Cuối năm 2026, toàn bộ thế hệ Millennials sẽ không còn ai ở độ tuổi 20s

Bạn đang ngồi trong văn phòng, siêu thị hoặc trên một chuyến tàu, bỗng nghe thấy một bài hát mà mình từng nghe cách đây hai mươi năm. Chỉ vài nốt nhạc đầu tiên thôi, một cánh cửa nào đó trong trí nhớ lập tức mở ra. Bạn nhớ căn phòng cũ, chiếc máy tính đặt ở góc nhà, tiếng modem kết nối Internet nghe như một con robot đang trải qua cơn khủng hoảng tinh thần. Bạn nhớ một người bạn từng trò chuyện mỗi tối trên Yahoo Messenger, một bộ phim hoạt hình chiếu vào giờ cố định, một mùa hè dài đến mức tưởng như không bao giờ kết thúc. Rồi bạn nhìn lên màn hình điện thoại, thấy thông báo từ ngân hàng, email công việc chưa trả lời và lịch hẹn khám răng vào tuần tới. Thế là bạn nhận ra: Đã hai mươi năm trôi qua.

Năm 2026, sự thật ấy được đóng dấu bằng một cột mốc khá rõ ràng. Theo cách phân định thế hệ của Pew Research Center, Millennials là những người sinh từ năm 1981 đến 1996. Đến cuối năm nay, người trẻ nhất trong thế hệ này sẽ tròn 30 tuổi, trong khi người lớn tuổi nhất bước sang tuổi 45. Không còn ai trong số họ ở độ tuổi 20. Một thế hệ từng được báo chí, quảng cáo và các nhà nghiên cứu xã hội nhắc đến như biểu tượng của tuổi trẻ, Internet và những thay đổi văn hóa đầu thế kỷ XXI giờ đã chính thức rời khỏi vùng lãnh thổ được gọi là thanh niên.

Có lẽ điều đáng ngạc nhiên nhất không phải là Millennials đã già đi. Ai rồi cũng già đi, đó là một trong số ít nguyên tắc vận hành của vũ trụ mà con người chưa tìm được cách thương lượng. Điều đáng ngạc nhiên là chúng ta đã đi qua một quãng đường dài đến vậy mà cảm giác bên trong đôi khi vẫn chưa thay đổi nhiều. Một người 38 tuổi có thể vẫn cảm thấy mình là cô gái 22 tuổi từng ngồi trong quán cà phê, nói về những dự định lớn lao và tin rằng cuộc đời đang chờ mình ở phía trước. Chỉ có điều, cô gái ấy bây giờ phải đặt lịch làm tóc trước hai tuần, nhớ đóng tiền điện và cân nhắc xem liệu mình có đủ sức thức khuya thêm một đêm hay không.

Chúng ta đã trở thành người lớn từ lúc nào? Và tại sao việc ấy lại diễn ra mà không có một thông báo chính thức?

Nếu phải chọn một đặc điểm khiến Millennials trở thành một thế hệ đặc biệt, có lẽ đó là việc họ đã sống trong hai phiên bản rất khác nhau của thế giới. Họ có ký ức về một thời kỳ mà con người không thể liên lạc với nhau mọi lúc, mọi nơi, rồi chứng kiến sự ra đời của những công nghệ khiến việc ấy trở nên bình thường. Họ từng lớn lên trong một thế giới analog, sau đó trưởng thành cùng thế giới digital.

Tuổi thơ của Millennials, tùy thuộc vào nơi họ sinh ra và điều kiện gia đình, có thể bắt đầu bằng những vật dụng ngày nay trông giống đạo cụ trong một bộ phim lịch sử: điện thoại bàn, máy cassette, đầu video, băng VHS, máy nghe CD, máy tính để bàn với màn hình CRT dày cộp. Ở Việt Nam, một phần ký ức của thế hệ này gắn với những buổi chiều ở quán net, những chiếc điện thoại Nokia, đĩa CD, VCD và những chương trình truyền hình được phát vào giờ cố định. Ở nơi khác, đó có thể là những buổi chơi game qua mạng LAN, những lần chờ MTV phát đúng video ca nhạc mình yêu thích hay những cuốn băng VHS được tua đi tua lại.

Đó là một thế giới có nhịp điệu khác. Muốn gặp một người bạn, bạn phải gọi điện thoại nhà họ, hy vọng người nghe máy không phải bố mẹ người ấy. Muốn xem một bộ phim, bạn phải nhớ giờ phát sóng hoặc tìm một cuốn băng ở cửa hàng cho thuê. Muốn nghe một bài hát, bạn có thể phải chờ đài phát thanh, mua đĩa hoặc ghi âm từ một chương trình âm nhạc. Muốn biết một điều gì đó, bạn phải hỏi người khác, tìm trong sách hoặc chờ đến khi có thể sử dụng máy tính.

Ngày nay, chúng ta thường nói về sự bất tiện của những trải nghiệm ấy như thể chúng là một hình thức lao động cưỡng bức. Nhưng nhìn lại, có một điều thú vị: Sự bất tiện đôi khi tạo ra những khoảng trống mà con người có thể tự do lấp đầy. Khi không thể lập tức tìm thấy một thông tin, bạn có thể đoán mò, tranh luận, hỏi bạn bè hoặc đơn giản là chấp nhận không biết. Khi không thể liên lạc với ai đó, bạn phải chờ. Khi một bộ phim kết thúc, nó thực sự kết thúc. Không có thuật toán lập tức đề xuất một bộ phim khác, không có nút tự động phát tập tiếp theo, không có hàng chục video ngắn đang chờ bạn ở phía dưới màn hình.

Có lẽ chúng ta đã không nhận ra mình sở hữu một thứ xa xỉ: khả năng buồn chán mà không cần lập tức tìm cách chữa trị nó.

Rồi Internet xuất hiện, và mọi thứ bắt đầu thay đổi. Với Millennials, Internet không phải một phần mặc định của tuổi thơ. Nó là một phát minh mà họ được chứng kiến, một cánh cửa mà họ tò mò bước qua. Họ nhớ những âm thanh kỳ quặc khi modem kết nối, nhớ việc phải hỏi người trong nhà xem có ai đang dùng điện thoại không trước khi lên mạng. Họ nhớ những trang web tải chậm đến mức có thể tranh thủ đi lấy một cốc nước rồi quay lại vẫn chưa thấy hình ảnh hiện lên.

Ở Việt Nam, một phần ký ức tập thể của thế hệ này gắn với Yahoo Messenger và Yahoo 360. Có lẽ không nhiều nền tảng từng khiến một thế hệ dành nhiều tâm sức cho việc lựa chọn một dòng trạng thái, một hình nền, một bài nhạc tự động phát trên trang cá nhân như vậy. Những cái tên tài khoản có thể chứa cả một triết lý sống, một lời tuyên ngôn tình yêu hoặc một nỗi buồn không rõ nguồn gốc. Người ta viết blog, bình luận vào blog của nhau, gửi những biểu tượng cảm xúc nhỏ bé và chờ một tiếng thông báo vang lên. Có những mối quan hệ bắt đầu từ một cái nick lạ, kéo dài qua hàng trăm cuộc trò chuyện, rồi kết thúc mà không bao giờ gặp mặt ngoài đời.

Ở những nơi khác, những người cùng thế hệ ấy có thể nhớ MSN Messenger, mIRC, MySpace hay những phòng chat trực tuyến. Những trải nghiệm không hoàn toàn giống nhau, nhưng có một điểm chung: Internet từng là nơi mà người ta chủ động đi đến. Bạn bật máy tính, kết nối, đăng nhập, tìm người mình muốn trò chuyện. Sau đó, bạn có thể tắt máy và rời đi.

Ngày nay, Internet đi theo chúng ta. Nó nằm trong túi áo, trên cổ tay, cạnh giường ngủ, trong phòng họp và đôi khi cả trong những khoảnh khắc mà chúng ta đáng lẽ nên dành cho người đang ngồi đối diện. Một chiếc điện thoại thông minh có thể cung cấp bản đồ, ngân hàng, máy ảnh, thư viện, rạp chiếu phim, cửa hàng và một thế giới giải trí không có giờ đóng cửa. Nó cũng có thể biến một khoảng nghỉ năm phút thành chuyến du lịch kéo dài hai tiếng qua những video mà chúng ta không nhớ mình đã xem bằng cách nào.

Millennials đã đi từ việc phải chủ động kết nối đến việc phải học cách ngắt kết nối. Họ không chỉ thay đổi thiết bị, mà còn thay đổi cách yêu, cách làm việc, cách kết bạn, cách ghi nhớ và cách hiểu về sự riêng tư. Họ là thế hệ có ký ức về cả hai phiên bản của thế giới: một thế giới trước khi kết nối liên tục trở thành trạng thái mặc định, và một thế giới mà việc ngoại tuyến đôi khi cần đến sự chủ động.

Trở thành người lớn không đồng nghĩa với việc một ngày nào đó bạn sẽ thức dậy và đột nhiên hiểu rõ mọi thứ. Không có buổi lễ tốt nghiệp nào cho sự trưởng thành, không có tấm bằng chứng nhận rằng bạn đã biết cách xử lý các mối quan hệ, quản lý tài chính, chăm sóc sức khỏe tinh thần và đưa ra những quyết định đúng đắn. Phần lớn thời gian, người lớn chỉ là những đứa trẻ đã học được cách điền vào biểu mẫu, trả lời email bằng một giọng điệu bình tĩnh và giả vờ rằng họ biết mình đang làm gì.

Khi còn nhỏ, chúng ta thường hình dung người lớn là những sinh vật có mức độ tự tin đáng kinh ngạc. Họ biết phải đi đâu, mua gì, làm thế nào để sửa một chiếc vòi nước bị hỏng, phải nói gì khi gặp tình huống khó xử. Đến lượt mình bước vào tuổi trưởng thành, Millennials phát hiện ra một bí mật không mấy thú vị: Người lớn cũng đang ứng biến. Họ chỉ có nhiều kinh nghiệm hơn trong việc che giấu sự lúng túng của mình.

Trong nhiều năm, Millennials là tâm điểm của những cuộc tranh luận về người trẻ. Họ được mô tả là thế hệ đề cao trải nghiệm, không thích những quy tắc cứng nhắc, muốn tìm kiếm ý nghĩa trong công việc và không còn quá tin vào những cột mốc truyền thống như kết hôn, mua nhà hay sinh con ở một độ tuổi nhất định. Họ bị phê bình vì thiếu kiên nhẫn, thiếu trung thành với công ty, không muốn làm việc theo lối cũ, tiêu tiền cho cà phê, du lịch và những món đồ mà thế hệ trước có thể cho là không cần thiết.

Giờ đây, những người từng bị gọi là quá trẻ để hiểu về trách nhiệm đã bắt đầu phải chịu trách nhiệm cho người khác. Họ trở thành quản lý, cha mẹ, người chăm sóc cha mẹ già, người đưa ra quyết định tài chính cho gia đình. Họ có thể là những người phỏng vấn ứng viên Gen Z, rồi nhận ra mình đang sử dụng chính những câu hỏi từng khiến bản thân khó chịu khi còn ở vị trí ứng viên.

Đó là một trải nghiệm có phần hài hước. Một ngày, bạn phàn nàn rằng sếp không hiểu thế hệ của mình. Vài năm sau, bạn trở thành người nói với nhân viên rằng deadline là deadline, và không phải mọi vấn đề đều có thể giải quyết bằng cách gửi một tin nhắn kèm biểu tượng mặt cười. Có thể trưởng thành đơn giản là quá trình con người dần dần trở thành những người mà trước đây mình từng hứa sẽ không bao giờ giống như thế.

Tuy nhiên, không phải Millennials nào cũng đi qua tuổi 30 theo cùng một con đường. Với một số người, đây là giai đoạn sự nghiệp bắt đầu ổn định, gia đình hình thành và những kế hoạch dài hạn dần trở thành hiện thực. Với những người khác, tuổi 30 có thể là thời điểm phải bắt đầu lại: đổi nghề, kết thúc một mối quan hệ, chuyển đến thành phố khác, học một kỹ năng mới hoặc chấp nhận rằng cuộc sống không diễn ra theo trình tự đã dự tính.

Những cột mốc từng được xem là dấu hiệu của sự trưởng thành cũng trở nên khó xác định hơn. Mua nhà ở tuổi 30 từng là một mục tiêu có vẻ hợp lý trong tưởng tượng của nhiều người. Nhưng khi giá bất động sản, chi phí sinh hoạt và thu nhập không tăng theo cùng một nhịp, mục tiêu ấy có thể trở thành một phép tính khiến người ta phải mở máy tính nhiều lần rồi lặng lẽ đóng lại. Kết hôn, sinh con, thăng tiến, tích lũy tài sản vẫn là những lựa chọn có ý nghĩa với nhiều người, nhưng không còn là một bộ tiêu chuẩn chung để đánh giá xem ai đã trưởng thành đúng hạn.

Một người 35 tuổi chưa mua nhà không nhất thiết là người thất bại. Một người 40 tuổi chưa kết hôn không nhất thiết đang chờ đợi điều gì đó bị bỏ lỡ. Một người 32 tuổi quyết định quay lại trường học không có nghĩa là họ đã đi sai đường. Chúng ta đang sống trong một thời kỳ mà các lộ trình đời sống ngày càng đa dạng, nhưng những kỳ vọng xã hội cũ vẫn chưa hoàn toàn biến mất. Con người có nhiều lựa chọn hơn, nhưng đôi khi lại cảm thấy mình có ít thời gian hơn để đưa ra lựa chọn đúng.

Mạng xã hội càng khiến cảm giác ấy trở nên rõ rệt. Một người bạn đăng ảnh căn nhà mới. Một người khác thông báo vừa sinh con. Một người cùng tuổi vừa được thăng chức, người khác đang đi du lịch ở nơi bạn chưa từng nghĩ mình có thể đến. Trong vài phút, cuộc sống của hàng chục người cùng xuất hiện trên màn hình, mỗi người đều đang trình bày một phiên bản có vẻ rất hoàn chỉnh của chính mình. Trong khi đó, đời sống thật hiếm khi có bố cục đẹp như một bài đăng. Nó bao gồm những buổi sáng thức dậy muộn, những hóa đơn chưa thanh toán, những cuộc cãi vã nhỏ và những quyết định mà chúng ta không biết liệu có đúng hay không.

Có thể vì thế mà nhiều Millennials vẫn cảm thấy mình chưa thực sự trưởng thành, ngay cả khi nhìn từ bên ngoài, họ đã có đủ những dấu hiệu của một người lớn. Họ vẫn đang học cách sống, chỉ khác là bây giờ những bài học có giá đắt hơn một chút.

Nếu Internet là cuộc cách mạng mà Millennials từng háo hức bước vào, trí tuệ nhân tạo có thể là cuộc cách mạng tiếp theo buộc họ phải xem xét lại vị trí của mình. Lần này, họ không còn là những người trẻ nhất đang khám phá một vùng đất mới. Họ đã có sự nghiệp, chuyên môn, thói quen làm việc và những trách nhiệm mà không thể dễ dàng bỏ lại để bắt đầu từ đầu.

Trong những năm đầu của Internet, việc biết sử dụng máy tính, tìm kiếm thông tin, giao tiếp qua mạng và thích nghi với những công cụ mới từng tạo ra lợi thế đáng kể. Millennials chứng kiến nhiều nghề nghiệp ra đời cùng nền kinh tế số, nhiều mô hình kinh doanh thay đổi nhờ Internet, nhiều cơ hội xuất hiện ở những nơi trước đây không thể tiếp cận. Họ học cách làm việc qua email, họp trực tuyến, xây dựng thương hiệu cá nhân và kinh doanh trên nền tảng số.

Nhưng lịch sử công nghệ có một thói quen: Nó không bao giờ dừng lại để chờ những người vừa kịp thích nghi.

Giờ đây, AI đang đặt ra những câu hỏi mới về năng suất, kỹ năng và tương lai nghề nghiệp. Những công việc từng cần nhiều giờ lao động có thể được thực hiện nhanh hơn. Một số kỹ năng có thể mất đi lợi thế, trong khi những kỹ năng mới trở nên quan trọng. Những người từng được đánh giá cao vì khả năng viết lách, thiết kế, phân tích dữ liệu hay thực hiện các tác vụ chuyên môn có thể phải tìm cách định nghĩa lại giá trị của mình.

Với một người 22 tuổi, việc học một công cụ mới có thể là một phần tự nhiên của hành trình nghề nghiệp. Với một người 42 tuổi, câu chuyện đôi khi phức tạp hơn. Họ có thể đang quản lý một nhóm nhân sự, nuôi con nhỏ, trả khoản vay dài hạn và cố gắng duy trì một vị trí đã mất nhiều năm để xây dựng. Họ không chỉ cần học cách sử dụng AI, mà còn phải tìm hiểu xem những gì mình đã học trong suốt mười lăm, hai mươi năm qua sẽ còn giá trị đến đâu.

Đây không phải nỗi lo riêng của Millennials, cũng không có nghĩa thế hệ này sẽ bị công nghệ bỏ lại phía sau. Nhưng vị trí của họ trong cuộc chuyển đổi có phần đặc biệt: Họ đủ trẻ để buộc phải thích nghi, đủ trưởng thành để có nhiều thứ phải bảo vệ, và đủ kinh nghiệm để hiểu rằng không phải mọi thay đổi đều chỉ mang lại sự tiện lợi.

Ở nơi làm việc, Millennials đang đứng giữa nhiều thế hệ. Phía trên họ có thể là những người thuộc Gen X, phía dưới là Gen Z - những người bước vào thị trường lao động với một hệ quy chiếu khác về giao tiếp, thời gian, quyền riêng tư và cân bằng cuộc sống. Millennials phải học cách làm việc với cả hai phía, đôi khi trong cùng một cuộc họp. Họ có thể hiểu vì sao một nhân viên trẻ không muốn trả lời tin nhắn công việc lúc mười một giờ đêm, nhưng cũng hiểu áp lực của một người quản lý đang phải hoàn thành mục tiêu kinh doanh. Họ vừa muốn tạo ra môi trường làm việc tốt hơn những gì mình từng trải qua, vừa phải giải quyết những vấn đề thực tế mà không một cuốn sách quản trị nào có thể chuẩn bị đầy đủ.

Ở nhà, một số Millennials đang nuôi con trong khi chăm sóc cha mẹ già, một vị trí thường được gọi là thế hệ bánh sandwich. Họ có thể vừa tìm hiểu cách sử dụng những ứng dụng giáo dục mới cho con, vừa hướng dẫn cha mẹ cách thanh toán hóa đơn bằng điện thoại. Họ có thể giải thích cho con vì sao không nên chia sẻ thông tin cá nhân trên mạng, rồi quay sang nhắc cha mẹ đừng nhấp vào đường link lạ được gửi qua tin nhắn.

Có lẽ đó là một phần ít được nhắc đến của tuổi trưởng thành: Bạn bắt đầu nhận ra rằng mình không còn chỉ sống cho câu chuyện của riêng mình. Có những người phụ thuộc vào quyết định của bạn, có những người cần bạn giải thích một thế giới mà chính bạn cũng chưa hiểu hết. Và đôi khi, bạn phải làm điều đó với một vẻ mặt bình tĩnh đáng tin cậy, dù bên trong đang tự hỏi liệu có ai khác biết cách xử lý tình huống này không.

Trong khi Millennials đang làm quen với việc không còn ai trong thế hệ mình ở độ tuổi 20, Gen Z cũng đang tiến gần đến cột mốc ấy. Theo cách phân định của Pew Research Center, những thành viên lớn tuổi nhất Gen Z sinh năm 1997 sẽ tròn 30 tuổi vào năm 2027. Chỉ một năm nữa, những người từng được xem là thế hệ trẻ nhất trong các cuộc tranh luận văn hóa cũng bắt đầu bước vào tuổi trưởng thành theo một nghĩa khác.

Có lẽ rồi sẽ đến lúc Gen Z nhìn lại những năm tháng đầu đời bằng cảm giác tương tự. Họ có thể nhớ TikTok, Instagram, những chiếc smartphone đầu tiên, những cuộc gọi video và thời kỳ mà việc chia sẻ một khoảnh khắc lên mạng gần như là phản xạ tự nhiên. Những thứ đang rất bình thường hôm nay có thể trở thành ký ức xa xôi trong tương lai. Một ngày nào đó, có người sẽ kể với con mình rằng ngày xưa họ từng phải mở một ứng dụng riêng để đặt đồ ăn, trong khi đứa trẻ ấy có thể không hiểu tại sao việc đó lại cần phải kể thành câu chuyện.

Mỗi thế hệ đều có một bộ sưu tập ký ức mà thế hệ sau khó lòng cảm nhận đầy đủ. Với Millennials, đó có thể là tiếng modem kết nối, những buổi chiều ở quán net, Yahoo Messenger và những cuốn băng đĩa. Với Gen Z, đó có thể là những video đầu tiên trên YouTube, những bức ảnh Instagram được chỉnh sửa bằng một ứng dụng giả màu film hay những trào lưu từng thống trị TikTok. Chúng ta thường không biết mình đang sống trong một thời kỳ đặc biệt cho đến khi thời kỳ ấy kết thúc.

Không phải Millennials đều hoài cổ, cũng không phải Gen Z đều sinh ra đã thành thạo công nghệ. Mỗi thế hệ đều chứa đựng nhiều nhóm người với điều kiện sống, trải nghiệm và lựa chọn khác nhau. Những khác biệt giữa hai thế hệ có thể thú vị, nhưng chúng không nhất thiết chứng minh rằng một bên hiểu cuộc sống tốt hơn bên còn lại.

Có lẽ điều đáng chờ đợi hơn là xem Gen Z sẽ định nghĩa tuổi trưởng thành như thế nào. Họ sẽ tiếp tục trì hoãn những cột mốc truyền thống hay tìm ra những cách khác để xây dựng sự ổn định? Họ sẽ nhìn nhận công việc như một phần của bản sắc cá nhân, hay sẽ tách biệt nó khỏi đời sống riêng tư mạnh mẽ hơn? Và khi đến lượt Gen Z bước qua tuổi 30, có thể họ cũng sẽ ngạc nhiên khi phát hiện ra rằng mình vẫn chưa hoàn toàn biết cách làm người lớn.

Họ sẽ có những cuộc trò chuyện về tuổi trẻ, trong đó câu mở đầu quen thuộc nhất có lẽ vẫn là: "Ngày xưa, khi chúng tôi bằng tuổi các bạn..."

Chúng ta có thể cười câu nói ấy khi nghe từ cha mẹ, nhưng rồi sẽ có ngày chính mình nói ra.

Một trong những điều kỳ lạ nhất của thời gian là nó không chỉ lấy đi những năm tháng. Nó còn thay đổi ý nghĩa của những thứ từng rất quen thuộc. Một chiếc điện thoại bàn từng là trung tâm liên lạc của gia đình giờ có thể trở thành vật trang trí trong một quán cà phê mang phong cách hoài cổ. Một chiếc máy nghe CD từng là tài sản quý giá của một thiếu niên giờ có thể được bán cho một người sưu tầm. Một bài hát từng khiến bạn thức đến hai giờ sáng để nghe đi nghe lại giờ có thể vang lên trong siêu thị khi bạn đang chọn nước giặt.

Có những thứ biến mất, nhưng cũng có những thứ chỉ thay đổi vị trí trong cuộc đời chúng ta. Những người bạn từng trò chuyện mỗi tối có thể đã trở thành những người chỉ gặp nhau vài lần mỗi năm. Những địa điểm quen thuộc có thể đã bị thay thế bởi những tòa nhà mới. Những bộ phim, cuốn sách, ban nhạc từng định hình gu thẩm mỹ của bạn có thể không còn là điều bạn nghĩ đến mỗi ngày. Nhưng đôi khi, chỉ cần một giai điệu hoặc một mùi hương, tất cả lại trở về.

Chúng ta thường nói về hoài niệm như một cách quay lại quá khứ, nhưng có lẽ nó không hoàn toàn là mong muốn được sống lại những ngày xưa. Có thể chúng ta nhớ một giai đoạn nào đó vì ở đó, ta từng là một người khác. Một người chưa phải đưa ra quá nhiều quyết định, chưa phải chịu trách nhiệm cho nhiều người, chưa biết hết những điều có thể xảy ra. Ta nhớ những buổi chiều dài không phải vì chúng thực sự dài hơn, mà vì khi ấy ta chưa có quá nhiều việc phải làm. Ta nhớ những cuộc trò chuyện trên mạng không phải vì Yahoo Messenger là một nền tảng tuyệt vời, mà vì những người ngồi ở đầu bên kia màn hình từng có một vị trí đặc biệt trong cuộc đời ta.

Nói cách khác, đôi khi chúng ta không nhớ quá khứ. Chúng ta nhớ chính mình khi còn ở trong quá khứ ấy.

Điều đó giải thích vì sao một bài hát cũ có thể khiến người ta xúc động hơn cả một bộ phim được sản xuất với ngân sách hàng triệu đô la. Nó không chỉ gợi lại một âm thanh. Nó gợi lại một căn phòng, một khuôn mặt, một mối tình, một mùa hè, một phiên bản của bản thân mà ta không thể gặp lại. Âm nhạc có thể trở thành một chiếc máy thời gian khá hiệu quả, dù nó không có khả năng đưa chúng ta trở về và cũng không thể đảm bảo rằng người bạn năm ấy vẫn còn ở đó.

Nhưng hoài niệm cũng có một cái bẫy. Khi nhìn lại, chúng ta thường chỉnh sửa quá khứ thành một nơi dễ chịu hơn thực tế. Tuổi thơ có thể đẹp, nhưng không phải lúc nào cũng hạnh phúc. Những năm tháng thanh xuân có thể đáng nhớ, nhưng cũng chứa đầy lo lắng, vụng về, thất vọng và những quyết định mà chúng ta không muốn lặp lại. Thế giới trước smartphone có thể ít bị phân tâm hơn, nhưng cũng có những bất tiện mà chẳng ai thực sự muốn quay lại. Không phải ai cũng có một tuổi thơ bình yên, và không phải điều gì cũ cũng tốt hơn điều đang tồn tại.

Có lẽ điều cần thiết không phải là cố gắng quay lại một thế giới đã biến mất, mà là hiểu vì sao thế giới ấy vẫn có ý nghĩa với mình. Ta có thể nhớ những cuộc trò chuyện không bị gián đoạn bởi thông báo, rồi thử dành nhiều thời gian hơn cho người đang ngồi trước mặt. Ta có thể nhớ những buổi chiều không có điện thoại, rồi thỉnh thoảng để thiết bị ở nhà khi đi dạo. Ta có thể nhớ cảm giác chờ đợi một điều gì đó, rồi học cách không đòi hỏi mọi niềm vui phải xuất hiện ngay lập tức.

Những điều ấy không cần phải trở thành một chiến dịch cải thiện bản thân. Đôi khi, chỉ cần nhận ra mình đang sống quá nhanh và cho phép bản thân chậm lại một chút cũng đã là một lựa chọn đáng giá.

Đến cuối năm 2026, Millennials sẽ chính thức không còn ai ở độ tuổi 20. Người trẻ nhất sẽ tròn 30, người lớn tuổi nhất bước sang 45. Không có tiếng chuông nào vang lên để thông báo rằng một thế hệ đã trưởng thành. Không có cánh cửa nào đóng sầm lại sau lưng họ. Cuộc sống vẫn tiếp tục với những hóa đơn, những cuộc hẹn, những tin nhắn chưa đọc và những kế hoạch đang chờ được thực hiện.

Millennials từng nghĩ mình sẽ lớn lên trong một thế giới hoàn toàn mới. Họ đã đúng. Thế giới ấy đến thật, nhưng nó thay đổi nhiều lần ngay trong lúc họ đang lớn lên. Họ từng là những đứa trẻ của băng VHS, những thiếu niên của Internet, những người trẻ của mạng xã hội và giờ là những người trưởng thành phải tìm cách sống cùng trí tuệ nhân tạo. Họ đã chứng kiến một phần lịch sử công nghệ bằng chính cuộc đời mình, từ những chiếc máy tính kết nối bằng dây điện thoại đến những cỗ máy có thể trò chuyện, viết lách và tạo ra hình ảnh chỉ bằng vài câu lệnh.

Và giữa tất cả những thay đổi ấy, có một điều gần như không đổi: Con người vẫn phải học cách sống. Vẫn phải tìm kiếm tình yêu, một công việc có ý nghĩa, những người bạn đáng tin cậy, một nơi để trở về và một lý do để thức dậy vào buổi sáng. Công nghệ có thể thay đổi cách chúng ta tìm kiếm những điều ấy, nhưng chưa chắc đã giúp chúng ta hiểu rõ hơn mình thực sự cần gì.

Có lẽ người 35 tuổi vẫn có thể cảm thấy mình chưa biết đủ về cuộc đời. Người 42 tuổi vẫn có thể bắt đầu một công việc mới. Người 45 tuổi vẫn có thể yêu lần đầu, học một ngôn ngữ mới, chuyển đến một thành phố khác hoặc quyết định rằng mình muốn sống khác đi. Những điều đó không phải sự phủ nhận tuổi tác. Chúng chỉ nhắc rằng cuộc đời không phải một chiếc thang có các bậc được đánh số sẵn, và không ai bắt buộc phải bước lên đúng một bậc ở đúng một độ tuổi.

Nếu có điều gì đáng để Millennials tự hào, có lẽ không phải vì họ đã sống qua thời kỳ của MSN, Yahoo Messenger hay những chiếc điện thoại Nokia. Mà là vì họ đã học cách thích nghi với một thế giới liên tục thay đổi, đôi khi nhanh hơn khả năng hiểu và chấp nhận của chính mình. Họ đã đi qua những phiên bản khác nhau của công nghệ, văn hóa và đời sống, nhưng vẫn tiếp tục tìm cách xây dựng một cuộc đời có ý nghĩa trong đó.

Vậy nên, nếu năm nay bạn bước sang tuổi 30, 35, 40 hay 45, hãy cứ dành một chút thời gian để nghe lại bài hát mình từng yêu thích, mở một bức ảnh cũ hoặc nhớ về người bạn từng trò chuyện mỗi tối trên Yahoo Messenger. Nhưng sau đó, hãy quay lại với hiện tại. Có thể bạn vẫn chưa mua được căn nhà từng mơ ước, chưa đọc hết những cuốn sách đã mua, chưa đi đến tất cả những nơi muốn đến, hoặc vẫn chưa tìm ra câu trả lời cho câu hỏi mình sẽ trở thành người như thế nào. Không sao cả. Có những câu hỏi không cần phải được giải quyết trước tuổi 30, và có những cuộc đời không cần phải hoàn thành trước tuổi 45.

Chúng ta từng nghĩ trưởng thành là đến một ngày nào đó, mình sẽ biết chính xác phải làm gì. Nhưng có lẽ trưởng thành chỉ là khi ta dần chấp nhận rằng mình sẽ không bao giờ biết hết mọi thứ, rằng thế giới sẽ tiếp tục thay đổi, rằng những phiên bản cũ của bản thân sẽ lần lượt ở lại phía sau. Và dù vậy, ta vẫn có thể tiếp tục tò mò, tiếp tục yêu, tiếp tục học hỏi, tiếp tục bắt đầu lại.

Millennials đã già đi. Nhưng nếu tuổi trẻ là khả năng ngạc nhiên trước thế giới, thì có lẽ họ vẫn chưa cần phải từ bỏ nó.