Trước ngày giải tỏa cư xá Thanh Đa: Nhiều hộ dân vẫn bám trụ trong những căn nhà siêu nhỏ 2m², thấp thỏm vì chưa biết đi đâu

UBND TP.HCM vừa phê duyệt chủ trương đầu tư dự án Khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa với tổng mức vốn khoảng 98.710 tỷ đồng. Sau nhiều năm quy hoạch treo, thông tin này mang đến kỳ vọng về một diện mạo mới cho bán đảo Thanh Đa trong tương lai. Tuy nhiên, phía sau niềm vui ấy vẫn còn những phận người đang ngày ngày bám trụ trong các khu cư xá cũ kỹ, chờ đến thời điểm chính thức phải di dời.

Tại cư xá Thanh Đa (phường Bình Quới, TP.HCM), nhiều hộ dân vẫn tiếp tục sinh sống trong những căn phòng xuống cấp nghiêm trọng. Có lẽ họ là những người cuối cùng còn ở lại nơi từng gắn bó với tuổi thơ, cuộc mưu sinh và cả những ký ức của nhiều thế hệ trong gia đình.

Ẩn mình dưới những dãy cầu thang cũ kỹ của khu cư xá là những căn phòng chỉ rộng vỏn vẹn từ 2-3m² đã tồn tại suốt hàng chục năm qua. Nơi đây trở thành chốn đi về của nhiều lao động nghèo, những người đã quen với cảnh sống thiếu ánh sáng tự nhiên, nóng bức và chật chội.

Các khoảng trống dưới chân cầu thang vốn được thiết kế làm nơi chứa đồ nay được tận dụng thành nơi ở. Trần nhà thấp, không có cửa sổ, không khí bên trong luôn bí bách. Mùa nắng, hơi nóng hầm hập phả xuống khiến căn phòng như một chiếc lò nung. Đến mùa mưa, sự ẩm thấp kéo dài khiến cuộc sống càng thêm khó khăn.

Không gian sinh hoạt chưa đầy một mét chiều ngang, phần cao nhất của căn phòng cũng không đủ để người trưởng thành đứng thẳng thoải mái. Trong diện tích ít ỏi ấy, người dân phải tận dụng từng góc nhỏ làm nơi nấu ăn, tắm giặt, cất giữ đồ đạc và nghỉ ngơi.

Dẫu điều kiện sống thiếu thốn, nhiều người vẫn lựa chọn ở lại bởi nơi đây đã trở thành mái nhà che mưa che nắng suốt hàng chục năm. Với họ, cư xá Thanh Đa không chỉ là nơi ở mà còn là một phần ký ức, chứng kiến những năm tháng khó khăn nhưng đầy gắn bó của cả gia đình.

Khi dự án Khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa dần được triển khai, những dãy nhà cũ kỹ rồi sẽ nhường chỗ cho một khu đô thị hiện đại. Thế nhưng trước thời khắc ấy, những căn phòng nhỏ dưới chân cầu thang vẫn sáng đèn mỗi tối, lưu giữ câu chuyện về những con người bình dị đã dành gần cả cuộc đời mình để gắn bó với nơi này.

Gắn bó hàng chục năm với cư xá Thanh Đa, bà Nguyễn Thị Trọng (trú phường Bình Qưới, TP.HCM) cho biết gia đình bà đã chuyển về cư xá Thanh Đa sinh sống từ năm 2008, sau khi chồng qua đời. Một mình nuôi các con trong hoàn cảnh khó khăn, bà cùng các con nương náu trong căn phòng nhỏ dưới chân cầu thang. "Lúc đó chồng mất rồi, tôi dẫn mấy đứa nhỏ đi theo về đây ở. Sau này hai đứa lớn lập gia đình, chỉ còn tôi với đứa út. Không có điều kiện thuê nhà rộng hơn nên mẹ con tôi đành ở tạm nơi này suốt nhiều năm qua", bà nghẹn ngào chia sẻ.

Bà Trọng chia sẻ rằng bà từng nghĩ mình sẽ sống ở đây mãi mãi và chưa bao giờ nghĩ đến việc phải rời đi. Tuy nhiên, trước tình hình hiện nay, bà buộc phải chấp nhận chuyển đến nơi ở mới.

Cũng là một trong những cư dân gắn bó lâu năm với cư xá Thanh Đa, bà Nguyễn Thị Hoa (66 tuổi) cho biết căn phòng hiện tại được bà mua lại cách đây nhiều năm với giá khoảng 40 triệu đồng bằng giấy tờ viết tay. Thời điểm đó, do điều kiện kinh tế hạn hẹp, bà phải chia nhỏ số tiền để thanh toán dần trong vòng hai tháng. "Hồi đó tôi mua lại với giá 40 triệu đồng, người bán tạo điều kiện cho trả góp trong hai tháng. Bán vé số được bao nhiêu tiền thì gom góp trả bấy nhiêu", bà Hoa nhớ lại.

Trong những ngày tháng sinh sống tại khu cư xá trật trội, nhưng cư dân còn phải sống chung với lũ chuột. "Tối giăng mùng nằm đây thì chuột bò lổm ngổm. Khu vực này cũng không nấu nướng được nhiêu vì gần khu đổ rác phải giữ sạch sẽ", cô Hoa chia sẻ.

Chia sẻ về dự định di dời trong thời gian tới, bà Nguyễn Thị Hoa cho biết hiện bà vẫn chưa thể chuyển đi vì chưa tìm được nơi ở phù hợp với điều kiện kinh tế của gia đình. Theo bà, nếu có chính sách hỗ trợ hoặc phương án tái định cư cụ thể, bà sẽ chấp hành việc di dời. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là không đủ khả năng tài chính để thuê hoặc mua một chỗ ở mới. "Giờ tôi vẫn ở đây vì chưa tìm được chỗ nào khác. Muốn chuyển đi cũng phải có tiền, mà hoàn cảnh gia đình còn khó khăn lắm", bà Hoa tâm sự.

Cư xá Thanh Đa nằm ven sông Sài Gòn, thuộc phường Bình Quới, được xây dựng từ những năm 1970 và từng là một trong những khu nhà ở quy mô lớn của TP.HCM. Trải qua hơn nửa thế kỷ sử dụng, nhiều block chung cư tại đây đã xuống cấp nghiêm trọng với tường nứt, nền lún, hệ thống điện nước cũ kỹ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Hiện khu cư xá đang nằm trong diện giải tỏa, di dời để phục vụ triển khai dự án Khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa, mở ra giai đoạn phát triển mới cho khu vực bán đảo Thanh Đa.

Dự án cải tạo, xây dựng lại cụm 8 chung cư cũ tại cư xá Thanh Đa đã được TP.HCM triển khai từ năm 2017 nhằm thay thế các công trình xuống cấp, không còn đáp ứng điều kiện an toàn cho người dân. Tuy nhiên đến nay, nhiều block chung cư vẫn còn hơn 1.000 căn hộ với hàng nghìn cư dân sinh sống. Nhiều hộ dân đang chờ các phương án đền bù, hỗ trợ và bố trí tái định cư trước khi chính thức di dời để phục vụ công tác cải tạo, chỉnh trang đô thị.

Trước đó, UBND TP.HCM chấp thuận chủ trương di dời 6 lô chung cư (lô 1, 2, 8, 9, 10, 11) thuộc cư xá Thanh Đa theo phương án bồi thường, tái định cư đã được phê duyệt.

UBND TP giao UBND phường Bình Quới ban hành quyết định di dời theo phương án bồi thường, tái định cư đã được phê duyệt. Chủ trì, phối hợp các cơ quan có liên quan tổ chức di dời chủ sở hữu, người sử dụng các lô chung cư trên (bao gồm người sử dụng nhà ở thuộc tài sản công).

Theo phương án bồi thường chủ đầu tư đưa ra, mức giá áp dụng là 52 triệu đồng/m² (chưa tính hệ số K theo tầng). Cụ thể, hệ số K đối với tầng trệt là 1,29 lần, trong khi các tầng trên được tính với hệ số 1,17 lần. Ngoài ra, chủ đầu tư còn hỗ trợ thêm cho người dân 300 triệu đồng/hộ đối với tầng trệt và 200 triệu đồng/hộ với các tầng trên.