duy thực sự là khả năng nhìn nhận những vấn đề truyền thống bằng nhãn quan hiện đại, dám từ bỏ những quy trình lỗi thời để hướng tới hiệu quả thực chất.

Có 3 yếu tố cơ bản quyết định chất lượng thực sự của một đại biểu, đặc biệt là đại biểu trẻ: Một là tầm nhìn và tri thức hệ thống. Theo đó, họ không những chỉ am hiểu lĩnh vực chuyên môn của mình, mà còn cần có tư duy lập pháp tổng thể. Họ cần hiểu rõ tác động của một điều luật đến hàng triệu người dân trước khi nhấn nút biểu quyết. Hai là bản lĩnh và sự dấn thân. Nghị trường không phải nơi dành cho sự thỏa hiệp dễ dàng. Chất lượng đại biểu thể hiện ở sự dũng cảm khi phản biện chính sách, khả năng bảo vệ lẽ phải bằng lập luận khoa học và dẫn chứng thực tiễn sắc bén. Thứ ba, là kỹ năng kết nối và lắng nghe. Đại biểu trẻ phải là "cầu nối" sống động giữa cử tri và QH. Họ cần tận dụng lợi thế công nghệ để lắng nghe tiếng nói của nhân dân một cách đa chiều, từ đó chuyển hóa thành những kiến nghị có sức nặng.

Cử tri hiện nay đặt nhiều kỳ vọng vào lớp đại biểu trẻ trong các lĩnh vực như chuyển đổi số, giáo dục, môi trường… Bà đánh giá thế nào về áp lực và trách nhiệm đi kèm với những kỳ vọng đó?

Việc cử tri gửi gắm kỳ vọng vào các lĩnh vực như chuyển đổi số hay môi trường cho thấy xã hội đang cần những "kiến trúc sư" trẻ am hiểu hơi thở thời đại. Nhưng đi cùng kỳ vọng đó là áp lực phải thể hiện năng lực thực chất chứ không chỉ hình ảnh mới mẻ. Trách nhiệm của một đại biểu không dừng lại ở những phát biểu truyền cảm hứng, mà phải được đo lường bằng các sáng kiến lập pháp thực chất, khả năng giám sát hiệu quả cũng như sự kiên định bảo vệ lợi ích của nhân dân trước những biến động toàn cầu. Nói cách khác, áp lực chính là "lửa thử vàng". Nếu đại biểu trẻ biết dùng công nghệ, sự nhiệt huyết, kiến thức, sự cầu thị học hỏi kinh nghiệm từ các tiền bối để giải quyết các bài toán của cử tri, họ sẽ biến kỳ vọng thành những thành công của chính mình tại nghị trường nói riêng và của QH nói chung.

Bà có thông điệp gì muốn gửi tới các ứng cử viên trẻ lần đầu tham gia ứng cử đại biểu QH khóa XVI?

Tôi muốn gửi tới các ứng cử viên trẻ lần đầu tham gia ứng cử đại biểu QH khóa XVI với 3 thông điệp:

Thứ nhất, hãy dùng sự uyên bác để phản biện, dùng lý lẽ khoa học để thuyết phục, và dùng bản lĩnh chính trị để bảo vệ lợi ích của nhân dân đến cùng.

Thứ hai, "thấu hiểu hơi thở thực tiễn", khi trở thành một người đại biểu, hãy tận dụng lợi thế công nghệ để lắng nghe những tiếng nói nhỏ nhất từ vùng sâu, vùng xa, từ những người yếu thế. Hãy trở thành chiếc cầu nối kỹ thuật số hiện đại, đưa hơi thở của cuộc sống vào từng phát biểu, tranh luận, biểu quyết tại nghị trường.

Thứ ba, "biến áp lực thành động lực sáng tạo", sẽ có những lúc đại biểu trẻ cảm thấy bị "ngợp" trước kinh nghiệm của các bậc tiền bối hay sự khắt khe của nghị trường. Nhưng hãy nhớ: Sự khác biệt của bạn chính là giá trị của bạn. Hãy biến những lĩnh vực như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo… thành "lãnh địa" mà bạn là chuyên gia tiên phong, dẫn dắt các cuộc thảo luận chính sách.