35.000 chỗ trống, lương hấp dẫn, cạnh tranh thấp: Ngành chip bán dẫn đang chờ thế hệ kỹ sư tiếp theo

Chương trình đào tạo chuẩn quốc tế, cơ hội làm việc trong hệ sinh thái doanh nghiệp bán dẫn đang vận hành thực tế, sinh viên ngành bán dẫn Trường Đại học FPT đang sở hữu những lợi thế không phải ai cũng có.

Mỗi năm, hàng chục "ông lớn" của hệ sinh thái bán dẫn toàn cầu (MediaTek, UMC, Realtek, Micron Technology, Siliconware Precision Industries) và các trường đại học tại Đài Loan (Trung Quốc) lại quy tụ trong ngày hội Taiwan Semiconductor Job and Study Fair (Ngày hội Việc làm và Du học Bán dẫn Đài Loan) để tìm kiếm sinh viên Việt Nam tham gia các chương trình học tập và làm việc.

Sức hút của Việt Nam trong ngành bán dẫn còn thể hiện qua làn sóng đầu tư ngày càng rõ nét từ các tập đoàn quốc tế. Foxconn liên tục rót vốn hàng tỷ đô, mở rộng các dự án công nghệ tại miền Bắc. Cuối năm 2024, Nvidia ký kết hợp tác AI với Chính phủ Việt Nam để phát triển Trung tâm Nghiên cứu & Phát triển AI và Trung tâm Dữ liệu AI tại Hà Nội, TP.HCM.

Trong bối cảnh đó, Chương trình "Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050" do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Việt Nam đã đặt ra mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực bán dẫn trình độ đại học trở lên. Trong khi đó, lực lượng kỹ sư đang làm việc trong lĩnh vực này hiện mới chỉ ô khoảng 15.000 người (số liệu tại cuộc họp Ban Chỉ đạo quốc gia về phát triển công nghiệp bán dẫn tháng 8/2025). Điều này đồng nghĩa, chỉ vài năm tới, Việt Nam cần bổ sung hàng chục nghìn kỹ sư, chuyên gia để đáp ứng nhu cầu phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn.

Không chỉ là câu chuyện về số lượng, thách thức còn nằm ở chất lượng nguồn nhân lực. Các doanh nghiệp bán dẫn hiện nay cần những kỹ sư có khả năng tham gia trực tiếp quy trình thiết kế, mô phỏng, kiểm thử và tối ưu hóa vi mạch theo tiêu chuẩn quốc tế. Điều đó đòi hỏi các chương trình đào tạo chuyên sâu, gắn với doanh nghiệp và môi trường thực hành thực tế trong chiến lược phát triển ngành.

Đào tạo kỹ sư bán dẫn theo chuẩn quốc tế

Sớm phác thảo được mắt xích quan trọng này, từ năm 2024, Trường Đại học FPT (FPTU) đã phát triển chuyên ngành Thiết kế vi mạch bán dẫn với định hướng đào tạo liên ngành, thực tiễn và hội nhập quốc tế, nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực cho lĩnh vực đang được xem là nền tảng của kỷ nguyên AI và công nghệ số. Ngay từ trên giảng đường, các kỹ sư tương lai có thể tham gia ngay vào quy trình thiết kế, phát triển và kiểm thử chip theo tiêu chuẩn quốc tế.

Sinh viên được đào tạo từ nền tảng điện - điện tử, kỹ thuật bán dẫn đến các học phần chuyên sâu về thiết kế vi mạch, FPGA, vi điều khiển, thiết kế RTL/ASIC, công nghệ kiểm thử và đóng gói (Testing & Packaging). Bên cạnh nền tảng kiến thức chuyên môn, sinh viên còn được tiếp cận với các công cụ thiết kế điện tử (EDA - Electronic Design Automation) đang được sử dụng trong ngành công nghiệp chip.

Bên cạnh đó, sinh viên được học chính những công cụ mà kỹ sư tại Samsung, Intel, Renesas đang dùng hằng ngày như Cadence Virtuoso (thiết kế mạch tương tự), Synopsys Design Compiler (tổng hợp mạch số), Mentor Questa (mô phỏng và kiểm thử), Xilinx / Intel Quartus (lập trình FPGA). Không phải phần mềm dạy học rút gọn, đây là phần mềm thật, phiên bản công nghiệp.

Không những vậy, sinh viên FPTU còn được tạo điều kiện học tập, thực hành tại hệ thống phòng lab chuyên biệt gồm Ohm Lab, Embedded Lab và IC Design Lab.

Chương trình đào tạo được xây dựng theo định hướng quốc tế và đạt chuẩn kiểm định của AQAS (Agency for Quality Assurance through Accreditation of Study Programs) - tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục đại học uy tín của Đức. Bên cạnh đó, sinh viên có cơ hội tiếp cận các chương trình đào tạo từ Coursera cũng như các hoạt động hợp tác học thuật với các trường đại học tại Đài Loan, Hàn Quốc, Malaysia - những quốc gia và vùng lãnh thổ đang giữ vai trò quan trọng trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, nơi sinh viên FPTU có cơ hội trải nghiệm học tập, làm việc trong môi trường thực tế.

Với định hướng toàn cầu, sinh viên FPTU được tăng cường năng lực hội nhập thông qua việc sử dụng tiếng Anh trong phần lớn học phần và học thêm tiếng Trung như một ngoại ngữ thứ hai. Đây được xem là lợi thế quan trọng trong bối cảnh ngành bán dẫn vận hành theo chuỗi cung ứng toàn cầu với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp nước ngoài.

Đa dạng các cuộc thi, sân chơi chuyên ngành dành cho sinh viên ngành vi mạch bán dẫn.

Lợi thế từ hệ sinh thái bán dẫn FPT, học một nghề mở nhiều cơ hội

Điểm khác biệt đáng chú ý của chương trình đào tạo Thiết kế vi mạch bán dẫn là học kỳ On-the-Job Training (OJT) được diễn ra ở học kỳ 6 - nơi sinh viên được đào tạo trong doanh nghiệp là các công ty thiết kế vi mạch như FPT, Viettel, Marvell…, được học hỏi, làm việc trực tiếp cùng các kỹ sư chuyên nghiệp.

Đặc biệt, hệ sinh thái từ Tập đoàn FPT cũng là lợi thế đặc biệt của sinh viên FPTU. Trong nhiều năm nay, FPT đã xây dựng hệ sinh thái bán dẫn lớn mạnh như FPT Semiconductor với thế mạnh Thiết kế vi mạch (IC Design), Analog IC, Power Management IC, ASIC Design… phát triển trung tâm thiết kế vi mạch quy mô lớn phục vụ thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Mỹ… ký hết hợp tác với Silvaco (Mỹ) - tên tuổi lớn của ngành EDA và hàng chục đối tác doanh nghiệp và trường đại học danh tiếng trên thế giới.

Đầu năm 2026, Tập đoàn FPT đã công bố kế hoạch xây dựng Nhà máy Kiểm thử và đóng gói tiên tiến chip bán dẫn - một trong những mắt xích quan trọng của ngành công nghiệp bán dẫn, hướng tới năng lực sản xuất hàng tỷ chip mỗi năm. Sự ký kết hợp tác toàn diện giữa Tập đoàn FPT và Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) cũng đặt nền tảng xây dựng năng lực tự chủ công nghệ bán dẫn tại Việt Nam, hướng tới phát triển chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ đào tạo, thiết kế, chế tạo đến kiểm thử, đóng gói và thương mại hóa sản phẩm.

FPTU ký kết hợp tác cùng 3 hiệp hội: Hội Tin học TP.HCM, Hội Truyền thông - Điện tử TP.HCM và Hội Công nghệ Vi mạch Bán dẫn TP.HCM, mở ra cơ hội học tập, trải nghiệm cho sinh viên.

Với nền tảng kiến thức được trang bị, sinh viên sau tốt nghiệp có thể đảm nhiệm nhiều vị trí chuyên môn như Kỹ sư thiết kế RTL/ASIC/FPGA, Kỹ sư thiết kế vật lý, Kỹ sư kiểm thử và xác minh thiết kế, Kỹ sư thiết kế chức năng kiểm tra hay Kỹ sư thiết kế layout IC/LSI.

Cơ hội việc làm không chỉ đến từ các doanh nghiệp bán dẫn trong nước mà còn mở rộng tới các trung tâm nghiên cứu - phát triển (R&D), tập đoàn công nghệ đa quốc gia và các doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Trường Đại học FPT không "giải quyết bài toán nhân lực quốc gia", đó là tuyên bố quá lớn. Nhưng với một chương trình được kiểm định quốc tế, gắn với hệ sinh thái doanh nghiệp thực, trang bị công cụ và ngôn ngữ của ngành từ giảng đường, FPTU đang làm điều thiết thực hơn: đặt từng viên gạch đầu tiên, cho những kỹ sư sẽ thiết kế nên chip của tương lai.

Chuyên ngành Thiết kế vi mạch bán dẫn tại FPTU có thể là một lựa chọn đáng để bạn tìm hiểu cho hành trình đại học sắp tới.