3 loại gia vị dùng nhiều "phá gan" còn nhanh hơn bia rượu: Bếp của gia đình Việt nào cũng sẵn

Gan nắm giữ nhiều vai trò quan trọng để duy trì sức khỏe con người, gồm cả chức năng nội tiết và ngoại tiết. Ví dụ như chức năng chống độc, giải độc, chuyển hóa, dự trữ (máu, glucid, vitamin) và tạo mật… Tuy nhiên, cơ quan này lại rất dễ tổn thương, hình thành bệnh tật trong âm thầm từ những thói quen rất nhỏ hàng ngày, bao gồm cả ăn uống.

Trường hợp của anh Hứa (Thượng Hải, Trung Quốc) chính là một trong những ví dụ điển hình. Anh luôn tự hào vì đã 40 tuổi nhưng chưa từng động đến một giọt rượu bia, luôn tự nấu ăn ở nhà. Thế nhưng, đi khám vì vàng da, mệt mỏi, đau tức vùng sườn lại "lộ" ra ung thư gan. Bác sĩ hỏi kỹ hơn về lối sống mới biết, anh cực mê đồ ngọt và món chiên rán. Nấu món gì cũng bỏ nhiều đường, thích nhất là thịt chiên ngập dầu. Cứ như vậy nhiều năm, gan đổ bệnh nặng mà không hề hay biết.

Bác sĩ điều trị của anh Hứa nhắc nhở, uống nhiều bia rượu luôn là thói xấu đầu tiên được nhắc đến trong chế độ ăn uống gây hại cho gan. Nhưng ngay trong bếp cũng có một số gia vị khi ăn quá nhiều khiến gan tổn thương, mắc bệnh mà ít người biết đến như:

1. Dầu ăn

Việc tiêu thụ quá nhiều chất béo khiến gan phải làm việc quá tải, dễ dẫn đến tình trạng tích tụ mỡ và viêm nhiễm kéo dài. Đặc biệt, các loại dầu để lâu bị oxy hóa hoặc dầu tái sử dụng nhiều lần sẽ sản sinh ra các độc tố nguy hiểm, trực tiếp phá hủy tế bào gan và làm tăng nguy cơ ung thư.

Để bảo vệ sức khỏe, nên hạn chế tối đa các món chiên rán và tuyệt đối không dùng lại dầu đã qua nhiệt. Mỗi người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ khoảng 20g đến 25g dầu ăn mỗi ngày, ưu tiên các loại chất béo chưa bão hòa từ thực vật thay vì mỡ động vật. Việc bảo quản dầu ăn đúng cách trong thời gian ngắn sau khi mở nắp giúp ngăn chặn sự biến chất của thực phẩm, đảm bảo hệ thống chuyển hóa luôn hoạt động ổn định.

2. Đường

Tiêu thụ quá mức chất ngọt là nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh gan nhiễm mỡ không do bia rượu và các tình trạng viêm nhiễm nội tạng. Lượng đường dư thừa thường được lưu trữ dưới dạng chất béo, làm thay đổi cấu trúc gan và thúc đẩy các nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

Không chỉ đường gia vị, các loại đồ uống hay thực phẩm quá ngọt cũng khiến cơ thể dễ béo phì và suy giảm khả năng tự phục hồi của gan. Cắt giảm độ ngọt trong thực đơn hằng ngày giúp bảo vệ gan khỏi áp lực oxy hóa và duy trì chỉ số sức khỏe lý tưởng.

Lượng đường bổ sung được khuyến cáo không nên vượt quá 25g đến 37.5g mỗi ngày tùy thể trạng, nhằm tránh việc năng lượng dư thừa tích tụ dưới dạng chất béo trong các mô gan.

3. Nước tương

Trong quá trình lên men, gia vị này có thể sản sinh ra các hợp chất nitrit gây áp lực lên chức năng giải độc của gan. Theo khuyến nghị, tổng lượng muối nạp vào cơ thể (bao gồm cả trong nước tương) không nên quá 5g mỗi ngày, tương đương khoảng 15ml đến 30ml nước tương tùy loại để tránh gây xơ hóa mô gan.

Ăn uống thế nào để gan luôn khoẻ?

Một chế độ ăn khoa học cho gan cần ưu tiên sự đa dạng từ các nhóm thực phẩm tự nhiên như rau xanh đậm, các loại hạt và ngũ cốc nguyên hạt giàu chất xơ. Việc bổ sung đầy đủ các loại vitamin từ trái cây tươi giúp tăng cường khả năng chống oxy hóa, hỗ trợ gan trung hòa các gốc tự do và độc tố từ môi trường hiệu quả hơn. 

Hãy ưu tiên các phương pháp chế biến nhẹ nhàng như hấp, luộc và duy trì thói quen ăn uống đúng giờ để hệ thống chuyển hóa hoạt động nhịp nhàng, tránh tình trạng ăn quá no gây áp lực lên gan.

Bên cạnh thực phẩm, việc cung cấp đủ từ 1.5 đến 2 lít nước lọc mỗi ngày là chìa khóa giúp gan thanh lọc và đào thải tạp chất trơn tru. Việc chủ động hạn chế các loại thực phẩm chế biến sẵn, đồ đóng hộp chứa nhiều chất bảo quản sẽ giúp giảm tải đáng kể gánh nặng cho bộ máy giải độc tự nhiên của cơ thể. Một lối sống lành mạnh kết hợp giữa dinh dưỡng cân bằng, ít gia vị nhân tạo và vận động thường xuyên sẽ tạo nền tảng vững chắc để lá gan luôn dẻo dai và khỏe mạnh.

Nguồn và ảnh: Aboluowang, Daily Mail