Đi tìm bản sắc cho bóng đá Việt Nam
Thua ĐT Thái Lan không hẳn là một bất ngờ với ĐT Việt Nam. Nhưng thua tới 3 bàn không gỡ trên sân nhà Mỹ Đình, trong một thế trận bị lấn lướt rõ rệt, ĐT Việt Nam lại một lần nữa khiến cho người hâm mộ thất vọng.
Có lẽ, những phóng viên Việt Nam có mặt trong phòng họp báo sau trận sẽ cảm nhận rõ nhất bầu không khí hậu trận đại chiến.
Khi HLV Kiatisuk Senamuang ngồi vào “ghế nóng” trên bục, điều đầu tiên ông làm là nở một nụ cười thật tươi. Nụ cười ấy đã từng chinh phục người hâm mộ bóng đá tại cả Thái Lan và Việt Nam trong nhiều năm dài trước đây. Còn khi HLV Toshiya Miura bước vào, ngay khi ngồi xuống ghế, ông thở dài trĩu nặng.
Những câu hỏi dành cho hai HLV này cũng rất khác nhau. Cách họ trả lời vì thế cũng rất khác nhau. Nhưng ẩn trong từng lời vẫn là hai tâm thế hoàn toàn khác nhau. Kiatisuk tự tin khẳng định: “Với chiến thắng này, tôi muốn khẳng định rằng Thái Lan đang là nhà vua của Đông Nam Á. Mục tiêu của chúng tôi giờ ở tầm châu lục. Giấc mơ của chúng tôi là trở thành một đội tuyển lớn tại châu Á”.
Kiatisuk là một người Thái Lan. Có lẽ, chỉ một người Thái Lan mới có thể nói lên những lời ấy. Ẩn trong câu trả lời của Kiatisuk không chỉ là sự tự tin, mà còn có niềm tự hào dân tộc. Đó luôn là một trong những ưu điểm nổi trội của việc sử dụng HLV nội dẫn dắt ĐTQG.
Kiatisuk hiểu rõ đất nước của mình, học trò của mình, đội tuyển của mình. Trả lời câu hỏi về việc vì sao các đội tuyển U19, U23 và ĐTQG của Thái Lan lại có gần như cùng một lối chơi, một hệ thống chiến thuật, Kiatisuk nói: “Đó là điều chúng tôi đã làm được. Chúng tôi giờ đã có một phong cách, một triết lý rõ ràng. Phong cách này phù hợp với tính cách của Thái Lan. Các cầu thủ trẻ luôn có thể nhìn vào cầu thủ lớn tuổi để học hỏi kinh nghiệm và áp dụng ngay lập tức”.
Lời khẳng định của Kiatisuk là rất rõ ràng: người Thái Lan đã tìm ra được bản sắc riêng của họ. Như thế, dù là Kiatisuk hay HLV nào đi chăng nữa lên dẫn dắt thì Thái Lan vẫn sẽ có được thành công một cách ổn định.
Còn Việt Nam đã có hay chưa? Nhìn vào cách chúng ta đặt quá nhiều kỳ vọng lên HLV Toshiya Miura, xem ra đã có câu trả lời. Miura có tiêu chí sắp xếp hệ thống chiến thuật, lựa chọn con người... khác rất nhiều so với những HLV nội ở thời điểm hiện tại.
Lịch sử bóng đá thế giới từng chứng kiến việc những HLV người nước ngoài mang “bản sắc” mới cho nền bóng đá của quốc gia khác. Ví dụ điển hình chính là việc Jurgen Klinsmann (người Đức) đã từng bước gây dựng phong cách chơi bóng đầy cơ bắp, nặng về sức mạnh cho đội tuyển Mỹ.
Miura khó có thể làm được như Klinsmann, đơn giản bởi ông chỉ là một HLV trưởng đội tuyển chứ không tham gia điều hành kỹ thuật. Ông không tham gia sâu vào việc phát triển bóng đá nội. Công việc đó hiện thuộc trách nhiệm của LĐBĐ Việt Nam (VFF). Tới thời điểm này, VFF vẫn chưa tìm ra được bản sắc cho bóng đá nước nhà, như những người đồng nghiệp tại Thái Lan.
Tuyển Việt Nam dưới thời HLV Miura đang bị chỉ trích rất nhiều về mặt lối chơi.
Dĩ nhiên, cần khẳng định rằng đó là một việc rất khó khăn. Người hâm mộ thường nói rằng Việt Nam cần chơi bóng ngắn, kiểm soát thế trận, tấn công bằng tốc độ và kỹ thuật. Trên thực tế, tại giải Vô địch Quốc gia Việt Nam (V.League 1), cũng có một nhà cầm quân áp dụng thành công lối chơi theo mô tả ấy cho CLB của mình. Đó là ông Phan Thanh Hùng, “đạo diễn” của hai chức vô địch quốc gia mà Hà Nội T&T giành được vào các năm 2010, 2013.
Nhưng ông Hùng cũng từng lên dẫn dắt ĐTQG Việt Nam và thất bại. Lối chơi khiến ông nổi danh ở cấp CLB sau cùng không phù hợp cho cấp đội tuyển. “Chơi bóng ngắn, kiểm soát thế trận, tấn công bằng tốc độ và kỹ thuật” dường như không phải lời giải.
HLV Phan Thanh Hùng không giành được thành công trong quãng thời gian dẫn dắt tuyển Việt Nam.
Nhưng khi nhiều người không kịp nhớ về kết luận từ thời của HLV Hùng thì hiện tại, HLV Miura vẫn chịu đủ mọi chỉ trích vì phong cách chơi bóng ngược lại với HLV Hùng. Ông Hùng cho học trò chơi bóng ngắn, Miura cho học trò chơi bóng dài. Tại sao cả hai đều bị cho là không phù hợp? Vậy rốt cuộc, bóng đá Việt Nam hợp với điều gì?
Sự thật là, độ dài của đường chuyền trong bóng đá sẽ là vô nghĩa, nếu chỉ xét riêng nó theo nghĩa đen. Đường chuyền cần được đặt vào hoàn cảnh nhất định. Một đường chuyền 20 mét có thể là pha phất bóng dài từ giữa sân tới gần vòng cấm của đối thủ để lập công, nhưng cũng có thể chỉ đơn giản là đường chuyền từ trung vệ sang hậu vệ biên, không tạo ra chút nguy hiểm nào cho đối thủ.
Nhìn lại lịch sử bóng đá Việt Nam từ thập niên 90 của thế kỷ trước tới nay, có hai cái tên được coi là thành công nhất, bắt “đúng mạch” bóng đá Việt Nam: Alfred Riedl và Henrique Calisto. Chính họ là minh chứng rõ ràng nhất của việc, vấn đề không phải là chuyền ngắn hay chuyền dài. Ông Riedl chủ trương chuyền dài, ông Calisto thích các đường chuyền ngắn hoặc tầm trung. Vậy điểm giống nhau giữa họ là gì? Chính là việc, dưới thời HLV Riedl và HLV Calisto, ĐT Việt Nam luôn là một tập thể chơi phòng ngự phản công, lấy thủ chắc làm sức mạnh và giành chiến thắng bằng những pha triển khai với tốc độ cao.
Đó có phải bản sắc của bóng đá Việt Nam hay không? Điều này cần được đem ra phân tích kỹ lưỡng bởi những chuyên gia, những quan chức, những nhà khoa học thể thao và những người thực sự nghiêm túc với việc phát triển bóng đá Việt Nam.
Xác định được bản sắc cũng là xác định được cả điểm khởi đầu lẫn mục tiêu sau cùng. Từ đó sẽ đi được đến chi tiết những việc phải làm. Bản sắc cho bóng đá Việt Nam cần được liên hệ chặt chẽ với tính cách con người và dân tộc đó. Ở điểm này, Toshiya Miura có lẽ sẽ không thể nắm được.
Ông Alfred Riedl – người coi Việt Nam là quê hương thứ hai – từng có câu nói bất hủ rằng: “Bóng đá Việt Nam xây nhà từ nóc”. Liệu đã đến lúc chúng ta xây lại nhà từ nền móng hay chưa? Và cũng đừng quên ông Riedl còn một câu nói khác ít nổi tiếng hơn, nhưng cũng đầy sức nặng: “Mọi bàn thắng của Việt Nam sẽ đều đến từ phòng ngự-phản công”.
TIN CÙNG CHUYÊN MỤC
Xem theo ngày
